Hirara amerykańska

Z testwiki
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szablon:Zwierzę infobox Hirara amerykańska[1], hirara (Eira barbara) – gatunek drapieżnego ssaka lądowego z podrodziny Guloninae w obrębie rodziny łasicowatych (Mustelidae). Średniej wielkości ssak drapieżny o długość ciała dochodzącej wraz z ogonem do 117 cm i występujący powszechnie w lasach Ameryki Środkowej i Ameryki Południowej. Jest gatunkiem wszystkożernym, spożywając kręgowce, bezkręgowce, jak i owoce. Samica rodzi od jednego do trzech młodych. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz, umieszczając go w rodzaju Mustela i nadając mu epitet gatunkowy barbara[2]. Linneusz jako miejsce typowe wskazał Szablon:Łac. „mieszka w Brazylii”[2], uściślone w 1913 roku przez Einara Lönnberga do Pernambuco w północno-wschodniej BrazyliiSzablon:OdnSzablon:Odn[3]. Być może za holotyp posłużył rzeczywisty okazSzablon:Odn; Linneusz cytował dzieło „Ac. Holmens” oraz „History of Jamaica” Browne’a (ze znakiem zapytania)[2]; „Galera...The Guinea Fox” Browne’a z „History of Jamaica” opiera się na zwierzęciu „często sprowadzanym na Jamajkę z wybrzeży Gwinei, gdzie jest rodzimym”[4] (przy czym Browne pomylił Gujanę z Gwineą), tym bardziej że w 12. wydaniu „Systema Naturae” Linneusz cytuje tylko Browne’a[5]. Jedyny współczesny przedstawiciel rodzaju hirara[1] (Eira)[6], który nazwał w 1842 roku brytyjski przyrodnik Charles Hamilton SmithSzablon:Odn.

Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają siedem podgatunków[7]; jednak analizy przeprowadzone w 2020 roku sugerują, że żaden z wyróżnianych podgatunków nie powinien być uznawany za ważny – podgatunkom opisanym na podstawie wielkości ciała i koloru futra oraz na analizie mtDNA brakuje izolacji geograficznej, a w analizach okazów E. barbara z trzech odrębnych regionów geograficznych w obrębie (domniemanego) ciągłego występowania gatunku zabrakło rozpoznawalnych cech dla wielkości ciała i ubarwienia futra, dla mtDNA czy morfologii czaszek, które można by przypisać do skupisk populacji w obrębie gatunku. Potrzeba dalszych badań nad ostatecznym ustaleniem systematyki podgatunkowej[8]. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:

Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe Holotyp
E. b. inserta Tayra barbara inserta J.A. Allen, 1908 Uluce, Matagalpa, NikaraguaSzablon:Odn. Czaszka (nienaruszona, z wyjątkiem brakujących prawych I1, i1, i2 oraz lewego i prawego m1) i skóra (kompletna, rozdarta w okolicy piersiowej) dorosłego samca, sygn. AMNH 28492, zebrana przez W.B. Richardsona 5 stycznia 1908 rokuSzablon:Odn.
E. b. madeirensis Tayra barbara madeirensis Lönnberg, 1913 Humaytá, nad rzeką Madeira, Amazonas, Brazylia[9]. Stary samiec, sygn. BMNH 8.5.9.17, zebrany przez W. Hoffmanna 25 września 1906 rokuSzablon:Odn.
E. b. peruana Galictis barbara, var. peruana Tschudi, 1844 Yurac Yacu, San Martín, PeruSzablon:Odn. Opis oparty na „G. barbara Linn” Wagnera z 1841 roku[10][11].
E. b. poliocephala Viverra poliocephalus Traill, 1821 Demerara, GujanaSzablon:Odn. Wypchany okaz przywieziony do Anglii przez Ch. Edmontona[12].
E. b. senex Galictis barbara senex O. Thomas, 1900 Hacienda Tortugas, Jalapa, na wysokości około Szablon:Konwerter, Veracruz, Meksyk[13][14]. Samiec, sygn. BMNH 89.12.7.4, zebrany w listopadzie 1888 roku i przekazany do Muzeum Historii Naturalnej w Londynie z muzeum w MeksykuSzablon:Odn[14].
E. b. sinuensis Mustela sinuensis Humboldt, 1812 Rzeka Sinú, Bolivar, Kolumbia[9]Szablon:Odn. Nieznany.

