Lokalna kwantowa teoria pola

Z testwiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lokalna kwantowa teoria pola, algebraiczna kwantowa teoria pola – sformułowanie kwantowej teorii pola, w którym podstawowymi obiektami są *-algebry stowarzyszone z otwartymi podzbiorami czasoprzestrzeni spełniającymi pewne własności. Pierwotna wersja tej teorii obowiązująca jedynie w płaskiej przestrzeni została przedstawiona przez Haaga i Kastlera w 1964 roku. Obecnie podejście to stosuje się do dowolnej globalnie hiperbolicznej rozmaitości pseudoriemannowskiej.

Definicja

Współcześnie lokalną (kowariantną) kwantową teorię pola deinuje się wykorzystując język teorii kategorii. Kluczową rolę odgrywają kategorie 𝔐𝔞𝔫 oraz 𝔄𝔩𝔤. Kategoria 𝔐𝔞𝔫 składa się z klasy obiektów Obj(𝔐𝔞𝔫), do której należą wszystkie globalnie hiperboliczne, zorientowane, czasowo zorientowane pseudoriemannowskie czasoprzestrzenie (M,g). Dla dowolnych dwóch obiektów (M1,g1) oraz (M2,g2), klasa morfizmów hom𝔐𝔞𝔫((M1,g1),(M2,g2)) składa się z izometrycznych zanurzeń ψ:(M1,g1)(M2,g2), która spełnia ponadto następujące warunki:

  1. dowolna krzywa kauzalna w (M2,g2), której końce są obrazami punktów z M1 względem morfizmu ψ, jest obrazem pewnej krzywej kauzalnej w (M1,g1),
  2. ψ zachowuje orientację i orientację czasową.

Klasą obiektów Obj(𝔄𝔩𝔤) są unitalne *-algebry, natomiast morfizmami w tej kategorii są wierne *-homomorfimzy zachowujące identyczność.

Lokalną (kowariantną) kwantową teorią pola nazywamy funktor kowariantny 𝒜 pomiędzy kategoriami 𝔐𝔞𝔫 oraz 𝔄𝔩𝔤. Warunek kowariantności oznacza, że dla dowolnych morfizmów ψ1hom𝔐𝔞𝔫((M1,g1),(M2,g2)) oraz ψ2hom𝔐𝔞𝔫((M2,g2),(M3,g3)) zachodzą następujące równości: αψ1αψ2=αψ1ψ2, αid(M,g)=id𝒜(M,g), gdzie αψ oznacza 𝒜ψ.

Lokalna (kowariantna) kwantowa teoria pola określona przez funktor 𝒜 nazywana jest przyczynową wtedy i tylko wtedy, gdy dla dowolnych morfizmów ψjhom𝔐𝔞𝔫((Mj,gj),(M,g)),j=1,2, takich, że ψ(M1) oraz ψ(M2) są przyczynowo rozdzielone zachodzi:

[αψ1(𝒜((M1,g1))),αψ2(𝒜((M2,g2)))]=0,

gdzie [A,B]={abba:aA,bB}.

Lokalna (kowariantna) teoria pola określona przez funktor 𝒜 spełnia aksjomat ewolucji wtedy i tylko wtedy, gdy αψ(𝒜(M,g))=𝒜(M,g) dla dowolnego ψhom𝔐𝔞𝔫((M,g),(M,g)), takiego, że ψ(M) zawiera powierzchnię Cauchy’ego dla (M,g).

Zastosowania

Lokalna kwantowa teoria pola jest uniwersalnym językiem, który pozwala na precyzyjny opis efektów kwantowych zachodzących w płaskiej lub zakrzywionej czasoprzestrzeni. Najbardziej znaną klasą modeli, dających się sformułować w tym języku są tzw. swobodne kwantowe teorie pola. Podejście to stosuje się również do oddziałujących kwantowych teorii pola, jednak, jak dotąd, są one zdefiniowane jedynie formalnie. Jest ono szczególnie użyteczne w przypadku kwantowej teorii pola w zakrzywionej czasoprzestrzeni.

Bibliografia