Tekst źródłowy strony Wikiprojekt:Tłumaczenie artykułów/Pluton

{{Wikiprojekt:Tłumaczenie artykułów/info|en|Pluto}}

<!--
The layout of this infobox has been matched with the other bodies of the Solar System. Please do not change it.
Scroll down to edit the contents of this page.
For additional parameters for this template see [[Template:Infobox Planet]].
-->
{{Planetoida infobox
 | bgcolour=#A0FFA0
 | nazwa = Pluton
 | numer = 134340
 | symbol = Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|25px|Astronomical symbol of Pluto
 | zdjęcie = Pluto animiert.gif|200px
 | opis = Computer-generated map of Pluto from [[Hubble space telescope|Hubble]] images, synthesised true colour<ref group=uwaga>The HST observations were made in two wavelengths, which is insufficient to directly make a true colour image. However, the surface maps at each wavelength do limit the shape of the [[spectrum]] that could be produced by the materials that are potentially on Pluto's surface. These spectra, generated for each resolved point on the surface, are then converted to the [[RGB]] colour values seen here. See Buie et al, 2010.</ref> and among the highest resolutions possible with current technology
 | odkrywca = [[Clyde Tombaugh|Clyde W. Tombaugh]]
 | dzień = 18 luty
 | rok = 1930
 | pełna_nazwa = '''134340 Pluto'''
 | named_after = [[Pluto (mythology)|Pluto]]
 | mp_category = [[dwarf planet]],<br />[[trans-Neptunian object|TNO]],<br />[[plutoid]],<br />[[Kuiper belt|KBO]],<br />[[plutino]]
 | epoch = [[J2000]]
 | aphelion = 7,311,000,000 km<br />48.871&nbsp;[[Astronomical unit|AU]]
 | perihelion = 4,437,000,000&nbsp;km<br />29.657&nbsp;AU<br />(1989-Sep-05)<ref name=jpl-ssd-horizons/>
 | semimajor = 5,874,000,000&nbsp;km<br />39.264&nbsp;AU
 | eccentricity = 0.248&nbsp;807&nbsp;66
 | inclination = 17.141&nbsp;75°<br />11.88° to Sun's equator
 | asc_node = 110.303&nbsp;47°
 | arg_peri = 113.763&nbsp;29°
 | period = 90,613.305 days<br />248.09 [[julian year (astronomy)|years]]<br />14,164.4 Pluto [[solar day]]s<ref name="planet_years">{{Cytuj stronę|url = http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm|tytuł = Rotation Period and Day Length|nazwisko = Seligman |imię = Courtney|data dostępu = 2009-08-13}}</ref>
 | synodic_period = 366.73 days
 | avg_speed = 4.666&nbsp;km/s
 | mean_anomaly = 14.86012204°<ref name="mean_anomaly">{{Cytuj stronę|url = http://iau-comm4.jpl.nasa.gov/keplerformulae/kepform.pdf|tytuł = Keplerian Elements for Approximate Positions of the Major Planets|nazwisko = Standish|imię = E M| nazwisko2 = Williams|imię2 = J G|data dostępu = 2011-01-12}}</ref>
 | księżyce = [[Pluto's natural satellites|3]]
 | physical_characteristics = yes
 | mean_radius = {{nowrap|1,153 ± 10 km}}<ref name="Buie06"/><br />(0.18 Earths)<br />1161 km<ref name=young07/> (solid)
 | surface_area = 1.665{{e|7}} km<sup>2</sup><ref group=uwaga>Surface area derived from the radius ''r'': <math>4\pi r^2</math>'''.</ref><br />0.033 Earths
 | wolumin = 6.39{{e|9}} km<sup>3</sup><ref group=uwaga>Volume ''v'' derived from the radius ''r'': <math>4\pi r^3/3</math>'''.</ref><br />0.0059&nbsp; Earths
 | masa = (1.305 ± 0.007){{e|22}} kg<ref name="Buie06"/><br />0.00218 [[Earth mass|Earths]]<br />0.178 [[Moon mass|Moons]]
 | density = 2.03 ± 0.06 g/cm<sup>3</sup><ref name="Buie06"/>
 | surface_grav = {{Gr|13.05|1153}} [[Acceleration|m/s<sup>2</sup>]]<ref group=uwaga>Surface gravity derived from the mass ''m'', the [[gravitational constant]] ''G'' and the radius ''r'': <math>Gm/r^2</math>.</ref><br />0.067 [[g-force|g]]
 | escape_velocity = {{V2|13.05|1153}}&nbsp;km/s<ref group=uwaga>Escape velocity derived from the mass ''m'', the [[gravitational constant]] ''G'' and the radius ''r'': {{math|{{radical|2Gm/r}}}}.</ref>
 | sidereal_day = [[retrograde motion|−6.387&nbsp;230 day]]<br />6 d 9 h 17 m 36 s
 | rot_velocity = 47.18&nbsp;km/h
 | axial_tilt = 119.591 ± 0.014° (to orbit)<ref name="Buie06">{{Cytuj pismo
|autor = M. W. Buie, W. M. Grundy, E. F. Young, L. A. Young, S. A. Stern
|tytuł = Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2
|czasopismo = Astronomical Journal
|rok=2006
|wolumin=132
|wydanie = 1
|strony=290
|bibcode=2006AJ....132..290B
|id =  |doi = 10.1086/504422
|arxiv=astro-ph/0512491
}}</ref><ref name=inclination group=uwaga>Based on the orientation of Charon's orbit, which is assumed the same as Pluto's spin axis due to the mutual [[tidal locking]].</ref>
 | right_asc_north_pole = 312.993°<ref name=report>{{Cytuj pismo
 |autor=Seidelmann, P. Kenneth, ''et al.''
 |rok=2007
 |tytuł=Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006
 |czasopismo=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy
 |wolumin=98
 |wydanie=3
 |strony=155–180
 |doi=10.1007/s10569-007-9072-y
 |url=http://www.springerlink.com/content/e637756732j60270/
|bibcode=2007CeMDA..98..155S}}</ref>
 | declination = 6.163°<ref name=report/>
 | albedo = 0.49–0.66 ([[Geometric albedo|geometric]], varies by 35%)<ref name=Hamilton>{{Cytuj stronę
 |data=2006-02-12
 |tytuł=Dwarf Planet Pluto
 |opublikowany=Views of the Solar System
 |autor=Calvin J. Hamilton
 |url=http://www.solarviews.com/eng/pluto.htm
 |data dostępu=2007-01-10}}</ref><ref name="Pluto Fact Sheet"/>
 | magnitude = 13.65<ref name="Pluto Fact Sheet"/> to 16.3<ref name=AstDys-Pluto>{{Cytuj stronę
 |tytuł=AstDys (134340) Pluto Ephemerides
 |opublikowany=Department of Mathematics, University of Pisa, Italy
 |url=http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.1&n=134340&oc=500&y0=1870&m0=2&d0=9&h0=0&mi0=0&y1=1870&m1=3&d1=20&h1=0&mi1=0&ti=1.0&tiu=days
 |data dostępu=2010-06-27}}</ref><br />(mean is 15.1)<ref name="Pluto Fact Sheet"/>
 | abs_magnitude = −0.7<ref name=jpldata>{{Cytuj stronę
 |tytuł=JPL Small-Body Database Browser: 134340 Pluto
 |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=Pluto
 |data dostępu=2008-06-12}}</ref>
 | angular_size = 0.065" to 0.115"<ref name="Pluto Fact Sheet"/><ref group=uwaga>Based on geometry of minimum and maximum distance from Earth and Pluto radius in the factsheet</ref>
 | pronounce = {{IPAc-en|en-us-Pluto.ogg|ˈ|p|l|uː|t|oʊ}}<ref group=uwaga>In US dictionary transcription, {{USdict|plōō′·tō}}. From the {{lang|la}} Plūto</ref>,
 | adjectives = Plutonian
 | atmosfera = yes
 | temperatura = yes
 | temp_name1 = [[Kelvin]]
 | min_temp_1 = 33 K
 | mean_temp_1 = 44 K
 | max_temp_1 = 55 K
 | surface_pressure = 0.30 [[pascal (unit)|Pa]] (summer maximum)
 | skład_atmosfery = [[nitrogen]], [[metan]], [[carbon monoxide]]<ref>[http://www.physorg.com/news/2011-04-pluto-carbon-monoxide-atmosphere.html Pluto has carbon monoxide in its atmosphere<!-- Tytuł wygenerowany przez bota -->]</ref>
 | note=no
}}'''Pluton''' - (oznaczenie oficjalne: '''(134340) Pluton''')  [[planeta karłowata]], [[plutoid]], najjaśniejszy obiekt [[pas Kuipera|pasa Kuipera]], należy do szerszej grupy [[obiekt transneptunowy|obiektów transneptunowych]]. Był pierwszym odkrytym obiektem w Pasie Kuipera.