Ewolucja

Dwa kopalne gatunki Eira zostały opisane z epoki postplioceńskiej ze stanów Maryland i Wirginia pod nazwami Galera macrodon[15] i G. perdicida[16]. Ten drugi gatunek może odnosić się do rodzaju Mephitis, a pierwszy do Trigonictis na podstawie dodatkowego materiału zebranego z osadów wieku ssaków lądowych w Blancan w Stanach Zjednoczonych, a konkretnie ze stanów Waszytngton, Idaho, Nebraska, Kansas, Teksas, Karolina Północna i FlorydaSzablon:Odn. Trigonictis jest uważany za formę pośrednią pomiędzy Galictis i Eira oraz za przodka obu tych gatunkówSzablon:Odn. Ponadto odnotowano wymarłe, plioceńske gatunki Eira ze wschodniej półkuli, ale nie podano okazów typowych, diagnozy ani konkretnych nazw[17]. Hershkovitz (1972) uważa, że Eira oraz inne endemiczne monotypowe rodzaje łasicowatych (np. Lyncodon i Pteronura) z Ameryki Południowej mogły wyewoluować in situ i przemieścić się na północ jako część wymiany fauny Ameryki Północnej i Południowej przez panamski most lądowy[18]. Natomiast Ray i współpracownicy (1981) sugerują, że Eira może pochodzić z Ameryki Północnej[19].

Drzewo filogenetyczne

Uproszczone drzewo filogenetyczne rodziny Mustelidae z wyróżnioną pozycja E. barbara[20]: Szablon:Klad

Etymologia

  • Tayra: Szablon:W języku i Szablon:W języku „hirara”, od tupi tayra „hirara”Szablon:Odn[21].
  • Eira: rodzima nazwa używana przez Indian z Boliwii i Paragwaju na określenie „hirary”Szablon:OdnSzablon:Odn.
  • Galera: Szablon:Łac. „czapka”, od galea „chełm”Szablon:Odn.
  • barbara: łac. barbarus „okrutny, dziki, barbarzyński”, od Szablon:Gr. barbaros „barbarzyński, nieokrzesany, brutalny”Szablon:Odn[22].
  • inserta: łac. insertus „włożony”[23][24].
  • madeirensis: rzeka Madeira, Brazylia[25].
  • peruana: Peru[26].
  • poliocephala: gr. πολιος polios „szary, blady, siwy”; -κεφαλος -kephalos „-głowy”, od κεφαλη kephalē „głowa”[27].
  • senex: łac. senex, senis „starsza osoba”[28]; w aluzji do lokalnej hiszpańskiej nazwy hirary „cabeza de viejo” „głowa starca”, która z kolei odnosi się do szarego futra na głowie hirarySzablon:Odn.
  • sinuensis: rzeka Sinú, Kolumbia[29].

Zasięg występowania

Hirara amerykańska występuje od południowej części stanu Veracruz w Meksyku przez całą Amerykę Środkową i od południa Ameryki Południowej do północnej Argentyny, występując na całym obszarze z wyjątkiem wysokich Andów i obszarów caatinga (wschodnia Brazylia)[30]. Jest to najczęstszy drapieżnik średniej wielkości na całym obszarze swojego zasięguSzablon:Odn. Najrzadszy jest w Meksyku, natomiast powszechny w Ameryce Środkowej i PołudniowejSzablon:Odn.

