Zbiór diofantyczny

Z testwiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zbiór diofantyczny – taki zbiór uporządkowanych n-elementowych krotek liczb naturalnych M, który posiada diofantyczną reprezentacje pewnego diofantycznego równania parametrycznego. Diofantyczną reprezentacją zbioru M nazywamy równoważność postaci:

(a1,,an)Mx1xm[D(a1,,an,x1,,xm)=0](x1xm),

gdzie D(a1,,an,x1,,xm)=0 jest diofantycznym równaniem parametrycznym, a1,,an to parametry, natomiast x1,,xm to niewiadome. Liczbę n nazywamy wymiarem zbioru M. Każdy zbiór diofantyczny posiada nieskończenie wiele diofantycznych reprezentacji.

Przykład

Rozważmy równanie Pella:

x2D(y+1)2=1.

Jest to równanie parametryczne z parametrem D i niewiadomymi x i y. Wiadomo, że powyższe równanie ma rozwiązanie w dziedzinie liczb całkowitych wtw. gdy parametr D jest równy 0 lub nie jest kwadratem liczby całkowitej, dlatego zbiór diofantyczny związany z tym równaniem to: {0,2,3,5,6,7,8,10,}.

Własności

Łatwo zauważyć, że suma dwóch zbiorów diofantycznych M1 i M2 tego samego wymiaru n również jest zbiorem diofantycznym. Jeżeli równania parametryczne D1 i D2 to odpowiednio diofantyczne reprezentacje zbiorów M1 i M2:

D1(a1,,an,x1,,xm1)=0,
D2(a1,,an,x1,,xm2)=0,

to poniższe równanie jest reprezentacją diofantyczną sumy zbiorów M1 i M2:

D1(a1,,an,x1,,xm1)D2(a1,,an,x1,,xm2)=0.

Podobnie przecięcie dwóch zbiorów diofantycznych M1 i M2 również jest zbiorem diofantycznym, jako że reprezentacją diofantyczną tego przecięcia jest:

D1(a1,,an,x1,,xm1)2+D2(a1,,an,x1,,xm2)2=0.

Twierdzenia Matijasiewicza

Twierdzenie Matijasiewicza mówi, że każdy rekurencyjnie przeliczalny zbiór jest zbiorem diofantycznym. Zbiór S jest rekurencyjnie przeliczalny wtw. gdy istnieje taka maszyna Turinga T, że jeżeli maszyna T działając na liczbę n kończy pracę to nS. W sposób równoważny można powiedzieć, że zbiór jest rekurencyjnie przeliczalny jeżeli istnieje algorytm wypisujący listę wszystkich elementów tego zbioru.

Implikacja odwrotna również jest spełniona. Jeżeli D(n,x1,,xn)=0 jest diofantyczną reprezentacją pewnego zbioru diofantycznego S to zbiór S jest rekurencyjnie przeliczalny. Algorytm wypisujący wszystkie elementy zbioru S możemy uzyskać sprawdzając równość D(n,x1,,xn)=0 dla wszystkich możliwych uporządkowanych, n+1-elementowych krotek (n,x1,,xn) (których jest przeliczalnie wiele z uwagi na przeliczalność iloczynów kartezjańskich zbiorów przeliczalnych).

Zobacz też

Bibliografia