Został odkryty w 1930 roku przez [[Stany Zjednoczone|amerykańskiego]] astronoma [[Clyde Tombaugh|Clyde’a Tombaugha]] i od czasu odkrycia  do 2006 roku Pluton oficjalnie był uznawany za dziewiątą [[planeta|planetę]] [[Układ Słoneczny|Układu Słonecznego]]. Po 1992 roku  w związku z odkryciem  kilku obiektów podobnej wielkości w Pasie Kupiera definicja planety została kwestionowana. W 2005 r. została odkryta kolejna planeta karłowata [[(136199) Eris]], w [[Dysk rozproszony|dysku rozproszonym]], która jest 27% masywniejsza niż Pluton. 
24 sierpnia 2006 roku decyzją [[Międzynarodowa Unia Astronomiczna|Międzynarodowej Unii Astronomicznej]], zmieniono definicję planety, w wyniku czego Pluton został zaliczony do nowoutworzonej klasy obiektów – [[Planeta karłowata|planet karłowatych]]{{r|głosowania}}
Pluton jest największą i drugą najbardziej masywną znaną planetą karłowatą w Układzie Słonecznym oraz dziewiątym co do wielkości i dziesiątym najbardziej masywnym znanym obiektem bezpośrednio orbitującym [[Słońce]]. Pod względem objętości jest to największy znany obiekt trans-neptunowy, ale jest mniej masywny niż Eris. Podobnie jak inne obiekty w pasie Kuipera, Pluton składa się przede wszystkim z lodu i skał i jest stosunkowo mały - ma około jednej szóstej masy Księżyca i jedną trzecią jego objętości. Ma umiarkowanie mimośrodową i nachyloną orbitę, podczas której jego odległość od Słońca waha się od 30 do 49 jednostek astronomicznych (4,4-7,4 miliarda km). Oznacza to, że Pluton okresowo jest bliżej Słońca niż [[Neptun]], stabilny rezonans orbitalny zapobiega kolizji z Neptunem. Światło słoneczne  potrzebuje około 5,5 godziny, aby dotrzeć do Plutona znajdującego się w średniej odległości (39.5&nbsp;AU).

Pluton ma pięć znanych księżyców: [[Charon (księżyc)|Charon]] (największy, o średnicy niewiele większej od Plutona), [[Styx (księżyc)|Styx]], [[Nix (księżyc)|Nix]], [[Kerberos (księżyc)|Kerberos]], and [[Hydra (księżyc)|Hydra]].  Pluton i Charon są czasami uważane za system podwójny, ponieważ barycentrum ich orbit nie leży w żadnym ciele.

14 lipca 2015 r. sonda [[New Horizons]] była pierwszym statkiem kosmicznym, który przeleciał obok Plutona. Podczas krótkiego przelotu New Horizons dokonała pomiarów i obserwacji Plutona i jego księżyców. We wrześniu 2016 r. Astronomowie ogłosili, że czerwonawo-brązowa czapa północnego bieguna Charona składa się z [[tholin]], makrocząsteczek organicznych, które mogą być składnikami do pojawienia się życia i produkowanych z metanu, azotu i innych gazów uwalnianych z atmosfery Plutona i przekazywanych na orbitujący w odległosci około 19 000 km księżyc.

== Historia ==
=== Odkrycie ===
<!--{{{{Główny artykuł|Planets beyond Neptune}}-->
[[Plik:Clyde W. Tombaugh.jpeg|left|thumb|upright|Clyde Tombaugh, w Kansas]]
W latach czterdziestych XIX wieku [[Urbain Le Verrier]] użył mechaniki newtonowskiej do przewidywania położenia nieodkrytej planety [[Neptun]]a po analizie perturbacji orbity Urana<ref>{{Cytuj | tytuł = Planet Quest: The Epic Discovery of Alien Solar Systems | wydawca = The Free Press | miejsce = New York | data = 1997 | autor = Ken Croswell | isbn = 978-0-684-83252-4 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | ref = harv | page = 43 -->}}</ref>. Późniejsze obserwacje Neptuna pod koniec XIX wieku skłoniły astronomów do spekulacji, że orbita Urana została zakłócona przez inną planetę oprócz Neptuna.
W 1906 r. [[Percival Lowell]] - bogaty bostończyk, który założył [[Lowell Observatory]] we [[Flagstaff]] w Arizonie w 1894 r. - rozpoczął szeroko zakrojony projekt w poszukiwaniu możliwej dziewiątej planety, którą nazwał "planetą X".<ref name="Tombaugh1946" />. Do 1909 roku Lowell i [[William Henry Pickering|William H. Pickering]] zasugerowali kilka możliwych współrzędnych niebieskich dla takiej planety<ref name="Hoyt" />. Lowell i jego obserwatorium przeprowadzali poszukiwania aż do jego śmierci w 1916 roku, ale bezskutecznie. Lowell i jego badacze zdobyli dwa niewyraźne obrazy Plutona w dniu 19 marca i 7 kwietnia 1915 roku, ale nie zostały one uznane za obrazy planety<ref name="Hoyt" /><ref name="Littman1990" />. Istnieje czternaście innych znanych [[wstępnych]] obserwacji, a najstarsze z nich pochodzi z  [[Obserwatorium Yerkes]]a z 20 sierpnia 1909 r<ref name="BuchwaldDimarioWild2000" />.

Wdowa po Percivalu, Constance Lowell, rozpoczęła dziesięcioletnią batalię prawniczą z Obserwatorium Lowella o spuściznę jej męża, a poszukiwanie Planety X rozpoczęło się dopiero w 1929 r..{{Odn|Croswell|1997|s=50}} [[Vesto Melvin Slipher]], dyrektor obserwatorium, dał zadanie zlokalizowania Planet X dwudziestotrzyletniemu [[Clyde Tombaugh]], który właśnie przybył do obserwatorium po tym, jak Slipher był pod wrażeniem próbki jego astronomicznego rysunku{{Odn|Croswell|1997|s=50}}.

Zadaniem Tombaugh było systematyczne obrazowanie nocnego nieba w parach fotografii, a następnie sprawdzenie każdej pary i ustalenie, czy jakiekolwiek obiekty zmieniły swoją pozycję. Używając komparatora i porównując mrugnięcia, szybko przesunął się w przód i w tył pomiędzy widokami każdej z płytek, aby stworzyć iluzję ruchu dowolnych obiektów, które zmieniły położenie lub wygląd na fotografiach. 8 lutego 1930 roku, po prawie roku poszukiwań, Tombaugh odkrył możliwy obiekt poruszający się na płytach fotograficznych wykonanych w dniach 23 i 29 stycznia. Mniejsza jakość zdjęcia wykonanego 21 stycznia pomogła potwierdzić ruch{{Odn|Croswell|1997|s=52}}. Po tym, jak obserwatorium uzyskało kolejne zdjęcia potwierdzające, wiadomość o odkryciu została przekazana [[Harvard College Observatory]] 13 marca 1930 r.<ref name="Hoyt" />