Zasięg występowania w zależności od podgatunku[31][7]:

  • E. barbara barbara – Brazylia, Paragwaj i Argentyna.
  • E. barbara inserta – Salwador i Honduras do Kostaryki.
  • E. barbara madeirensis – wschodni Ekwador, północno-wschodnie Peru i zachodnia Brazylia.
  • E. barbara peruana – amazońska część Boliwii i południowo-wschodnie Peru.
  • E. barbara poliocephala – wschodnia Wenezuela, Gujana i dolna Amazonka.
  • E. barbara senex – Meksyk do Gwatemali.
  • E. barbara sinuensis – Panama do Kolumbii, zachodniego Ekwadoru, zachodniej Wenezueli oraz wyspa Trynidad.

Morfologia

Szkielet hirary amerykańskiej ze zbiorów Museu de Anatomia Veterinária w São Paulo w Brazylii

Długość ciała (bez ogona) 55,9–71,2 cm, długość ogona 36,5–46 cm, długość ucha 0,3–0,42 cm, długość tylnej stopy 0,9–12,3 cm; masa ciała 2,7–7 kg[31]Szablon:Odn. Nie występuje geograficzna zmienność dotycząca wielkości ciałaSzablon:Odn. Dorosłe samce są o 30% większe niż samice; jednak różnica ta nie jest tak duża, jak w przypadku innych rodzajów łasicowatychSzablon:Odn. Dorosłe samce są również silniej umięśnione wokół szyi i ramion niż samiceSzablon:Odn. Hirara amerykańska jest dużym i smukłym łasicowatym, z wydłużonymi kończynami i długim, pokrytym włosami ogonem[31]. Futro jest krótkie i gęste, z miękkim, brązowym podszerstkiem; grzbiet, nogi, stopy i ogon są koloru ciemnobrązowego do czarnyego, co ostro kontrastuje z ciemnosiwą, szarobrązową lub bladożółtą głową i szyją[31]Szablon:Odn. U niektórych osobników rzadko występuje ciemnobrązowa głowy i szyja, które są nieco jaśniejsze lub w kolorze części grzbietowejSzablon:Odn. Spodnia część ciała jest ciemnobrązowa lub czarna, z wyjątkiem jasnej, od bladożółtej do pomarańczowej plamy, często trójkątnej, na piersi i gardleSzablon:Odn. Oczy są czarne z niebiesko-zielonym połyskiemSzablon:Odn. Młode osobniki są całkowicie czarne, czasami z białą plamą na gardle, białą głową lub ciemnym pasem środkowym, który rozciąga się do ogonaSzablon:Odn. Wraz z wiekiem na włosach ochronnych pojawiają się białe końcówki, nadając zwierzęciu „oszroniony” wyglądSzablon:Odn. Albinizm i amelanizm są bardziej powszechnie spotykane u hirary niż u innych łasicowatychSzablon:Odn. W Gujanie spotykana jest również żółta odmiana[31]. Uszy są małe i zaokrąglone, zbieżne z głową i nie wystają ponad czubek głowy. U hirar amerykańskich występują na twarzy długie, sztywne wibrysy. Ogon jest gęsty i o dwie trzecie dłuższy od reszty ciałaSzablon:Odn. Na przednich i tylnych łapach występują silne pazury, przystosowane do biegania i wspinania się, ale nie do kopania czy pływaniaSzablon:Odn[31]. Nagie od spodu stopy mają krótkie, zakrzywione pazury, połączone błoną międzypalcową z bliższym końcem poduszekSzablon:Odn. Ponadto hirara posiada duże, czteropalczaste opuszki podeszwowe, podwójne opuszki nadgarstkowe i śródstopia oraz owłosioną piętęSzablon:Odn. Palce są nierównej długości; pierwszy jest najkrótszy, drugi i piąty pośrednie i mniej więcej równej długości, a trzeci i czwarty są najdłuższe i również mniej więcej równej długościSzablon:Odn. W konsekwencji opuszki palców, gdy nie są rozłożone, tworzą mocno zakrzywioną linię wokół przedniego brzegu opuszki podeszwowejSzablon:Odn. U hirary szczególnie dobrze rozwinięte są wibrysy nadgarstkoweSzablon:Odn.

