Wybory do Senatu Republiki Czeskiej w 2022 roku
Szablon:Wybory infobox Wybory do Senatu Republiki Czeskiej w 2022 roku odbyły się 23 i 24 września 2022 roku (I tura) oraz 30 września i 1 października 2022 roku (II tura), zgodnie z postanowieniem prezydenta Miloša Zemana z 6 kwietnia 2022 rokuSzablon:R. Wybrano w nich na sześcioletnią kadencję 27 senatorów, odnawiając tym samym 1/3 składu Senatu.
Pierwsza tura wyborów odbyła się równocześnie z wyborami do rad gmin.
Ordynacja wyborcza
Podstawą do przeprowadzenia wyborów była Ustawa z dnia 27 września 1995 o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej oraz zmianie i uzupełnieniu niektórych innych ustaw (Zákon ze dne 27. září 1995 o volbách do Parlamentu České republiky a o změně a doplnění některých dalších zákonů)[1]. Głosowanie odbyło się jedynie w części państwa – w 27 okręgach jednomandatowych o numerach (1, 4, 7...) – gdyż co dwa lata odnawiana jest 1/3 składu izby (27 z 81 mandatów)[uwaga 1].
Głosowanie przeprowadzono na zasadzie większości bezwzględnej[uwaga 2]. Jeśli żaden z kandydatów nie uzyskał w danym okręgu ponad 50% głosów ważnych, po sześciu dniach od zakończenia głosowania odbyła się decydująca tura z udziałem dwóch kandydatów z najlepszymi wynikami w I turze[uwaga 3]. Liczba ludności żadnego z okręgów nie mogła być niższa lub wyższa o 15% lub więcej od średniej liczby mieszkańców przypadającej na mandat w skali państwa (tzw. normy przedstawicielskiej)[uwaga 4].
Czynne prawo wyborcze przysługiwało każdemu obywatelowi Republiki Czeskiej, który najpóźniej w drugim dniu głosowania (I tura) ukończył 18. rok życia[uwaga 5]. Bierne prawo wyborcze miały osoby z prawem czynnym, które najpóźniej w drugim dniu głosowania ukończyły 40. rok życia[uwaga 6]. Zgłaszać kandydatów mogły partie i ruchy polityczne oraz ich koalicje, ponadto prawo wysunięcia swojej kandydatury przysługiwało każdemu wyborcy, który przedłożył okręgowej komisji wyborczej 1000 podpisów poparcia wyborców zamieszkałych w danym okręgu[uwaga 7].
Podział miejsc w Senacie przed wyborami
Kolumna wyróżniona odcieniem czerwonym wskazuje liczbę mandatów senatorskich wygasających i obsadzanych na nowo w 2022 roku, a wiersze wyróżnione odcieniem żółtym oznaczają partie wchodzące w skład koalicji rządowej sprzed wyborów.
| Partia lub ruch zgłaszający | Kadencja | Łącznie | ||
|---|---|---|---|---|
| Szablon:Small | Szablon:Small | Szablon:Small | ||
| Burmistrzowie i Niezależni[uwaga 8] | 3 | 5 | 11 | 19 |
| Obywatelska Partia Demokratyczna | 3 | 10 | 5 | 18 |
| KDU-ČSL | 6 | 2 | 3 | 11 |
| ANO 2011 | 3 | 1 | 1 | 5 |
| TOP 09 | 2 | 1 | 2 | 5 |
| Czeska Partia Socjaldemokratyczna | 2 | 1 | 0 | 3 |
| SEN 21 | 0 | 1 | 2 | 3 |
| Czeska Partia Piratów | 0 | 1 | 1 | 2 |
| Bezpartyjni | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Marek Hilšer do Senatu | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Obywatele Patrioci | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Obywatele Razem – Niezależni | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Ostrawiak | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Partia Zielonych | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Ruch na rzecz Pragi 11 | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Severočeši.cz | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Kandydaci niezależni | 1 | 3 | 0 | 4 |
| Ogółem | 27 | 27 | 27 | 81 |
Wybory do Senatu w 2022 roku były pierwszymi odbywającymi się w czasie trwania IX kadencji Izby Poselskiej. Władzę w kraju sprawuje od grudnia 2021 roku rząd Petra Fiali, gabinet koalicji ODS, KDU-ČSL, TOP 09, STAN i Piratów[2][3]. Przed wyborami do Senatu w 2022 roku koalicja rządowa posiadała większość bezwzględną w obu izbach parlamentu – w Senacie partie ją tworzące reprezentowało 55 na 81 deputowanych.
Przewodniczącym Senatu przed wyborami był Miloš Vystrčil z ODS, sprawujący tę funkcję od lutego 2020 roku.
Lista senatorów, którzy nie ubiegają się o reelekcję
Podano nazwę partii lub ruchu zgłaszającego danego kandydata do poprzednich wyborów.
| Okręg wyborczy | Imię i nazwisko | Partia lub ruch zgłaszający |
|---|---|---|
| Szablon:Sort | Szablon:Sortname | S.cz |
| Szablon:Sort | Szablon:Sortname | KDU-ČSL |
| Szablon:Sort | Szablon:Sortname | Szablon:Sort |
| Szablon:Sort | Szablon:Sortname | OSN |
| Szablon:Sort | Szablon:Sortname | KDU-ČSL |
Pierwsza tura
O 27 mandatów senatorskich ubiegało się 178 kandydatów zgłoszonych przez partie i ruchy polityczne oraz siedmioro niezależnych. Żadne ze stronnictw nie wysunęło kandydatów we wszystkich okręgach; w ponad połowie okręgów zarejestrowano przedstawicieli ANO 2011 (22) oraz Wolności i Demokracji Bezpośredniej (19)[4]. Współrządząca od wyborów 2021 koalicja Spolu (KDU-ČSL, Obywatelska Partia Demokratyczna i TOP 09) poparła łącznie 19 kandydatur[5].
