Dawka skuteczna (promieniowanie)

Dawka skuteczna, dawka efektywna $E_H$ – suma wszystkich równoważników dawki zarówno od narażenia zewnętrznego, jak i wewnętrznego, we wszystkich narządach i tkankach z uwzględnieniem współczynników wagowych poszczególnych narządów i tkanek. Dawka skuteczna określa stopień narażenia całego ciała na promieniowanie nawet przy napromieniowaniu tylko niektórych partii ciała. Określa się ją wzorem:

$E_H=\sum _T{w}_T{H}_T=\sum _T{w}_T\sum _R{w}_R{D}_{T,R}$

gdzie:

$H_T$ – równoważnik dawki pochłoniętej dla tkanki T

$w_T$ – współczynnik wagowy tkanki T

$w_R$ – współczynnik wagowy promieniowania R

$D_{T,R}$ – średnia dawka pochłonięta promieniowania R przez tkankę T.

Jednostką dawki skutecznej w układzie SI jest siwert (Sv).

Dawka graniczna (graniczna wartość dawki skutecznej) dla ogółu ludności (wyłączając osoby zawodowo narażone na działanie promieniowania jonizującego) wynosi 1 mSv/rok ponad promieniowanie tła. Jeśli wartość tła naturalnego nie jest ustalona, przyjmuje się pewną wartość odniesienia. W Polsce wynosi ona 2,4 mSv/rok.

Dawka graniczna dla osób zawodowo narażonych na działanie promieniowania jonizującego i zakwalifikowanych do kategorii A wynosi 20 mSv/rok, przy czym dawka skuteczna może zostać przekroczona i wynieść w ciągu roku maksymalnie 50 mSv pod warunkiem, że w ciągu kolejnych pięciu lat dawka skuteczna wyniesie łącznie nie więcej niż 100 mSv. Dawka graniczna dla osób zawodowo narażonych na działanie promieniowania jonizującego i zakwalifikowanych do kategorii B wynosi 6 mSv/rok.

Bibliografia

• ICRP Publication 60: 1990 Recommendations of the International Commission on Radiological Protection, Elsevier 1991
• Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego (Szablon:Dziennik Ustaw z 3 lutego 2005)