Albinistyczna odmiana hirary amerykańskiej zachowana w Ipswich Museum w Wielkiej Brytanii

Gruczoły analne hirary amerykańskiej nie są powiększone, a ich wydzielina, choć nieprzyjemna w zapachu, nie jest szczególnie przykra dla człowieka; najwyraźniej nie jest używana przez hirarę w sytuacjach zagrażających jej życiuSzablon:Odn. Bezpośrednio od części grzbietowej do odbytu ciągnie się płytki, wgłębiony obszar ograniczony bocznie i ogonowo przez niski grzbiet skóry; struktura ta jest podobna pod względem embriologicznym do głębokiej podogonowej torebki gruczołowej występującej w u gatunków z rodzaju borsuk (Meles)Szablon:Odn. Obszar krocza pomiędzy odbytem a sromem lub moszną jest skąpo owłosiony lub wręcz nagiSzablon:Odn. W przeciwieństwie do innych rodzajów łasicowatych kość prącia nie rozgałęzia się na wierzchołkuSzablon:Odn. Hirara amerykańska ma cztery sutkiSzablon:Odn.

Wzór zębowy: I 33 C 11 P 33−4 M 11−2 = 34[31]Szablon:Odn. U hirary maerykańskiej brak pierwszych zębów przedtrzonowych w szczęce i żuchwie, chociaż u kilku osobników zachowany jest czasami pierwszy górny przedtrzonowiec[31]Szablon:Odn.

Zakres słyszalności hirary jest niższy niż u kotowatych (Felidae) i szopowatych (Procyonidae), ale wyższy niż u psowatych (Canidae) i niedźwiedziowatych (Ursidae) – górna granica określona jest na 85 kHz, natomiast górna użyteczna granica na 40 kHzSzablon:Odn. U hirar reakcja węchowa (Szablon:Ang.) może być wywołana przez wiele silnie pachnących substancji, ale zazwyczaj jest obserwowany w odpowiedzi na mocz innego osobnika; hirara wtedy podciąga usta, marszczy i cofa nos, unosi głowę i wstrzymuje na chwilę oddechSzablon:Odn.

Ekologia i biologia

Siedlisko i zachowanie

Hirara amerykańska w swoim siedlisku, Bahia, Brazylia

Hirary amerykańskie zamieszkują głównie lasy tropikalne i subtropikalne, włącznie z wtórnymi lasami deszczowymi, lasami galeriowymi, lasach mglistymi i suchymi lasami zaroślowymi[31]Szablon:Odn. Czasami widywane są w ogrodach, sadach, na plantacjach cukrowca lekarskiego i kukurydzy oraz na polach uprawnych[31]Szablon:Odn. Hirary są w stanie polować na łąkach, chociaż większość czasu spędzają na obszarach leśnych[31]. Na obszarach llanos w Wenezueli hirary amerykańskie zwykle można znaleźć wzdłuż lasów galeriowych; nocą mogą przemierzać rozległe łąki, prawdopodobnie przemieszczając się z jednego lasu do drugiego[31]Szablon:Odn. W Veracruz w Meksyku siedlisko hirar na ogół ogranicza się do obszarów leśnych[31]. Występują w lasach deszczowych Mata Atlântica w Brazylii, na obszarze całej Amazonii, w lasach liściastych i zaroślowych pantanalu w Paragwaju i Boliwii oraz w galeriach i zaroślach leśnych oraz na trawiastych sawannach w Argentynie, Boliwii i Paragwaju[31]Szablon:Odn. W Belize nie stwierdzono znaczących preferencji siedliskowych hirary, było to jednak prawdopodobnie spowodowane niskim zagęszczeniem gryzoni w siedliskach leśnych, co zmusiło hirary do spędzania większej ilości czasu na polowaniu na łąkachSzablon:Odn.