=== Nazwa ===
Odkrycie trafiło na pierwsze strony gazet na całym świecie<ref>For example: "Ninth Planet Discovered on Edge of Solar System: First Found in 84 Years". ''Associated Press''. The New York Times. March 14, 1930. p. 1.</ref>. Obserwatorium Lowella, mające prawo wyboru nazwy nowego obiektu, otrzymało ponad 1000 propozycji z całego świata, od Atlasa po Zymala<ref name="pluto guide" />. Tombaugh nalegał, by Slipher zasugerował nazwę nowego obiektu szybko, zanim zrobi to ktoś inny<ref name="pluto guide" />. Constance Lowell zaproponowała "[[Zeus]]", następnie "Percival" i wreszcie "Constance". Propozycje te zostały zignorowane<ref name="Mager" />.<!-- self-published source -->

Nazwa [[Pluton (mitologia rzymska)|Pluton]] została zaproponowana przez jedenastoletnią uczennicę z Oxfordu [[Venetia Burney|Venetię Burney]] interesującą się mitologią klasyczną<ref name="Venetia" />. Zasugerowała to podczas rozmowy z jej dziadkiem [[Falconer Madan]], byłym bibliotekarzem w [[Biblioteka Bodlejańska|Bibliotece Bodlejańskiej]] [[Uniwersytet Oksfordzki|Uniwersytetu Oksfordzkiego]], który przekazał tę nazwę profesorowi astronomii [[Herbert Hall Turner|Hubertowi Turnerowi]], który przekazał ją kolegom w Stanach Zjednoczonych<ref name="Venetia" />.

Każdy członek Obserwatorium Lowella mógł głosować na krótkiej liście trzech potencjalnych nazw: Minerva (która już była nazwą asteroidy), Cronus (który utracił reputację dzięki propozycjom niepopularnego astronoma Thomasa Jeffersona Jacksona), i Plutona. Pluto otrzymał każdy głos{{Odn|Croswell|1997|pp=54–55}}. Nazwa została oficjalnie ogłoszona 1 maja 1930 roku<ref name="Venetia" /><ref>{{Cytuj | url = https://lowell.edu/in-depth/pluto/pluto-research-at-lowell/ | tytuł = Pluto Research at Lowell | data dostępu = March 22, 2017 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | quote = In a Lowell Observatory Circular dated May 1, 1930, the Observatory designated Pluto as the name for the new planet, based on the suggestion of 11-year-old Venetia Burney of England. | website = Lowell Observatory -->}}</ref>. Po ogłoszeniu Madan dał Venetii 5 funtów ({{Inflacja|UK-GDP|5|1930}}) jako nagrodę<ref name="Venetia" />.

Ostatecznemu wyborowi imienia częściowo pomógł fakt, że dwie pierwsze litery „Plutona” są inicjałami Percivala Lowella. Następnie stworzono [[symbol astronomiczny]] Plutona [[Plik:Pluto monogram (fixed width).svg|20px|♇]].<ref name="JPL/NASA Pluto's Symbol" />. 
[[Astrologiczny symbol]] Plutona przypomina Neptuna ([[Plik:Neptune symbol (fixed width).svg|20px|♆]]), ale w miejscu trójzębu ma bolec ([[Plik:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|20px|⯓]]).

wkrótce nazwa przyjęła się w szerszej kulturrze. W 1930 r. [[Walt Disney]]  przedstawił [[Myszce Miki]] psiego towarzysza o imieniu [[Pies Pluto|Ppsa Pluto]], chociaż animator [[Walt Disney Company]] [[Ben Sharpsteen]] nie mógł potwierdzić, dlaczego podano nazwę<ref name="Heinrichs2006" />. W 1941 [[Glenn T. Seaborg]] nazwał nowo utworzony [[pierwiastek chemiczny | pierwiastek]] [[pluton]] , zgodnie z tradycją nazywania pierwiastków nazwami nowo odkrytych planet, po uranium , który został nazwany na cześć Urana i neptunium, który został nazwany na cześć Neptuna<ref name="ClarkHobart2000" />.

Most languages use the name "Pluto" in various transliterations.{{U|The equivalence is less close in languages whose [[phonology]] differs widely from [[Ancient Greek phonology|Greek's]], such as [[Somali language|Somali]] ''Buluuto'' and [[Navajo language|Navajo]] ''Tłóotoo''.}} In Japanese, [[Houei Nojiri]] suggested the translation {{nihongo3|"Star of the King (God) of the Underworld"|冥王星|Meiōsei}}, and this was borrowed into Chinese, Korean, and Vietnamese (which instead uses "Sao Diêm Vương", which was derived from the Chinese term 閻王 ([[Yama (East Asia)|Yánwáng]]), as "minh" is a homophone for the [[Sino-Vietnamese vocabulary|Sino-Vietnamese]] words for "dark" (冥) and "bright" (明))<ref name="RenshawIhara2000" /><ref name="nineplan" /><ref name="Bathrobe" />. Some [[Languages of India|Indian languages]] use the name Pluto, but others, such as [[Hindi]], use the name of ''[[Yama]]'', the God of Death in [[Hindu]] and [[Yama (East Asia)|Buddhist]] mythology<ref name="nineplan" />. [[Polynesian languages]] also tend to use the indigenous god of the underworld, as in [[Māori language|Māori]] ''[[Whiro]]''<ref name="nineplan" />.

=== Obalenie teorii planety X ===
Po znalezieniu Plutona jego słabość i brak usuwalnego dysku podważają teorię Lovella, że był on Planetą X krążącą za orbitą Neptuna<ref name="Tombaugh1946" />. w xx dokonano rewizji szacunkowej masy Plutona<ref>{{Cytuj | tytuł = Pluto and Charon | wydawca = University of Arizona Press | data = 1997 | autor = Alan Stern; David James Tholen | s = 206–208 | isbn = 978-0-8165-1840-1}}</ref>.

{| class="wikitable plainrowheaders" style="float: right; margin-right: 0; margin-left: 1em; text-align: center;"
|+ Mass estimates for Pluto
! scope="col" | rok
! scope="col" | masa
! scope="col" | Szacujący
|-
! scope="row" | 1915
| 7 mas Ziemi
| [[Percival Lowell|Lowell]] (prediction for [[Planet X]])<ref name="Tombaugh1946" />
|-
! scope="row" | 1931
| 1 masa Ziemi
| [[Seth Barnes Nicholson|Nicholson]] & [[Nicholas U. Mayall|Mayall]]<ref name="RAS1931.91" /><ref name="Nicholson et al 1930" /><ref name="Nicholson et al 1931" />
|-
! scope="row" | 1948
| 0.1 (1/10) masy Ziemi
| [[Gerard Kuiper|Kuiper]]<ref name="Kuiper 10.1086/126255" />
|-
! scope="row" | 1976
| 0.01 (1/100) masy Ziemi
| [[Dale Cruikshank|Cruikshank]], <!-- Carl -->Pilcher, & [[David Morrison (astrophysicist)|Morrison]]{{Odn|Croswell|1997|s=57}}
|-
! scope="row" | 1978
| 0.0015 (1/650) masy Ziemi
| [[James W. Christy|Christy]] & [[Robert Sutton Harrington|Harrington]]<ref name="ChristyHarrington1978" />
|-
! scope="row" | 2006
| 0.00218 (1/459) masy Ziemi
| [[Marc W. Buie|Buie]] et al.<!-- William M. Grundy, Eliot F. Young, Leslie A. Young, S. Alan Stern --><ref name="BuieGrundyYoung_2006" />
|}
Astronomowie początkowo obliczali masę planety na podstawie przypuszczalnego wpływu na Neptuna i Urana. W 1931 r. masę planety obliczono jako mniej więcej masę [[Ziemi]], a dalsze obliczenia z 1948 r. sprowadzają masę do mniej więcej masy [[Mars]]a<ref name="Nicholson et al 1930" /><ref name="Kuiper 10.1086/126255" />. W 1976 r. Dale Cruikshank, Carl Pilcher i David Morrison z [[University of Hawaii]] po raz pierwszy obliczyli masę Plutona, stwierdzając, że pasuje ona do lodu metanowego; oznaczało to, że Pluton musiał być wyjątkowo jasny ze względu na swoje rozmiary, a zatem nie mógł być większy niż 1% masy Ziemi.{{Odn|Croswell|1997|s=57}} (Pluto's albedo is {{nowrap|1.4–1.9}} times that of Earth<ref name="Pluto Fact Sheet" />.)