Cztery spośród stronnictw reprezentowanych w Senacie nie musiały bronić w 2022 roku wygasających mandatów: Czeska Partia Piratów, Marek Hilšer do Senatu, Ostrawiak i SEN 21. Łącznie o ponowny wybór ubiegało się 22 senatorów, w tym:
- ponownie z ramienia tej samej partii – po trzech senatorów KDU-ČSL i ODS, po dwóch reprezentantów TOP 09 i STAN oraz po jednym deputowanym ANO 2011, ČSSD, HPP 11, SD-SN[uwaga 9], SLK i Zielonych;
- jako kandydaci innych stronnictw niż w wyborach 2016: Václav Chaloupek (STAN, wcześniej Obywatele Patrioci), Renata Chmelová (STAN, wcześniej KDU-ČSL), Jiří Dušek (ODS, wcześniej ANO 2011), Miluše Horská (STAN, wcześniej KDU-ČSL), Zdeněk Nytra (ODS, wcześniej niezależny) i Jaroslav Větrovský (Jihočeši 2012, wcześniej ANO 2011).
Pierwsza tura głosowania rozpoczęła się 23 września 2022 (godziny 14–22), a zakończyła kolejnego dnia (godziny 8–14)[uwaga 10]. Frekwencja wyniosła 42,65%; najwyższa była w okręgu nr 52 – Igława (48,93%), najniższa w okręgu nr 4 – Most (32,74%)[6].
Dzięki uzyskaniu bezwzględnej większości głosów mandaty senatorskie w I turze zdobyło trzech kandydatów: Petr Fiala z ramienia KDU-ČSL (okręg nr 46 – Uście nad Orlicą[uwaga 11]), Jiří Růžička z ramienia TOP 09 (okręg nr 25 – Praga 6) i Ladislav Václavec z ramienia ANO (okręg nr 64 – Bruntál)[7]. W pozostałych 24 okręgach konieczne było przeprowadzenie kolejnej tury wyborów.
Druga tura
Decydującą turę przeprowadzono 30 września i 1 października 2022 w godzinach analogicznych do poprzedniej rundy głosowania.
Zmierzyli się w niej kandydaci: ANO 2011 (17), Obywatelskiej Partii Demokratycznej (9), KDU-ČSL (6), TOP 09 (3), SEN 21 (2), dalszych partii i ruchów: Burmistrzowie i Niezależni, Burmistrzowie na rzecz Kraju Libereckiego, Czeska Partia Socjaldemokratyczna, Jihočeši 2012, Niezależni, ProMOST, Ruch na rzecz Pragi 11, Tabor 2020, Wolność i Demokracja Bezpośrednia, Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych (po 1) oraz jeden niezależny.
Najwięcej było pojedynków między przedstawicielami ANO i ODS – siedem[8].
| Liczba kandydatów z ramienia danych partii i ruchów w II turze[8] | |||
|---|---|---|---|
| Partia lub ruch zgłaszający | Pozycja po I turze | Łącznie | |
| 1. | 2. | ||
| ANO | 6 | 11 | 17 |
| ODS | 8 | 1 | 9 |
| KDU-ČSL | 3 | 3 | 6 |
| TOP 09 | 3 | 0 | 3 |
| SEN 21 | 0 | 2 | 2 |
| ČSSD | 1 | 0 | 1 |
| ProMOST | 1 | 0 | 1 |
| SLK | 1 | 0 | 1 |
| T2020 | 1 | 0 | 1 |
| HPP 11 | 0 | 1 | 1 |
| JIH 12 | 0 | 1 | 1 |
| NEZ | 0 | 1 | 1 |
| SD-SN | 0 | 1 | 1 |
| SPD | 0 | 1 | 1 |
| STAN | 0 | 1 | 1 |
| kandydaci niezależni | 0 | 1 | 1 |
Frekwencja była o ponad 23 punkty procentowe niższa niż tydzień wcześniej – 19,44%; ponownie najwięcej osób zagłosowało w okręgu nr 52 – Igława (38,74%), najmniej w okręgu nr 1 – Karlowe Wary (10,51%)[9].
Wyniki wyborów
Źródło: Český statistický úřad[10]Szablon:RSzablon:R.
Podział miejsc w Senacie po wyborach
Kolumna wyróżniona odcieniem zieleni wskazuje liczbę mandatów senatorskich obsadzonych przez dane stronnictwa w 2022 roku.
Największą liczbę mandatów zdobyła ODS i po dwuletniej przerwie ponownie uzyskała liczniejszą reprezentację od koalicji STAN i SLK. Łącznie ówczesne partie koalicji rządowej (ODS, KDU-ČSL, TOP 09, Piraci i STAN) powiększyły stan posiadania o pięć mandatów. Przewodniczącym Senatu pozostał Miloš Vystrčil z ODS
Lista wybranych senatorów
Gwiazdką oznaczono deputowanych, którzy ubiegali się o reelekcję, wytłuszczeniem – . W nawiasach podano miejsce zajęte przez danego kandydata w I turze.
Źródło: Český statistický úřad[11].
Lista senatorów, którzy nie uzyskali reelekcji
W nawiasach podano miejsce zajęte przez danego kandydata w I turze.
Źródło: Český statistický úřadSzablon:RSzablon:R.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
- ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni znacznika
<ref>; brak tekstu w przypisie o nazwieustawa_wyborcza - ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ 8,0 8,1 Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
- ↑ Szablon:Cytuj stronę
Błąd rozszerzenia cite: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>