Hirara amerykańska prowadzi głównie dzienny tryb życia, ze szczytami aktywności we wczesnych godzinach porannych i późnych popołudniowych[31]. Czasami hirara może być aktywna w nocy po północy, zwłaszcza gdy przebywa w pobliżu siedlisk zamieszkanych przez człowieka; wtedy prowadzi bardziej zmierzchowy tryb życia[31]Szablon:Odn. Odpoczywa w dziuplach drzew lub podziemnych norach wykopanych u ich podstawy[31]. W Kostaryce wejście do nory hirary u podstawy pigwicy właściwej (Manilkara zapota) miało średnicę 12 cmSzablon:Odn. Ponadto gniazda hirary można znaleźć w rozgałęzieniach drzewSzablon:Odn. W niewoli hirary wolą wysoko zawieszone budki lęgowe bez materiału do budowy gniazda, który jest z nich wyrzucany, jeśli się w ich znajdujeSzablon:Odn.

Hirara amerykańska na drzewie, środkowa Brazylia

Hirary amerykańskie spędzają dużą część swojego czasu na żerowaniu lub odpoczynku na drzewach[31]; podczas 25% (15 z 61) bezpośrednich obserwacji hirary były widoczne w lub w pobliżu baldachimu lasu, co sugeruje silną tendencję do nadrzewnego styla życiaSzablon:Odn. Zazwyczaj prowadzą samotniczy tryb życia, ale czasami obserwowane są dorosłe pary i małe grupy składające się z matki i jej młodych[31]. Jeden raport[32] o hirarach żyjących w stadach liczących 20–157 zwierząt jest uważany za błędnySzablon:Odn. Na obszarze llanos w Wenezueli samica z dwoma młodymi utrzymywała areał osobniczy o powierzchni 2,25 km² wokół legowiska do czasu, gdy młode osiągnęły wiek około trzech miesięcy, po tym czasie jej zasięg powiększył się do prawie 9 km²[31]. Po zwiększeniu powierzchni swojego areału osobniczego i odstawieniu młodych od mleka samica codziennie korzystała z nowych nor, które były oddalone od siebie średnio o 867 m[31]. W Belize hirara przemierzała średnio 6,89 km dziennie[31]. Samica w okresie 13-miesięcznej obserwacji zamieszkiwała areał o powierzchni 16,03 km², areał jednego samca w okresie 10-miesięcznej obserwacji wynosił 24,44 km², a areał innego samca podczas 2-miesięcznej obserwacji wynosił jedynie 2,11 km², jednak tak krótki czas prowadzenia obserwacji za pomocą sygnału radiowego mógł być przyczyną niewielkiego rozmiaru obserwowanego areału osobniczego[31]. Areały osobnicze wszystkich trzech zwierząt pokrywały się w znacznym stopniu, co sugeruje, że hirary spędzają niewiele czasu na zachowaniach terytorialnych lub nie spędzają go w ogóle[31]Szablon:Odn. W południowo-wschodniej Brazylii areał osobniczy samicy wynosił 5,3 km²; nie wykazywała ona preferencji dla żadnego konkretnego typu siedliska w obrębie swojego areału, ale pojawiała się też w lasach wtórnych i na łąkach[31].

Odpoczywająca hirara amerykańska w niewoli

Hirary podczas badania nieznanego im otoczenia stoją wyprostowane, wykorzystując swoje długie ciała, zwłaszcza gdy przebywają w gęstej trawieSzablon:Odn. Równie dobrze poruszają się na ziemi i na drzewach, a do utrzymania równowagi używają ogonaSzablon:Odn. Na ziemi chodzą lub kłusują, a biegają z dużą prędkościąSzablon:Odn. Wspinają się i schodzą z pionowych pni głową do przodu, chwytając pień na przemian przednimi i tylnymi stopamiSzablon:Odn. Na leżących konarach poruszają się tak samo, jak to robią na ziemiSzablon:Odn. Pomimo posiadania częściowej błony pławnej między palcami osobniki trzymane w niewoli unikają wchodzenia do wody; jednak jedna obserwowana hirara przepłynęła przez staw w pogoni za Mazama, a osobniki wyposażone w obroże telemetryczne wielokrotnie przekraczały dużą rzekę podczas wysokiego i niskiego poziomu wodySzablon:Odn.