W 1978 roku odkrycie księżyca Plutona Charona po raz pierwszy pozwoliło zmierzyć masę Plutona: wynosiła ona około 0,2% masy Ziemi i była zdecydowanie zbyt mała, aby tłumaczyć rozbieżności w orbicie Urana. Kolejne poszukiwania alternatywnej Planety X, w szczególności przez Roberta Suttona Harringtona<ref name="SeidelmannHarrington1988" />, zakończyły się niepowodzeniem. W 1992 r. [[E. Myles Standish | Myles Standish]] wykorzystał dane z sondy [[[Voyager 2]] przelatującej koło Neptuna w 1989 r. zrewidował szacunki masy Neptuna o 0,5% - ilość porównywalną z masą Marsa - aby ponownie obliczyć jego działanie grawitacyjne na Urana. Po dodaniu nowych liczb zniknęły rozbieżności, a wraz z nimi potrzeba odkrycia Planety X<ref name="Standish1993" />. Dzisiaj większość naukowców zgadza się, że Planeta X, którą zdefinował Lowell, nie istnieje<ref name="Standage2000" />. W 1915 Lowell dokonał prognozy orbity i pozycji planety X, która była dość zbliżona do faktycznej orbity Plutona i jej pozycji w tym czasie; [[Ernest W. Brown]] stwierdził wkrótce po odkryciu Plutona, że był to zbieg okoliczności<ref name="Tenn1994" />, a view still held today<ref name="Standish1993" />.

=== klasyfikacja ===
{{Further|Definition of planet}}
{{TNO imagemap}}

Od 1992 roku odkryto wiele ciał na orbicie w tej samej objętości co Pluton, co dowodzi, że Pluton należy do populacji obiektów Pasa Kuipera. To sprawiło, że jego oficjalny status jako kontrowersyjnej planety wzbudził wiele pytań, czy Pluton powinien być rozpatrywany razem z otaczającymi go obiektami, czy też osobno. Dyrektorzy muzeum i planetarium sporadycznie tworzyli kontrowersje, pomijając Plutona w planetarnych modelach Układu Słonecznego. Planetarium Haydena zostało ponownie otwarte - w lutym 2000 r., Po renowacji - z modelem tylko ośmiu planet, które trafiły na pierwsze strony gazet prawie rok później<ref name="Tyson2001" />.

Ponieważ w regionie odkryto obiekty coraz bardziej zbliżone do Plutona, argumentowano, że Plutona należy przeklasyfikować jako jeden z obiektów pasa Kuipera, podobnie jak Ceres, Pallas, Juno i Vesta stracili status planety po odkryciu wielu innych planetoid . 29 lipca 2005 r. Astronomowie z Caltech ogłosili odkrycie nowego trans-neptunowego obiektu Eris, który był znacznie masywniejszy od Plutona i najbardziej masywnego obiektu odkrytego w Układzie Słonecznym od czasów Trytona w 1846 r. Jego odkrywcy i prasa początkowo nazwał ją dziesiątą planetą, chociaż w tamtym czasie nie było oficjalnego konsensusu, czy nazwać ją planetą<ref name="NASA-JPL press release 07-29-2005" />. 
Inni członkowie społeczności astronomicznej uważali to odkrycie za najsilniejszy argument przemawiający za przeklasyfikowaniem Plutona na [[palneta karłowata|planetę karłowatą]]<ref name="what" />.

==== klasyfikacja IAU  ====
{{Osobny artykuł|IAU definition of planet}}

W sierpniu 2006 r odbyła się debata. Rezolucja [[Międzynarodowa Unia Astronomiczna|Międzynarodowej Unii Astronomicznej]] (IAU), stworzyła oficjalną definicję terminu „planeta”. Zgodnie z rezolucją istnieją trzy warunki, aby obiekt w Układzie Słonecznym był uważany za planetę:
# Obiekt musi znajdować się na orbicie wokół [[Słońca]].
# Obiekt musi być wystarczająco masywny, aby mógł zostać zaokrąglony przez własną grawitację.Jego grawitacja powinna przyciągnąć go do kształtu określonego przez [[równowaga hydrostatyczna|równowagę hydrostatyczną]].
#  Musi mieć oczyścić swoją orbitę <ref name="IAU2006 GA26-5-6" /><ref name="IAU0603" />.

Pluto fails to meet the third condition. Its mass is substantially less than the combined mass of the other objects in its orbit: 0.07 times, in contrast to Earth, which is 1.7 million times the remaining mass in its orbit<ref name="what" /><ref name="IAU0603" />. The IAU further decided that bodies that, like Pluto, meet criteria 1 and 2, but do not meet criterion 3 would be called [[dwarf planet]]s. In September 2006, the IAU included Pluto, and Eris and its moon [[Dysnomia (moon)|Dysnomia]], in their [[Minor Planet Catalogue]], giving them the official [[minor planet designation]]s "(134340) Pluto", "(136199) Eris", and "(136199) Eris I Dysnomia"<ref name="IAUC 8747" />. Had Pluto been included upon its discovery in 1930, it would have likely been designated 1164, following [[1163 Saga]], which was discovered a month earlier<ref>{{Cytuj | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi#top | tytuł = JPL Small-Body Database Browser | data dostępu = July 15, 2015 | wydawca = California Institute of Technology}}</ref>.

There has been some resistance within the astronomical community toward the reclassification<ref name="geoff2006c" /><ref name="Ruibal-1999" /><ref name="Britt-2006" />. [[Alan Stern]], principal investigator with [[NASA]]'s ''New Horizons'' mission to Pluto, derided the IAU resolution, stating that "the definition stinks, for technical reasons"<ref name="geoff2006a" />. Stern contended that, by the terms of the new definition, Earth, Mars, Jupiter, and Neptune, all of which share their orbits with asteroids, would be excluded<ref name="newscientistspace" />. He argued that all big spherical moons, including the [[Moon]], should likewise be considered planets<ref name="News.discovery.com" />. He also stated that because less than five percent of astronomers voted for it, the decision was not representative of the entire astronomical community<ref name="newscientistspace" />. [[Marc W. Buie]], then at the Lowell Observatory petitioned against the definition<ref name="Buie2006 IAU response" />. Others have supported the IAU. [[Michael E. Brown|Mike Brown]], the astronomer who discovered Eris, said "through this whole crazy circus-like procedure, somehow the right answer was stumbled on. It's been a long time coming. Science is self-correcting eventually, even when strong emotions are involved."<ref name="Overbye2006" />

Public reception to the IAU decision was mixed. Many accepted the reclassification, but some sought to overturn the decision with online petitions urging the IAU to consider reinstatement. A resolution introduced by some members of the [[California State Assembly]] facetiously called the IAU decision a "scientific heresy"<ref name="DeVore2006" />. The [[New Mexico House of Representatives]] passed a resolution in honor of Tombaugh, a longtime resident of that state, that declared that Pluto will always be considered a planet while in New Mexican skies and that March 13, 2007, was Pluto Planet Day<ref name="Holden2007" /><ref name="Gutierrez2007" />. The [[Illinois Senate]] passed a similar resolution in 2009, on the basis that Clyde Tombaugh, the discoverer of Pluto, was born in Illinois. The resolution asserted that Pluto was "unfairly downgraded to a 'dwarf' planet" by the IAU."<ref name="ILGA SR0046" /> Some members of the public have also rejected the change, citing the disagreement within the scientific community on the issue, or for sentimental reasons, maintaining that they have always known Pluto as a planet and will continue to do so regardless of the IAU decision<ref name="Sapa-AP" />.

In 2006, in its 17th annual words-of-the-year vote, the [[American Dialect Society]] voted ''[[plutoed]]'' as the word of the year. To "pluto" is to "demote or devalue someone or something"<ref name="msnbc" />.

