Wskaźnik protrombinowy

Wskaźnik protrombinowy (spotykany skrót: PR od ang. Prothrombin Ratio, dawna nazwa: wskaźnik Quicka) – badanie diagnostyczne krwi stosowane w celu oceny zewnątrzpochodnej (egzogennej) drogi krzepliwości krwi.

Oznaczenie

Wartość wskaźnika jest zależna od stężenia w osoczu krwi takich czynników krzepnięcia jak: czynnik II, czynnik V, czynnik VII, czynnik X i fibrynogenu, a więc do oceny zewnątrzpochodnej drogi aktywacji trombiny. PR oznacza się najczęściej metodą koagulometryczą według QuickaSzablon:R. Metoda oznaczenia polega na dodaniu do osocza cytrynianowego preparatu czynnika tkankowego (TF), aby aktywować czynnik VII. Dzięki związaniu jonów wapnia przez kwas cytrynowy nie następuje aktywacja czynnika X przez VIIa (aktywowany czynnik VII), gdyż jony wapnia są potrzebne w tym etapie. Po inkubacji mierzy się czas od dodania jonów wapnia (co przy obecnym VIIa aktywuje czynnik X) do skrzepnięcia próbki.

Reakcje te zachodzą w analizatorze działającym automatycznie lub półautomatycznie. Wykonanie badania trwa kilka minutSzablon:R.

Istnieje jeszcze inna metoda wykonania badania, wykorzystująca substraty chromogenne. Podaje się substancję, do której trombina wykazuje powinowactwo przekraczające jej powinowactwo do fibrynogenu, a w wyniku reakcji, z którą powstaje barwny produkt. Szybkość reakcji jego tworzenia można zmierzyć spektrofotometrem, odpowiada ona stężeniu trombinySzablon:R.

Oznaczenie PR można przeprowadzić w domu, za pomocą analizatora paskowego z kropli krwi z żyły lub naczynia włosowategoSzablon:R.

Są różne konwencje podawania wyników badania. Może on być podawany jako czas protrombinowy PT w jednostkach czasu i wtedy norma mieści się w zakresie 12-16 s, zależąc od aktywności osoczowej tromboplastyny. Można też podawać odsetek wartości prawidłowej, wtedy wynik prawidłowy mieści się w zakresie od 70 do 130%Szablon:R.

PT przelicza się na PR wedle następującego wzoruSzablon:R: $PR=\frac{P{T}_{badany}}{P{T}_{kontrola}}$

Często jednak PT przelicza się na międzynarodowy współczynnik znormalizowany, czyli INR, uwzględniający w ISI aktywność tromboplastynySzablon:R: $INR=(\frac{P{T}_{badany}}{P{T}_{kontrola}}{)}^{ISI}$

Badania kliniczne

Zwiększenie wyniku obserwuje się w następujących stanachSzablon:R:

• niedobór witaminy K lub stosowanie jej antagonistów, zatrucie pochodnymi kumaryny. Najczęściej też wskaźnik oznacza się podczas leczenia będącymi antagonistami witaminy K koagulantami doustnymi, w przeliczeniu na INR,
• ciężkie uszkodzenia wątroby, wytwarzającej czynniki krzepnięcia, np. ostre wirusowe zapalenie wątroby, nowotwór wątroby, marskość wątroby. W diagnostyce przydatne są także liczne inne wskaźniki funkcji wątroby, z których często wykorzystywany jest oznaczanie enzymu indykatorowego AlAT
• zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
• niedobór lub brak fibrynogenu (dysfibrynogenemia)
• wrodzone niedobory czynników V (lub inhibitor tego czynnika) lub kompleksu protrombiny z wyjątkiem IX.

Zbyt mały wynik świadczy natomiast o nadkrzepliwości. Nie ma on jednak znaczenia w stawianiu diagnozy, w przeciwieństwie do zbyt dużych wartości wskaźnikaSzablon:R.

Zobacz też

• Międzynarodowy współczynnik znormalizowany (INR)
• APTT
• czas trombinowy
• test Kollera, dawniej stosowany w diagnostyce przyczyn żółtaczki