Zębiełek kenijski
Szablon:Zwierzę infobox Zębiełek kenijski[1] (Crocidura ultima) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny zębiełków (Crocidurinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae). Słabo poznany ssak, występujący w Afryce Wschodniej; według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody nie jest znany status zagrożenia.
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1915 roku brytyjski zoolog Guy Dollman w artykule poświęconym afrykańskim ryjówkowatym należącym do rodzaju Crocidura, opublikowanym w czasopiśmie The Annals and magazine of natural history; Dollman umieścił nowo opisany gatunek w rodzaju Crocidura i nadał mu epitet gatunkowy ultima[2]. Miejsce typowe to Jombeni Range, na wysokości Szablon:Konwerter, dystrykt Nyeri, Kenia[3][4][5][6][7]. Holotyp to dorosły osobnik (sygnatura BMNH Mammals 1912.7.1.60) zebrany 16 października 1911 roku przez angielskiego myśliwego Arthura Blayneya PercivalaSzablon:Odn[8].
W 1977 roku Crocidura ultima został umieszczony w obrębie Crocidura monax jako jego młodszy synonim[9], jednak późniejszy autorzy uznali go za odrębny gatunek[10][11]. Potrzebne są dalsze badania oparte na analizach filogenetycznych, aby określić jego pokrewieństwo z innymi gatunkami z obrębu Crocidura[6]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy[6].
Etymologia
- Crocidura: Szablon:Gr. krokis lub κροκός krokos ‘kosmyk wełny, przędza’; ουρα oura ‘ogon’[12].
- ultima: Szablon:Łac. ‘najdalszy, krańcowy, ostatni’, forma wyższa od ultra ‘za, poza’[13].
Zasięg występowania
Zębiełek kenijski znany jest tylko z miejsca typowego w zachodnio-środkowej Kenii w Jombeni Range w pobliżu Nyeri; może występować również w górach Aberdare[14][5][6][11].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 90 mm, długość ogona 62 mm, długość ucha 13 mm, długość tylnej stopy 16 mm; brak szczegółowych danych dotyczących masy ciałaSzablon:Odn[10][5][15]. Zębiełek kenijski to duży zębiełek. Futro na grzbiecie koloru czerwonawo-brązowego z szarymi cętkami, natomiast na brzuchu jest bardziej szareSzablon:Odn[5]. Górna część stóp jest jasnobrązowa, a pazury na tylnych stopach są nieco dłuższe niż na przednichSzablon:Odn[5]. Ogon jest stosunkowo długi (stanowi około 70% długości głowy i ciała), jednobarwny, żółtawobrązowy i pokryty bardzo krótkimi brązowawymi włoskami i przeplatanymi szczeciniastymi włoskami[5]. Czaszka jest szeroka, z tępo zakończonym rostrumSzablon:Odn[5]. Wymiary czaszki holotypu podane przez Dollmana (w mm): długość od kłykcia potylicznego do siekacza 22,9; największa szerokość 10,2; najmniejsza szerokość międzyoczodołowa 5,3; długość podniebienia 9,3; długość postpalatalna 10; największa szerokość szczęki 6,8; długość górnego rzędu zębów 10,2Szablon:Odn. Zęby są małe – M3 jest szeroki, natomiast M3 ma entokonid na talonidzie[5]. Wzór zębowy: I C P M (x2) = 28[5] z trzema zębami jednoguzkowymi, z których drugi jest mniejszy od trzeciego i zachodzi na niego[5].
Ekologia
Ekologia i biologia bardzo słabo poznane. Obserwowany w górskim, wilgotnym lesie tropikalnym na wysokości około 1524 m n.p.m.[5][14] Prowadzi ziemny tryb życia[5]. Brak informacji na temat rozrodu, wychowu młodych, składu pożywienia, areałów osobniczych czy organizacji społecznych[5].
Status zagrożenia
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii DD (Szablon:Ang. ‘brak danych’)[14]. Jako że zębiełek kenijski znany jest jedynie z holotypu odłowionego ponad 100 lat temu, nieznany jest stan jego populacji[14]. Prawdopodobnie głównymi zagrożeniami dla tego gatunku są działania człowieka, w tym wkraczanie do lasów, osadnictwo i wylesianie[14]. Konieczne są dalsze badania dotyczące rozmieszczenia geograficznego, historii naturalnej i zagrożeń dla tego mało znanego gatunku[14].
Przypisy
- ↑ Nazwy zwyczajowe za: Szablon:Cytuj książkę
- ↑ Szablon:Cytuj pismo
- ↑ Szablon:Cytuj pismo
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 Szablon:Cytuj książkę
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Szablon:Cytuj książkę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj książkę
- ↑ 10,0 10,1 Szablon:Cytuj pismo
- ↑ 11,0 11,1 Szablon:Cytuj pismo
- ↑ Szablon:Cytuj pismo
- ↑ Szablon:The Key to Scientific Names
- ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 Szablon:IUCN
- ↑ Szablon:Cytuj książkę