Researchers on both sides of the debate gathered in August 2008, at the Johns Hopkins University [[Applied Physics Laboratory]] for a conference that included back-to-back talks on the current IAU definition of a planet<ref name="Minkel2008" />. Entitled "The Great Planet Debate"<ref name="The Great Planet Debate" />, the conference published a post-conference press release indicating that scientists could not come to a consensus about the definition of planet<ref name="PSIedu press release 2008-09-19" />. In June 2008, the IAU had announced in a press release that the term "[[plutoid]]" would henceforth be used to refer to Pluto and other objects that have an orbital [[semi-major axis]] greater than that of Neptune and enough mass to be of near-spherical shape<ref name="IAU0804" /><ref name="Discover 2009-JANp76" /><ref name="Science News, July 5, 2008 p. 7" />.

== Orbita ==
{| class=wikitable width=1200
|+ Pluto's motion 1900-2048
|[[Plik:Pluto skypath 1900-2050.png|1200px]]<br />Pluto was discovered in 1930 near the star [[Delta Geminorum|&delta; Geminorum]], and merely coincidentally crossing the [[ecliptic]] at this time of discovery. Pluto moves about 7 degrees east per decade with small [[apparent retrograde motion]] as seen from Earth. Pluto was closer to the Sun than Neptune between 1979 and 1999.
|}
Okres obiegu Plutona wokół Słońca wynosi obecnie około 248 lat. Jego charakterystyka orbitalna jest zasadniczo różna od charakterystyki planet, które podążają za niemal okrągłymi orbitami wokół Słońca w pobliżu płaskiej płaszczyzny odniesienia zwanej ekliptyką. Natomiast orbita Plutona jest umiarkowanie nachylona względem ekliptyki (ponad 17 °) i umiarkowanie ekscentrycznej (eliptycznej). Ta ekscentryczność oznacza, że niewielki obszar orbity Plutona znajduje się bliżej Słońca niż Neptun. Barycentrum układu Pluton-Charon weszło w peryhelium 5 września 1989 roku<ref name="jpl-ssd-horizons" />,{{U|name = Perihelion}}  I od 7 lutego 1979 r do 11 lutego 1999 r. znajdował się bliżej Słońca niż Neptun<ref name="pluto990209" />.

W dłuższej perspektywie orbita Plutona jest chaotyczna. Za pomocą symulacji komputerowych można przewidzieć jego pozycję na kilka milionów lat (zarówno w przód, jak i wstecz), ale w okresie dłuższym niż czas Lapunowa wynoszący od 10 do 20 milionów lat, obliczenia stają się spekulacyjne: Pluton jest wrażliwy na niezmiernie małe szczegóły Układu Słonecznego, trudne do przewidzenia czynniki, które stopniowo zmienią pozycję Plutona na jego orbicie<ref name="sussman88" /><ref name="wisdom91" />.

The [[semi-major axis]] of Pluto's orbit varies between about 39.3 and 39.6&nbsp;[[astronomical unit|au]] with a period of about 19,951 years, corresponding to an orbital period varying between 246 and 249 years. The semi-major axis and period are presently getting longer<ref name=williams71 />.

{{multiple image
 | direction = vertical
 | align = right
 | width = 225
 | image1 = Plutoorbit1.5sideview.gif
 | image2 = TheKuiperBelt Orbits Pluto Polar.svg
 | caption1 = Orbit of Pluto—ecliptic view. This "side view" of Pluto's orbit (in red) shows its large inclination to the [[ecliptic]].
 | caption2 = Orbit of Pluto—polar view. This "view from above" shows how Pluto's orbit (in red) is less circular than Neptune's (in blue), and how Pluto is sometimes closer to the Sun than Neptune. The darker halves of both orbits show where they pass below the [[plane of the ecliptic]].
}}

=== Związek z Neptunem ===
Mimo, że orbita Plutona wydaje się przekraczać orbitę Neptuna widzianą bezpośrednio z góry, orbity tych dwóch obiektów są ustawione tak, że nigdy nie zderzają się, a nawet nie zbliżają. 

Istnieje kilka powodów, dlaczego. 

Na najprostszym poziomie, można zbadać że dwie widoczne orbity się nie przecinają. Kiedy Pluton jest najbliżej Słońca, a więc najbliżej orbity Neptuna, patrząc z góry, jest to również najdalej powyżej ścieżki Neptuna. Orbita Plutona przechodzi około 8 [[Jednostka Astronomiczna|j.a]] powyżej Neptuna, co zapobiegania kolizji

Obie orbity się nie przecinają. Gdy Pluton jest najbliżej Słońca, a stąd najbliżej orbity Neptuna, widzianej z góry, jest również najdalej wysuniętą ścieżką Neptuna. Orbita Plutona przechodzi około 8 [[jednostka astronomiczna|AU]] powyżej orbity Neptuna, zapobiegając kolizji<ref name="huainn01" /><ref name="Hunter2004" /><ref name="malhotra-9planets" />.

This alone is not enough to protect Pluto; [[perturbation (astronomy)|perturbations]] from the planets (especially Neptune) could alter Pluto's orbit (such as its [[apsidal precession|orbital precession]]) over millions of years so that a collision could be possible. However, Pluto is also protected by its 2:3 [[orbital resonance]] with [[Neptune]]: for every two orbits that Pluto makes around the Sun, Neptune makes three. Each cycle lasts about 495 years. This pattern is such that, in each 495-year cycle, the first time Pluto is near [[perihelion]], Neptune is over 50° behind Pluto. By Pluto's second perihelion, Neptune will have completed a further one and a half of its own orbits, and so will be nearly 130° ahead of Pluto. Pluto and Neptune's minimum separation is over 17&nbsp;AU, which is greater than Pluto's minimum separation from Uranus (11&nbsp;AU)<ref name="malhotra-9planets" />. The minimum separation between Pluto and Neptune actually occurs near the time of Pluto's aphelion<ref name=williams71 />.

The 2:3 resonance between the two bodies is highly stable, and has been preserved over millions of years<ref name="sp-345" />. This prevents their orbits from changing relative to one another, and so the two bodies can never pass near each other. Even if Pluto's orbit were not inclined, the two bodies could never collide<ref name="malhotra-9planets" />. The long term stability of the mean-motion resonance is due to phase protection. If Pluto's period is slightly shorter than 3/2 of Neptune its orbit relative to Neptune will drift, causing it to make closer approaches behind Neptune's orbit. The strong gravitational pull between the two causes [[angular momentum]] to be transferred to Pluto, at Neptune's expense. This moves Pluto into a slightly larger orbit, where it travels slightly more slowly, according to [[Kepler's third law]]. After many such repetitions, Pluto is sufficiently slowed, and Neptune sufficiently sped up, that Pluto orbit relative to Neptune drifts in the opposite direction until the process is reversed. The whole process takes about 20,000 years to complete<ref name="malhotra-9planets" /><ref name="sp-345" /><ref name="Cohen_Hubbard_1965">{{Cytuj | url = http://adsabs.harvard.edu/full/1965AJ.....70...10C | tytuł = Libration of the close approaches of Pluto to Neptune | data = 1965 | autor = C. J. Cohen; E. C. Hubbard | czasopismo = Astronomical Journal | wolumin = 70 | doi = 10.1086/109674 | bibcode = 1965AJ.....70...10C <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 10 -->}}</ref>.

==== Other factors ====
Numerical studies have shown that over millions of years, the general nature of the alignment between the orbits of Pluto and Neptune does not change<ref name="huainn01" /><ref name="williams71" />. There are several other resonances and interactions that enhance Pluto's stability. These arise principally from two additional mechanisms (besides the 2:3 mean-motion resonance).

First, Pluto's [[argument of perihelion]], the angle between the point where it crosses the ecliptic and the point where it is closest to the Sun, [[libration|librates]] around 90°.<ref name="williams71" /> This means that when Pluto is closest to the Sun, it is at its farthest above the plane of the Solar System, preventing encounters with Neptune. This is a consequence of the [[Kozai mechanism]]<ref name="huainn01" />, which relates the eccentricity of an orbit to its inclination to a larger perturbing body—in this case Neptune. Relative to Neptune, the amplitude of libration is 38°, and so the angular separation of Pluto's perihelion to the orbit of Neptune is always greater than 52° {{nowrap|(90°–38°)}}. The closest such angular separation occurs every 10,000 years<ref name="sp-345" />.

