Całka Lebesgue’a-Stieltjesa

Z testwiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Całka Lebesgue’a-Stieltjesa – uogólnienie całki Riemanna-Stieltjesa i całki Lebesgue’a, zachowujące wiele korzyści pierwszej z całek, a zarazem używające bardziej ogólnego języka teorii miary. Całka Lebesgue’a-Stieltjesa jest zwykłą całką Lebesgue’a w stosunku do miary znanej jako miara Lebesgue’a-Stieltjesa, która może być zdefiniowana dla dowolnej funkcji o wahaniu ograniczonym określonej na prostej rzeczywistej. Każda miara Lebesgue’a-Stieltjesa jest miarą regularną i odwrotnie, każda miara regularna na prostej rzeczywistej jest tej postaci.

Całka Lebesgue’a-Stieltjesa, nazwana na cześć Henriego Leona Lebesgue’a i Thomasa Joannesa Stieltjesa, jest również znana jako całka Lebesgue’a-Radona lub po prostu całka Radona, od Johanna Radona, który wniósł istotny wkład w ich teorię. Znajdują powszechne zastosowanie w rachunku prawdopodobieństwa i procesach stochastycznych, a także w niektórych gałęziach analizy matematycznej, w tym w teorii potencjału.

Definicja

Całka Lebesgue’a-Stieltjesa

abf(x)dg(x)

jest określona, gdy f:[a,b] jest mierzalna względem miary borelowskiej i ograniczona, a g:[a,b] ma wahanie ograniczone na przedziale [a,b] i jest funkcją prawostronnie ciągłą lub gdy f jest nieujemne, g jest monotoniczna i prawostronnie ciągła. Na początek załóżmy, że f jest nieujemne, a g jest niemalejąca i prawostronnie ciągła. Zdefiniujmy w((s,t])=g(t)g(s) oraz w({t})=0. Alternatywnie dla funkcji g lewostronnie ciągłej definiujemy w([s,t))=g(t)g(s) oraz w({t})=0.

Na mocy twierdzenia Carathéodory’ego o rozszerzaniu miary istnieje jednoznacznie określona miara μg na borelowskich podzbiorach [a,b], która jest zgodna z w na każdym przedziale. Miara μg pochodzi od miary zewnętrznej danej wzorem:

μg(E)=inf{iμg(Ii) : EiIi},

gdzie infimum jest brane po wszystkich pokryciach zbioru E przeliczalnie wieloma przedziałami otwartymi. Miara ta jest czasami nazywana miarą Lebesgue’a-Stieltjesa związaną z gSzablon:Odn.

Całka Lebesgue’a-Stieltjesa

abf(x)dg(x)

jest definiowana jako całka Lebesgue’a funkcji f względem miary μg w zwykły sposób. Jeśli g jest funkcją nierosnącą, to definiujemy

abf(x)dg(x)=abf(x)d(g)(x).

Całka po prawej stronie równania jest względem funkcji niemalejącej i już została zdefiniowana wcześniej.

Jeśli g ma wahanie ograniczone i f jest ograniczona, to można przedstawić g w postaci różnicy dwóch funkcji niemalejących g1,g2 i wtedy

dg(x)=dg1(x)dg2(x).

Teraz całka Lebesgue’a-Stieltjesa względem g jest zdefiniowana wzorem

abf(x)dg(x)=abf(x)dg1(x)abf(x)dg2(x),

gdzie dwie ostatnie całki zostały już zdefiniowane[1].

Całka Daniella

Alternatywne podejście polega na zdefiniowaniu całki Lebesgue’a-Stieltjesa jako całki Daniella, która uogólnia zwykłą całkę Riemanna-Stieltjesa. Niech g będzie niemalejącą prawostronnie ciągłą funkcją na [a,b] i zdefiniujmy całkę Riemanna-Stieltjesa I(f) jako

I(f)=abf(x)dg(x)

dla wszystkich funkcji ciągłych f:[a,b]. Funkcjonał I definiuje miarę Radona na [a,b]. Funkcjonał ten można następnie rozszerzyć na klasę wszystkich funkcji nieujemnych, ustalając

I(h)=sup{I(f) : fC[a,b],0fh}I(h)=inf{I(f) : fC[a,b],hf}.