Pokarm

Hirara amerykańska jest opurnistycznym wszystkożercą i w skład jej pokarmu wchodzą owoce, miód, małe kręgowce, owady i padlina[31]Szablon:Odn. W Wenezueli w 18 próbkach kału stwierdzono trzy gatunki kręgowców (kolczanik plamisty (Pattonomys semivillosus), drzewiszka (Rhipidomys sp.) i legwan zielony (Iguana iguana)) i cztery gatunki owoców (Genipa americana, Zanthozylum culantrillo, Guazuma lomenlosa i Psychotria anceps); zarówno P. semivillous, jak i G. americana znaleziono w 50% próbek[31]; ponadto wszystkie ofiary pochodziły z siedlisk zamkniętych, co potwierdza tezę, że hirara jest głównie zwierzęciem leśnymSzablon:Odn. W Belize w 31 próbkach kału stwierdzono obecność czterech gatunków małych ssaków: dydelf czarnouchy (Didelphis marsupialis) (9,6%), ryżniak błotny (Oryzomys palustris) (22,5%), bawełniak szczeciniasty (Sigmodon hispidus) (32,3%) i szczur śniady (Rattus rattus) (29,0%); ponadto w składzie pokarmowym stwierdzono 19,4% drobnych ptaków, 58,0% stawonogów i 67,7% owoców[31]. Podstawowym spożywanym owocem było Calocarpum mammosum; inne spożywane owoce to Cecropia mexicana, Astrocaryum standleyanum i Spondias mombin[31]. W 2016 roku w Brazylii obserwowano hirarę próbującą upolować leniwca trójpalczastego (Bradypus tridactylus)[33] natomiast w 2018 roku w Kostaryce zobserwowano, jak hirara upolowała młodego leniwca pstrego (Bradypus variegatus)[34]. Badania przeprowadzone w 2021 roku wykazały, że hirary polują na tak duże zwierzęta jak mazama szara (Mazama gouazoubira) czy na gatunki z rodzaju pancernik (Dasypus sp.), królaka brazylijskiego (Sylvilagus brasiliensis) czy marmozetę czarną (Leontopithecus chrysopygus) i są w stanie zabijać ofiary o masie ciała nawet dwukrotnie większej od ich masy ciała[35]. W niewoli hirary amerykańskie mogą spożywać grzyby, mleko, miód, chleb, jaja, hamburgery, dojrzałe i zgniłe owoce, napoje alkoholowe, małe i duże ptaki, gryzonie do wielkości nutrii amerykańskiej (Myocastor coypus), gady, ryby, padlinę, mięso i kości kozie, karmę dla psów i kotów w puszkach oraz resztki ze stołuSzablon:Odn. Ofiara oraz inne pokarmy są wykrywane głównie przez zmysł zapachu, ponieważ hirary mają stosunkowo słaby wzrok[31]. Upolowanie ofiary następuje po uporczywym pościgu; hirara nie podkrada się ani nie czutuje na swoją potencjalną ofiarę[31].

Rozmnażanie

W niewoli aktywność rozrodcza dorosłych hirar amerykańskich przypada na okres dzienny[31]. Jednak na wyspie Barro Colorado w Panamie zaobserwowano, jak dwa samce i jedna samica zaangażowały się w nocne zachowania seksualne[31]. Samce wydają się gotowe do kopulacji przez cały rok i są zdolne do romnażania w wieku 18 miesięcy, natomiast u samic pierwszą ruja występuje w wieku około 22 miesięcy; cykl rozrodczy wynosi około 52 dni u młodych samic i około 94 dni u starszych[31]. Ruja może występować kilka razy w roku i trwa 3-20 dni[31]. Ciąża trwa 63-67 dni, nie zachodzi opóźniona implantacja[31]. Samica rodzi 1–3 młodych, ale najczęściej w miocie są dwa[31]. Na wolności samce po okresie rozrodczym opuszczają samice, które samotnie wychowują młode[31]. W niewoli samice nie tolerowały obecności samców w późniejszych stadiach ciąży, jednak w jednej sytuacji samiec, który pozostał z samicą i jej młodymi, ani nie napastował młodych, ani też nie przyczyniał się do poprawy ich dobrostanuSzablon:Odn. Młode po urodzaniu są niewidome, pokryte sierścią i ważą około 100 g[31]. Uszy otwierają się im po 27–34 dniach, a oczy po 35–47 dniach życia[31]. Zęby mleczne zaczynają pojawiać się w 36. dniu i całkowicie wyrzynają się w 99. dniu życia; zęby stałe pojawiają się w 115. dniu i wyrastają całkowicie w 224. dniu życia[31]. Młode spożywają mleko, a później stały pokarm do 70 dnia życia i są odstawiane od piersi po okołu 100 dniach[31]. Zostało zdefiniowanych pięć etapów rozwoju, które przedstawia poniższa tabela[31]:

Etap rozwoju Cykl trwania Charakterystyka
Etap niemowlęcy 1–50 dzień życia Młode ssą matkę i nie opuszczają legowiska.
Etap raczkowania 50–75 dzień życia Młode opuszczają legowisko na krótki czas, a matka oprócz mleka zapewnia im stały pokarm.
Etap odstawienia od mleka 75–100 dzień życia Młode podejmują wycieczki eksploracyjne pobliże legowiska, z samodzielnym karmieniem się owocami i owadami.
Etap przejściowy 100–200 dzień życia Młode opuszczają legowisko, są definitywnie odstawiane od piersi i zaczynają polować z matką i samodzielnie zabijać zdobycz.
Etap rozporoszenia 200–300 dzień życia Więzi rodzinne ulegają rozpadowi, a młode rozchodzą się w różne strony.

Poza norą młode i matka używają klikających odgłosów, aby utrzymać kontakt ze sobą, jeśli nie znajdują się w zasięgu wzroku[31]. Matki chronią swoje dzieci i trzymają je przy środku ciała, gdy pojawi się zagrożenie[31]. Matki wciąż chronią swoje rosnące młode i mogą również nosić je lub ciągnąć z powrotem do legowiska za szyję lub uszy[31]. Samice hirary wraz z kolejnymi miotami stają się bardziej uważne w stusunku do swoich dzieciSzablon:Odn. Umiejętność łapania potencjalnej zdobyczy rozwija się powoli i musi ona zostać wyuczona przez młode[31]. W wieku zaledwie trzech miesięcy młode są w stanie podążać za gryzoniami i małymi ptakami, i gryźć je po tylnej części ciała czy kończynach[31]. Poprzez nabywanie doświadczenia poprawiają miejsce ugryzień, co z czasem prowadzi do zabójczych ukąszeń w podstawę czaszki[31]. Matka często przynosi ranną zdobycz swoim młodym i pozwala ją zabić, by w późniejszych okresach nauki wypuszczać ją, aby młode mogły ją złapać a potem samodzielnie zabić[31]Szablon:Odn.

Interakcje międzygatunkowe

Nie odnotowano drapieżnictwa na hirarze amerykańskiej przez większe kręgowceSzablon:Odn. We wschodniej Brazylii na hirarze zgłoszono jednego pasożyta wewnętrznego świdrowca amerykańskiego (Trypanosoma cruzi) i dwie pchły – pchłę kocią Ctenocephalides felis felis i Hechtiella lopesi[36][37]. Na zabitej na drodze hirarze w Calakmul w Campeche w Meksyku stwierdzono występowanie trzech nicieni – Molineus sp., Physalopterinae gen. sp. i Angiostrongylus vasosum[38].

Hirara amerykańska jest popularnym gatunkiem eksponowanym w ogrodach zoologicznych i, jako że łatwo się oswaja, jest często trzymana w niewoli jako zwierzę domowe[31][39]. Hirara była kiedyś używana przez rdzennych mieszkańców Ameryki do zwalczania gryzoni[39]. Ze względu na bliskie sąsiedztwo siedliska hirary z ludzkimi, zwłaszcza terenami rolniczymi, drapieżnik ten powoduje według człowieka pewne szkody na plantacjach[39]. Hirara też od czasu do czasu zjada drób i plądruje pola kukurydzy i cukrowca lekarskiego, ale szkody te są zwykle minimalne[39].