Second, the longitudes of ascending nodes of the two bodies—the points where they cross the ecliptic—are in near-resonance with the above libration. When the two longitudes are the same—that is, when one could draw a straight line through both nodes and the Sun—Pluto's perihelion lies exactly at 90°, and hence it comes closest to the Sun when it is highest above Neptune's orbit. This is known as the ''1:1 superresonance''. All the [[Jovian planets]], particularly Jupiter, play a role in the creation of the superresonance<ref name="huainn01" />.

=== Quasi-satellite ===
In 2012, it was hypothesized that [[15810 Arawn]] could be a [[quasi-satellite]] of Pluto, a specific type of co-orbital configuration<ref name="quasi" />. According to the hypothesis, the object would be a quasi-satellite of Pluto for about 350,000 years out of every two-million-year period<ref name="quasi" /><ref name="S&T" />. This hypothesis was disproven in 2016, when more-accurate observations of the position of Arawn were made by ''New Horizons''<ref name="2016maynasa">{{Cytuj | url = http://www.nasa.gov/feature/new-horizons-collects-first-science-on-a-post-pluto-object | tytuł = New Horizons Collects First Science on a Post-Pluto Object}}</ref>.

== Obieg ==
Jeden okres obrotu Plutona wokół własnej osi  wynosi 6.39 dnia ziemskiego<ref name="axis" />. Podobnie jak [[Uran]], Pluton obraca się po swojej "stronie" w swojej płaszczyźnie orbitalnej, z osiowym przechyleniem o 120 °, a więc jej sezonowa zmienność jest ekstremalna;  podczas przesilenia jedna czwarta jego powierzchni jest w ciągłym świetle dziennym, podczas gdy inna czwarta jest w ciągłym mroku<ref name="oregon" />. The reason for this unusual orientation has been debated. Research from [[University of Arizona]] has suggested that it may be due to the way that a body's spin will always adjust to minimise energy. This could mean a body reorienting itself to put extraneous mass near the equator and regions lacking mass tend towards the poles. This is called ''[[polar wander]]''<ref>{{Cytuj | url = http://science.sciencemag.org/content/277/5325/541 | tytuł = Evidence for a Large-Scale Reorganization of Early Cambrian Continental Masses by Inertial Interchange True Polar Wander | data = July 25, 1997 | autor = Joseph L. Kirschvink; Robert L. Ripperdan; David A. Evans | czasopismo = Science | s = 541–545 | issn = 0036-8075 | wolumin = 277 | wydanie = 5325 | doi = 10.1126/science.277.5325.541 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | language = en -->}}</ref>. According to a paper released from the University of Arizona, this could be caused by masses of frozen nitrogen building up in shadowed areas of the dwarf planet. These masses would cause the body to reorient itself, leading to its unusual axial tilt of 120°. The buildup of nitrogen is due to Pluto's vast distance from the Sun. At the equator, temperatures can drop to {{convert|-240|C|F K}}, causing nitrogen to freeze as water would freeze on Earth. The same effect seen on Pluto would be observed on Earth if the [[Antarctic ice sheet]] was several times larger<ref>{{Cytuj | url = http://www.nature.com/doifinder/10.1038/nature20120 | tytuł = Reorientation and faulting of Pluto due to volatile loading within Sputnik Planitia | data = 2016 | autor = James T. Keane; Isamu Matsuyama; Shunichi Kamata; Jordan K. Steckloff | czasopismo = Nature | s = 90–93 | wolumin = 540 | wydanie = 7631 | doi = 10.1038/nature20120 | pmid = 27851731 | bibcode = 2016Natur.540...90K}}</ref>.

== Geologia ==
[[Plik:Pluto-01 Stern 03 Pluto Color TXT.jpg|thumb|High-resolution [[New Horizons#Ralph telescope|MVIC]] image of Pluto in enhanced color to bring out differences in surface composition]]
[[Plik:NH-Pluto-WaterIceDetected-BlueRegions-Released-20151008.jpg|thumb|left|Regions where water ice has been detected (blue regions)]]
{{Osobny artykuł|Geologia Plutona|Geografia Plutona}}

