Baza otoczeń

Baza otoczeń w punkcie i system otoczeń to terminy w topologii odnoszące się do specjalnych rodzin podzbiorów przestrzeni topologicznej.

Definicja

Niech $(X,\tau )$ będzie przestrzenią topologiczną, a $x\in X.$ Powiemy, że rodzina $ℬ$ otoczeń punktu $x$ jest bazą otoczeń w punkcie $x$ jeśli każde otoczenie $x$ zawiera element $ℬ.$

Równoważnie, rodzina $ℬ$ otoczeń punktu $x$ jest bazą otoczeń w $x$ jeśli

$\mathrm{\forall }U\in \tau (x\in U\Rightarrow (\mathrm{\exists }V\in ℬ)(x\in V\subseteq U)).$

System otoczeń dla przestrzeni $X$ to rodzina $\{ℬ(x):x\in X\}$ taka, że $ℬ(x)$ jest bazą otoczeń w $x$ dla każdego $x\in X.$

Zauważmy, że w definicji tej nie wymaga się, by otoczenia były zbiorami otwartymi (choć będzie to zakładane w dalszym ciągu).

Dla zaznaczenia, że wszystkie elementy bazy otoczeń są zbiorami otwartymi, używa się zwrotu baza otoczeń otwartych w punkcie $x$ i podobnie dla systemów otoczeń.

Przykłady

• Zbiór wszystkich otoczeń punktu $x$ jest bazą otoczeń w tym punkcie.
• Jeśli $X$ jest przestrzenią dyskretną, to ${ℬ}_d(x)=\{\{x\}\}$ jest bazą otoczeń w $x\in X.$ Jeśli $X$ jest przestrzenią antydyskretną, to ${ℬ}_a(x)=\{X\}$ jest bazą otoczeń w $x\in X.$
• Jeśli $X$ jest przestrzenią metryczną z odległością $d$ i dla punktu $x\in X$ oraz liczby dodatniej $r>0$ położymy $B(x,r)=\{y\in X:d(x,y)<r\},$ to wtedy rodzina $\{B(x,1/n):n=1,2,3,\dots \}$ jest bazą otoczeń w $x.$

Charakteryzacja i własności

• Załóżmy, że $\{ℬ(x):x\in X\}$ jest systemem otoczeń otwartych w przestrzeni topologicznej $X.$ Wówczas następujące warunki (BP1)-(BP3) są spełnione:

(BP1) Dla każdego $x\in X,$ $ℬ(x)\ne \mathrm{\varnothing }$ i dla każdego $U\in ℬ(x)$ mamy że $x\in U.$

(BP2) Jeśli $x\in U\in ℬ(y),$ $x,y\in X,$ to istnieje $V\in ℬ(x)$ takie że $V\subseteq U.$

(BP3) Dla każdych $U_1,U_2\in ℬ(x),$ $x\in X,$ można znaleźć $U\in ℬ(x)$ takie że $U\subseteq U_1\cap U_2.$

• Przypuśćmy, że $X$ jest niepustym zbiorem i $\{ℬ(x):x\in X\}$ jest systemem rodzin podzbiorów zbioru $X$ spełniającym warunki (BP1)-(BP3). Niech $\tau$ będzie rodziną wszystkich podzbiorów $X$ które mogą być przedstawione jako sumy podrodzin rodziny $\bigcup _{x\in X}ℬ(x).$ Wówczas $\tau$ jest topologią na $X$ i $\{ℬ(x):x\in X\}$ jest systemem otoczeń otwartych dla tej topologii. Często mówimy wtedy, że $\tau$ jest topologią generowaną przez $\{ℬ(x):x\in X\}.$

Powyższa obserwacja służy za podstawę jednej z metod definiowania topologii na danym zbiorze: przez podanie bazy otoczeń w każdym punkcie. Właśnie ta metoda jest przez nas użyta do zdefiniowania płaszczyzny Niemyckiego oraz przykładu przestrzeni T₃, ale nie T_{3 1/2}.

Funkcje kardynalne

Z pojęciem bazy otoczeń związane są następujące funkcje kardynalne:

• Charakter punktu $x\in X$ w przestrzeni topologicznej $X$ to najmniejsza możliwa moc bazy otoczeń w tym punkcie. Charakter punktu $x\in X$ oznaczany jest przez $\chi (x,X).$
• Charakter przestrzeni $X$ jest zdefiniowany jako

$\chi (X)=\sup \{\chi (x,X):x\in X\}.$

Zobacz też

• aksjomaty przeliczalności
• baza topologii
• przestrzeń topologiczna
• topologia