Status zagrożenia i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (Szablon:Ang. „najmniejszej troski”)[30]. Powszechność hirary amerykańskiej w dużej części Ameryki Środkowej i Południowej może być konsekwencją jej ekologicznej odrębności w porównaniu z większością sympatrycznych drapieżników; preferencje siedliskowe, okresy aktywności i preferencje żywieniowe mogą zmniejszać konkurencję międzygatunkową między E. barbara a innymi drapieżnikamiSzablon:Odn. Mimo że prawdopodobnie gatunek ten jest zagrożony lokalnie w wyniku działalności człowieka, a nawet gdy zagrożenia obecnie zmniejszają jego populację, nadal uważany jest za lokalnie pospolity w całym swoim zasięgu i występuje w różnorodnych siedliskach tak naturalnych jak i zaburzonych[30]. Prawdopodobnie w niektórych częściach Meksyku zasięg hirary amerykańskiej został zmniejszony z powodu niszczenia lasów tropikalnych i rozprzestrzeniania się rolnictwa[30][31]. Gatunek ten jest również przedmiotem polowań i ginie na drogach w wielu krajach Ameryki Południowej[30].

Uwagi

Szablon:Uwagi

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Nazwy zwyczajowe za: Szablon:Cytuj książkę
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Szablon:Cytuj książkę
  3. ↑ Szablon:Cytuj stronę
  4. ↑ Szablon:Cytuj książkę
  5. ↑ Szablon:Cytuj książkę
  6. ↑ Szablon:Cytuj stronę
  7. ↑ 7,0 7,1 Szablon:Cytuj książkę
  8. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  9. ↑ 9,0 9,1 Szablon:Cytuj pismo
  10. ↑ Szablon:Cytuj książkę
  11. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  12. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  13. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  14. ↑ 14,0 14,1 Szablon:Cytuj pismo
  15. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  16. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  17. ↑ Szablon:Cytuj książkę
  18. ↑ Szablon:Cytuj książkę
  19. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  20. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  21. ↑ Szablon:Cytuj stronę
  22. ↑ Szablon:The Key to Scientific Names
  23. ↑ Szablon:Cytuj stronę
  24. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  25. ↑ Szablon:The Key to Scientific Names
  26. ↑ Szablon:The Key to Scientific Names
  27. ↑ Szablon:The Key to Scientific Names
  28. ↑ Szablon:The Key to Scientific Names
  29. ↑ Szablon:Cytuj książkę
  30. ↑ 30,0 30,1 30,2 30,3 30,4 Szablon:IUCN
  31. ↑ 31,00 31,01 31,02 31,03 31,04 31,05 31,06 31,07 31,08 31,09 31,10 31,11 31,12 31,13 31,14 31,15 31,16 31,17 31,18 31,19 31,20 31,21 31,22 31,23 31,24 31,25 31,26 31,27 31,28 31,29 31,30 31,31 31,32 31,33 31,34 31,35 31,36 31,37 31,38 31,39 31,40 31,41 31,42 31,43 31,44 31,45 31,46 31,47 31,48 31,49 31,50 31,51 Szablon:Cytuj książkę
  32. ↑ Szablon:Cytuj książkę
  33. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  34. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  35. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  36. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  37. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  38. ↑ Szablon:Cytuj pismo
  39. ↑ 39,0 39,1 39,2 39,3 Szablon:Cytuj stronę

Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „hem”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „oken”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „des”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „lun”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „sch”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „lich”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „cuv1824”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „cuv”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „mar”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „neh”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „tho”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „pir”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „all1913”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „osg”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.
Błąd rozszerzenia cite: Znacznik <ref> o nazwie „kru”, zdefiniowany w <references>, nie był użyty wcześniej w treści.

Bibliografia

Szablon:Kontrola autorytatywna

Źródło: „https://pl.wiki.beta.math.wmflabs.org/w/index.php?title=Hirara_amerykańska&oldid=4507”