=== Powierzchnia ===
Równiny na powierzchni Plutona składają się w ponad 98% z lodu azotowego, ze śladami [[metan]]u i [[tlenek węgla|tlenku węgla]]<ref name="tobias" />. Azot i tlenek węgla są najliczniej występujące na powierzchni Plutona przeciwko Charonowi (około 180 ° długości geograficznej, gdzie znajduje się zachodni płat Tombaugh Regio, Sputnik Planitia), podczas gdy metan występuje najliczniej w pobliżu 300 ° E.<ref name=Grundy_2013 /> Góry składają się z lodu wodnego<ref name="drake-natgeo">{{Cytuj | url = http://news.nationalgeographic.com/2015/11/151109-astronomy-pluto-nasa-new-horizons-volcano-moons-science/ | tytuł = Floating Mountains on Pluto—You Can't Make This Stuff Up | data dostępu = December 23, 2016 | wydawca = [[National Geographic (magazine)|National Geographic]] | data = November 9, 2015 | autor = Nadia Drake}}</ref>. Pluto's surface is quite varied, with large differences in both brightness and color<ref name="Buie_2010 light curve" />. Pluto is one of the most contrastive bodies in the Solar System, with as much contrast as [[Saturn]]'s moon [[Iapetus (moon)|Iapetus]]<ref name="Buie_web_map" />. The color varies from charcoal black, to dark orange and white<ref name="Hubble2010" />. Pluto's color is more similar to that of [[Io (moon)|Io]] with slightly more orange and significantly less red than [[Mars]]<ref name="Buie_2010 surface-maps" />. [[Geography of Pluto|Notable geographical features]] include Tombaugh Regio, or the "Heart" (a large bright area on the side opposite Charon), [[Cthulhu Regio|Cthulhu Macula]]<ref name = "Pluto System after New Horizons"/>, or the "Whale" (a large dark area on the trailing hemisphere), and the "[[Brass Knuckles (Pluto)|Brass Knuckles]]" (a series of equatorial dark areas on the leading hemisphere). Sputnik Planitia, the western lobe of the "Heart", is a 1,000&nbsp;km-wide basin of frozen nitrogen and carbon monoxide ices, divided into polygonal cells, which are interpreted as [[convection cell]]s that carry floating blocks of water ice crust and [[Sublimation (phase transition)|sublimation]] pits towards their margins<ref name="lakdawalla-DPS-2016-10-26">{{Cytuj | url = http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2016/10251718-dpsepsc-new-horizons-pluto.html | tytuł = DPS/EPSC update on New Horizons at the Pluto system and beyond | data dostępu = October 26, 2016 | wydawca = [[The Planetary Society]] | data = October 26, 2016 | autor = Emily Lakdawalla <!-- nieprzetłumaczone parametry: | author-link = Emily Lakdawalla -->}}</ref><ref name="McKinnon2016">{{Cytuj | tytuł = Convection in a volatile nitrogen-ice-rich layer drives Pluto’s geological vigour | data = June 1, 2016 | autor = W. B. McKinnon; F. Nimmo; T. Wong; P. M. Schenk; O. L. White; J. H. Roberts; J. M. Moore; J. R. Spencer; A. D. Howard; O. M. Umurhan | czasopismo = Nature | s = 82–85 | wolumin = 534 | wydanie = 7605 | doi = 10.1038/nature18289 | bibcode = 2016Natur.534...82. <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 5 | first61 = A. | last61 = Zangari | first60 = H. | last60 = Winters | first59 = A. | last59 = Verbiscer | first58 = C. | last58 = Tsang | first57 = H. | last57 = Throop | first56 = T. | last56 = Stryk | first55 = A. | last55 = Steffl | first54 = J. | last54 = Stansberry | first53 = E. | last53 = Schindhelm | first52 = K. | last52 = Runyon | first51 = M. | last51 = Saina | first50 = K. | last50 = Retherford | first49 = A. | last49 = Parker | first48 = A. | last48 = Marcotte | first47 = C. | last47 = Lisse | first46 = J. | last46 = Kammer | first45 = J. | last45 = Hofgartner | first44 = C. | last44 = Howett | first43 = D. | last43 = Hamilton | first42 = C. | last42 = Conrad | first41 = C. | last41 = Chavez | first40 = A. | last40 = Chaikin | first39 = B. | last39 = Carcich | first38 = V. | last38 = Bray | first37 = O. | last37 = Barnouin | first36 = M. | last36 = Banks | first35 = L. | last35 = Tyler | first34 = M. | last34 = Summers | first33 = D. | last33 = Strobel | first32 = K. | last32 = Singer | first31 = M. | last31 = Showalter | first30 = S. | last30 = Robbins | first29 = D. | last29 = Reuter | first28 = H. | last28 = Reitsema | first27 = S. | last27 = Porter | first26 = J. | last26 = Parker | first25 = I. | last25 = Linscott | first24 = T. | last24 = Lauer | first23 = W. | last23 = Grundy | first22 = R. | last22 = Gladstone | first21 = C. | last21 = Dalle Ore | first20 = D. | last20 = Cruikshank | first19 = A. | last19 = Cheng | first18 = B. | last18 = Buratti | first17 = M. | last17 = Buie | first16 = R. | last16 = Beyer | first15 = K. E. | last15 = Smith | first14 = L. A. | last14 = Young | first13 = C. B. | last13 = Olkin | first12 = H. A. | last12 = Weaver | first11 = S. A. | last11 = Stern -->}}</ref><ref name="Trowbridge2016">{{Cytuj | tytuł = Vigorous convection as the explanation for Pluto’s polygonal terrain | data = June 1, 2016 | autor = A. J. Trowbridge; H. J. Melosh; J. K. Steckloff; A. M. Freed | czasopismo = Nature | s = 79–81 | wolumin = 534 | wydanie = 7605 | doi = 10.1038/nature18016 | pmid = 27251278 | bibcode = 2016Natur.534...79T}}</ref>; there are obvious signs of glacial flows both into and out of the basin<ref name="Pluto updates">{{Cytuj | url = http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/12211538-pluto-updates-from-agu.html | tytuł = Pluto updates from AGU and DPS: Pretty pictures from a confusing world | data dostępu = January 24, 2016 | wydawca = [[The Planetary Society]] | data = December 21, 2015 | autor = Emily Lakdawalla <!-- nieprzetłumaczone parametry: | author-link = Emily Lakdawalla -->}}</ref><ref name="Umurhan2016-01-08">{{Cytuj | url = https://blogs.nasa.gov/pluto/2016/01/08/probing-the-mysterious-glacial-flow-on-plutos-frozen-heart/ | tytuł = Probing the Mysterious Glacial Flow on Pluto’s Frozen ‘Heart’ | data dostępu = January 24, 2016 | wydawca = NASA | data = January 8, 2016 | autor = O. Umurhan <!-- nieprzetłumaczone parametry: | website = blogs.nasa.gov -->}}</ref>. It has no craters that were visible to ''New Horizons'', indicating that its surface is less than 10 million years old.<ref name="Marchis2016">{{Cytuj | tytuł = The Surface Age of Sputnik Planum, Pluto, Must Be Less than 10 Million Years | data = January 20, 2016 | autor = F. Marchis; D. E. Trilling | czasopismo = PLoS ONE | s = e0147386 | wolumin = 11 | wydanie = 1 | doi = 10.1371/journal.pone.0147386 | pmid = 26790001 | pmc = 4720356 | bibcode = 2016PLoSO..1147386T | arxiv = 1601.02833}}</ref> Latest studies have shown that the surface has an age of {{val|180000|-90000|+40000}} years<ref name="LPSC2017Buhler">{{cite conference|last1=Buhler|first1=P. B.|last2=Ingersoll|first2=A. P.|url=https://www.hou.usra.edu/meetings/lpsc2017/pdf/1746.pdf|title=Sublimation pit distribution indicates convection cell surface velocity of ~10 centimeters per year in Sputnik Planitia, Pluto|book-title=48th Lunar and Planetary Science Conference|date= March 23, 2017}}</ref>.
The New Horizons science team summarized initial findings as "Pluto displays a surprisingly wide variety of geological landforms, including those resulting from [[glaciology|glaciological]] and surface–atmosphere interactions as well as impact, [[plate tectonics|tectonic]], possible [[cryovolcano|cryovolcanic]], and [[mass wasting|mass-wasting]] processes."<ref name="Stern2015" />
{{multiple image |caption_align=center |align=center |width= |direction=horizontal
|header=
|image1=PIA20154-Pluto-MapOfOver1000Craters-20151110.jpg
|caption1=Distribution of over 1000 craters of all ages on Pluto. The variation in density (with none found in [[Sputnik Planitia]]) indicates a long history of varying geological activity.
|width1=350
|image2=Pluto's Sputnik Planum geologic map (cropped).jpg
|caption2=Geologic map of Sputnik Planitia and surroundings ([[c:File:Pluto's Sputnik Planum geologic map - context.jpg|context]]), with [[convection cell]] margins outlined in black
|width2=298
|image3=Pluto’s Heart - Like a Cosmic Lava Lamp.jpg
|caption3=Sputnik Planitia is covered with churning nitrogen ice "cells" that are geologically young and turning over due to [[convection cell|convection]].
|width3=298
}}

=== Struktura wewnętrzna ===
[[Plik:Internal Structure of Pluto.jpg|thumb|Internal structure of Pluto<ref name="Hussmann2006" />{{Unbulleted list|'''1.''' Frozen nitrogen<ref name="tobias" />|'''2.''' Water ice| '''3.''' Rock}}]]
Pluto's density is {{val|1.860|0.013|u=g/cm3}}<ref name="Stern2015" />. Because the decay of radioactive elements would eventually heat the ices enough for the rock to separate from them, scientists expect that Pluto's internal structure is differentiated, with the rocky material having settled into a dense [[Core (geology)|core]] surrounded by a [[mantle (geology)|mantle]] of water ice. The diameter of the core is hypothesized to be approximately {{val|1700|u=km}}, 70% of Pluto's diameter<ref name="Hussmann2006" />. It is possible that such heating continues today, creating a [[subsurface ocean]] of liquid water {{nowrap|100 to 180 km}} thick at the core–mantle boundary<ref name="Hussmann2006" /><ref name="pluto.jhuapl Inside Story" /><ref name='Sci Am 2017'>[https://www.scientificamerican.com/article/overlooked-ocean-worlds-fill-the-outer-solar-system/ Overlooked Ocean Worlds Fill the Outer Solar System].  John Wenz, ''Scientific American''. October 4, 2017.</ref>. In September 2016, scientists at [[Brown University]] simulated the impact thought to have formed [[Sputnik Planitia]], and showed that it might have been the result of liquid water upwelling from below after the collision, implying the existence of a subsurface ocean at least 100&nbsp;km deep.<ref>{{Cytuj | url = http://www.popsci.com/an-incredibly-deep-ocean-could-be-hiding-beneath-plutos-icy-heart | tytuł = An Incredibly Deep Ocean Could Be Hiding Beneath Pluto's Icy Heart | data dostępu = September 24, 2016 | wydawca = Popular Science | autor = Samantha Cole}}</ref> Pluto has no magnetic field<ref>{{Cytuj | url = https://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/x-ray-detection-sheds-new-light-on-pluto.html | tytuł = X-ray Detection Sheds New Light on Pluto | data dostępu = December 3, 2016 | data = September 14, 2016 | opis = nasa.gov | autor = NASA}}</ref>.