Dla funkcji borelowsko mierzalnych mamy

I(h)=I(h),

a każda strona tożsamości definiuje całkę Lebesgue’a-Stieltjesa z h. Miarę zewnętrzną μg definiuje się wzorem

μg(A)=I(χA)

gdzie χA jest funkcją charakterystyczną zbioru A.

W przypadku całkowania względem funkcji o wahaniu ograniczonym, podobnie jak wcześniej rozkładamy ją na różnicę dwóch funkcji niemalejących.

Przykład

Załóżmy, że γ:[a,b]2 jest krzywą prostowalną na płaszczyźnie i ρ:2[0,) jest borelowsko mierzalna. Następnie możemy zdefiniować długość krzywej γ względem metryki euklidesowej pomnożonej przez ρ. Wyraża się to wzorem:

abρ(γ(t))d(t),

gdzie (t) jest długością krzywej γ ograniczonej do przedziału [a,t] w standardowej metryce euklidesowej. Taka całka jest nazywana ρ-długością krzywej γ. Pojęcie to jest bardzo przydatne w różnych zastosowaniach. Rozważmy na przykład błotnisty teren, na którym prędkość, z jaką człowiek może się poruszać, zależy od położenia. Gdyby ρ(z) oznaczało odwrotność tej prędkości w punkcie z, to ρ-długość jest czasem potrzebnym na przejście wzdłuż krzywej γ. Można to wykorzystywać w zagadnieniach wariacyjnych znajdowania drogi o najkrótszym czasie.

Całkowanie przez części

Funkcję f będziemy nazywali regularną w punkcie a, jeśli granice prawo- i lewostronna f(a+) i f(a) istnieją, a do tego funkcja w a przyjmuje wartość równą ich średniej arytmetycznej:

f(a)=f(a)+f(a+)2.

Dla danych dwóch funkcji u i v o wahaniu skończonym, jeśli w każdym punkcie przynajmniej jedna z nich jest ciągła lub też obie są regularne, to zachodzi wzór na całkowanie przez części dla całki Lebesgue’a-Stieltjesa[2]:

abudv+abvdu=u(b+)v(b+)u(a)v(a),<a<b<.

Tutaj odpowiednie miary Lebesgue’a-Stieltjesa są powiązane z prawostronnie ciągłymi modyfikacjami funkcji u i v, czyli takimi, że u~(x)=limtx+u(t) i podobnie u~(x). Ograniczony przedział (a,b) można zastąpić przedziałem nieograniczonym (,b),(a,) lub (,) pod warunkiem, że u i v mają wahanie ograniczone na tych przedziałach. Można również stosować ten wzór w stosunku do funkcji o wartościach zespolonych.

Inny ważny wynik, mający istotne znaczenie w analizie stochastycznej, jest następujący: niech u,v będą funkcjami o wahaniu ograniczonych, które są prawostronnie ciągłe i mają lewostronne granice (tzw. funkcje càdlàg), wówczas

u(t)v(t)=u(0)v(0)+(0,t]u(s)dv(s)+(0,t]v(s)du(s)+x(0,t]ΔuxΔvx,

gdzie Δux=u(x)u(x). Wynik ten może być postrzegany jako początek do wyprowadzenia wzoru Itô i ma zastosowanie w ogólnej teorii całkowania procesów stochastycznych. Ostatnim człon to w istocie Δu(x)v(x)=du,v, co wynika z definicji kowariancji kwadratowej u i v.

Pojęcia pokrewne

Całka Lebesgue’a

Jeśli g(x)=x dla wszystkich rzeczywistych x, to μg jest miarą Lebesgue’a na prostej, a całka Lebesgue’a-Stieltjesa funkcji f względem g jest równoważna całce Lebesgue’a z f.

Całka Riemanna-Stieltjesa i rachunek prawdopodobieństwa

Gdy f jest funkcją ciągłą o wartościach rzeczywistych zmiennej rzeczywistej, a F jest niemalejącą funkcją rzeczywistą, całka Lebesgue’a-Stieltjesa jest równoważna całce Riemanna-Stieltjesa i często jest to zapisywane po prostu

abf(x)dF(x)

i rozumiane jako całka Lebesgue’a-Stieltjesa, a miara μF jest traktowana jako domyślna. Jest to szczególnie powszechne w rachunku prawdopodobieństwa, gdzie F jest dystrybuantą zmiennej losowej X o wartościach rzeczywistej i wówczas

f(x)dF(x)=E[f(X)].

Przypisy

Szablon:Przypisy

Bibliografia

Szablon:Całki