Spektrum pierścienia

Z testwiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Spektrum pierścienia – dla danego pierścienia przemiennego z jednością A, zbiór Spec(A) złożony ze wszystkich ideałów pierwszych w A wraz z tzw. topologią Zariskiego, tj. topologią, w której rodziną zbiorów domkniętych jest

={V(E):EA},

przy czym dla dowolnego podzbioru E pierścienia A symbol V(E) oznacza zbiór wszystkich ideałów pierwszych zawierających E.

Własności

  • Punkt w przestrzeni Spec(A) jest domknięty wtedy i tylko wtedy, gdy jest ideałem maksymalnym (nie może zawierać się w żadnym innym ideale pierwszym, a każdy ideał maksymalny jest pierwszy). Spektrum pierścienia nie jest więc zazwyczaj przestrzenią T1, ani tym bardziej przestrzenią Hausdorffa.
  • Jeśli punkt x przestrzeni Spec(A) należy do domknięcia innego punktu y tej przestrzeni, to y jako zbiór jest zawarty w x (skoro x jest elementem V(y), to musi zawierać zbiór y).
  • Spec(A) jest przestrzenią T0.

Struktura zbiorów otwartych w topologii Zariskiego

Z definicji topologii Zariskiego wynika, że rodziną zbiorów otwartych w Spec(A) jest

{Spec(A)V(E):EA},

Dla każdego elementu f pierścienia A niech D(f) oznacza dopełnienie w Spec(A) zbioru V({f} (będące zbiorem otwartym). Zbiory D(f) składają się z tych wszystkich tych ideałów pierwszych pierścienia A, które nie zawierają elementu f. Ponadto,

  • zbiory D(f) tworzą bazę otoczeń otwartych topologii Zariskiego.
  • zbiór D(f) jest pusty wtedy i tylko wtedy, gdy element f jest nilpotentny.
  • zbiór D(f) jest równy Spec(A) wtedy i tylko wtedy, gdy element f jest jednością w pierścieniu A.
  • przestrzeń Spec(A) jest zwarta, a każdy zbiór D(f), jako domknięty podzbiór przestrzeni zwartej, jest podprzestrzenią zwartą przestrzeni Spec(A).
  • zbiór otwarty w Spec(A) jest podprzestrzenią zwartą wtedy i tylko wtedy, gdy można go przedstawić w postaci sumy skończenie wielu zbiorów postaci D(f).

Spójność przestrzeni Spec(A)

Składowymi nieprzywiedlnymi przestrzeni Spec(A) są zbiory V({p}), gdzie p jest minimalnym ideałem pierwszym pierścienia A. Spec(A) jest przestrzenią nieprzywiedlną wtedy i tylko wtedy, gdy nilradykał pierścienia A jest ideałem pierwszym.

Spektrum jako schemat afiniczny

Na przestrzeni topologicznej Spec(A) można zdefiniować snop pierścieni 𝒪Spec(A). Mianowicie, dla fA określmy 𝒪Spec(A)(D(f))=Af, lokalizacja pierścienia A w f. Ponieważ dla różnych fA, zbiory D(f) tworzą bazę topologii Spec(A), oraz dla D(g)D(f), istnieje naturalne odwzorowanie AfAg, łatwo się przekonać, że to wystarczy do określenia wartości snopa na wszystkich otwartych podzbiorach Spec(A).

Przestrzeń Spec(A) wraz z tak określonym snopem 𝒪Spec(A) nazywa się schematem afinicznym powiązanym z pierścieniem A. Schematy afiniczne są istotnym elementem konstrukcji ogólnych schematów -- odgrywają podobną rolę do otwartych podzbiorów n w konstrukcji rozmaitości topologicznych bądź różniczkowych.

Przykłady

Pierścień liczb całkowitych jest pierścieniem ideałów głównych. Ideałami pierwszymi są w nim ideały postaci (p), gdzie p jest liczbą pierwszą:

Spec()={(0)}{(p):p -- liczba pierwsza}.

Niezerowe ideały pierwsze w tym pierścieniu są ideałami maksymalnymi, czyli każdy punkt (p) przestrzeni Spec() jest domknięty (punkt (0) domknięty nie jest). Ponadto, jeśli E jest podzbiorem zbioru liczb całkowitych, to do zbioru V(E) należą te i tylko te ideały pierwsze (p) (ewentualnie (0), gdy E{0}), dla których liczba p dzieli każdą liczbę m należącą do E, tj.

V(E)V(m).

W szczególności, każdy zbiór V(E) jest skończony.

Na odwrót, dla dowolnego skończonego zbioru liczb pierwszych p1,,pk jeśli n jest ich iloczynem, to V(n)={(p1),,(pk)}. Stąd wynika, że jedynymi zbiorami domkniętymi w Spec() są zbiory skończone i zbiór Spec(). Dwa zbiory otwarte w Spec() mają więc nieskończenie wiele punktów wspólnych, a sama przestrzeń jest nieprzywiedlna.

Bibliografia