== Masa i rozmiar ==
{| class="wikitable floatright" style="margin-left: 12px; text-align: center;"
|+ Selected size estimates for Pluto
! scope="col" | Year
! scope="col" | Radius
! scope="col" | Notes
|-
! scope="row" | 1993
| 1195&nbsp;km
| Millis, et al.<ref name="Millis 10.1006/icar.1993.1126" /> (if no haze)<ref name="Plutosize" />
|-
! scope="row" | 1993
| 1180&nbsp;km
| Millis, et al. (surface & haze)<ref name="Plutosize" />
|-
! scope="row" | 1994
| 1164&nbsp;km
| Young & Binzel<ref name="YoungBinzel 10.1006/icar.1994.1056" />
|-
! scope="row" | 2006
| 1153&nbsp;km
| Buie, et al.<ref name="BuieGrundyYoung_2006" />
|-
! scope="row" | 2007
| 1161&nbsp;km
| Young, Young, & Buie<ref name="Young2007" />
|-
! scope="row" | 2011
| 1180&nbsp;km
| Zalucha, et al.<ref name="Zalucha2011" />
|-
! scope="row" | 2014
| 1184&nbsp;km
| Lellouch, et al.<ref name=Lellouch_2015 />
|-
! scope="row" | 2015
| 1187&nbsp;km
| ''New Horizons'' measurement (from optical data)<ref name="NHPC_20150724">{{cite AV media |date=July 24, 2015 |title=NASA's New Horizons Team Reveals New Scientific Findings on Pluto |url=https://www.youtube.com/watch?v=dWr29KIs2Ns |access-date=July 30, 2015 |time=52:30 |publisher=NASA |quote=We had an uncertainty that ranged over maybe 70 kilometers, we've collapsed that to plus and minus two, and it's centered around 1186}}</ref>
|-
! scope="row" | 2017
| 1188.3&nbsp;km
| ''New Horizons'' measurement (from radio occultation data)<ref name="Nimmo2017" /><ref name = "Pluto System after New Horizons" />
|}

Pluto's diameter is {{val|2376.6|3.2|u=km}}<ref name="Nimmo2017" /> and its mass is {{val|1.303|0.003|e=22|u=kg}}, 17.7% that of the [[Moon]] (0.22% that of Earth)<ref name="Davies2001" />. Its [[surface area]] is {{val|1.779|e=7|u=km2}}, or roughly the same surface area as [[Russia]]. Its [[surface gravity]] is 0.063 ''g'' (compared to 1 ''g'' for Earth).

Odkrycie satelity Plutona [[Charon (księżyc) |Charona]] w 1978 r. umożliwiło określenie masy układu Pluton – Charon przez zastosowanie [[praw ruchu planet Keplera # Wyprowadzenie trzeciego prawa Keplera | sformułowanie trzeciego Keplera prawo]]. Obserwacje układu Pluton Charon pozwoliły naukowcom na dokładniejsze ustalenie średnicy Plutona, podczas gdy odkrycie [[optyka adaptatywna|optyki adaptywnej]] pozwoliło im dokładniej określić jego kształt<ref name="Close_2000" />.

[[Plik:Pluto, Earth & Moon size comparison.jpg|left|thumb|Porównanie rozmiarów Ziemi, Księżyca i Plutona]]
With less than 0.2 lunar masses, Pluto is much less massive than the [[terrestrial planet]]s, and also less massive than seven [[natural satellite|moons]]: [[Ganymede (moon)|Ganymede]], [[Titan (moon)|Titan]], [[Callisto (moon)|Callisto]], [[Io (moon)|Io]], the [[Moon]], [[Europa (moon)|Europa]], and Triton. The mass is much less than thought before Charon was discovered.

Pluto is more than twice the diameter and a dozen times the mass of the [[dwarf planet]] [[Ceres (dwarf planet)|Ceres]], the largest object in the [[asteroid belt]]. It is less massive than the dwarf planet [[Eris (dwarf planet)|Eris]], a [[trans-Neptunian object]] discovered in 2005, though Pluto has a larger diameter of 2376.6&nbsp;km<ref name="Nimmo2017" /> compared to Eris's approximate diameter of 2326&nbsp;km.<ref name="NewHorizons_PlutoSize">{{Cytuj | url = http://www.nasa.gov/feature/how-big-is-pluto-new-horizons-settles-decades-long-debate | tytuł = How Big Is Pluto? New Horizons Settles Decades-Long Debate | data dostępu = July 13, 2015 | wydawca = NASA | data = July 13, 2015}}</ref>

Określenie wielkości Plutona było skomplikowane z powdodu jego atmosfery<ref name="Young2007" />,  zamglenia węglowodorów<ref name="Plutosize" />. In March 2014, Lellouch, de Bergh et al. published findings regarding methane mixing ratios in Pluto's atmosphere consistent with a Plutonian diameter greater than 2360&nbsp;km, with a "best guess" of 2368&nbsp;km.<ref name=Lellouch_2015 /> On July 13, 2015, images from NASA's ''New Horizons'' mission Long Range Reconnaissance Imager (LORRI), along with data from the other instruments, determined Pluto's diameter to be {{convert|2370|km|abbr=on}}<ref name = NewHorizons_PlutoSize /><ref name = emily>{{Cytuj | url = http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2015/07131311-pluto-first-science.html | tytuł = Pluto minus one day: Very first New Horizons Pluto encounter science results | data dostępu = July 13, 2015 | wydawca = [[The Planetary Society]] | data = July 13, 2015 | autor = Emily Lakdawalla}}</ref>, which was later revised to be {{convert|2372|km|abbr=on}} on July 24<ref name="NHPC_20150724" />, and later to {{val|2374|8|u=km}}<ref name="Stern2015" />. Using radio occultation data from the ''New Horizons'' Radio Science Experiment (REX), the diameter was found to be {{val|2376.6|3.2|u=km}}<ref name="Nimmo2017" />.
{{Clear}}

== Atmosfera ==
{{Osobny artykuł|Atmosfera Plutona}}
[[Plik:PIA21590 – Blue Rays, New Horizons' High-Res Farewell to Pluto.jpg|thumb|upright=1.28|A near-true-color image taken by ''New Horizons'' after its flyby. Numerous layers of blue haze float in Pluto's atmosphere. Along and near the limb, mountains and their shadows are visible.]]
[[Plik:PIA21061-Pluto-DwarfPlanet-XRays-20160914.jpg|thumb|upright=1.28|Image of Pluto in X-rays by [[Chandra X-ray Observatory]] (blue spot). The X-rays are probably created by interaction of the gases surrounding Pluto with solar wind, although details of their origin are not clear.]]

Pluton posiada rzadką atmosferę składającą się z [[azot]]u (N<sub>2</sub>), [[metan]]u (CH<sub>4</sub>), i tlenku węgla (CO), which are in [[equilibrium vapor pressure|equilibrium with their ices]] on Pluto's surface<ref name="NYT-20150724-ap">{{Cytuj | url = https://www.nytimes.com/aponline/2015/07/24/science/ap-us-sci-pluto.html | tytuł = Conditions on Pluto: Incredibly Hazy With Flowing Ice | data dostępu = July 24, 2015 | data = July 24, 2015 | opis = [[New York Times]]}}</ref><ref name="Croswell1992" />. According to the measurements by ''New Horizons'', the surface pressure is about 1&nbsp;[[Pascal (unit)|Pa]] (10&nbsp;[[Bar (unit)|μbar]])<ref name=Stern2015 />, roughly one million to 100,000 times less than Earth's atmospheric pressure. It was initially thought that, as Pluto moves away from the Sun, its atmosphere should gradually freeze onto the surface; studies of ''New Horizons'' data and ground-based occultations show that Pluto's atmospheric density increases, and that it likely remains gaseous throughout Pluto's orbit<ref name=Olkin_2015 /><ref name=skyandtel>{{Cytuj | url = http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/plutos-atmosphere-confounds-researchers-032520166/ | tytuł = Pluto’s Atmosphere Confounds Researchers | data dostępu = April 2, 2016 | wydawca = Sky & Telescope | data = 2016 | autor = Kelly Beatty}}</ref>. ''New Horizons'' observations showed that atmospheric escape of nitrogen to be 10,000 times less than expected<ref name=skyandtel />. Alan Stern has contended that even a small increase in Pluto's surface temperature can lead to exponential increases in Pluto's atmospheric density; from 18&nbsp;hPa to as much as 280&nbsp;hPa (three times that of Mars to a quarter that of the Earth). At such densities, nitrogen could flow across the surface as liquid<ref name=skyandtel />. Just like sweat cools the body as it evaporates from the skin, the [[sublimation (phase transition)|sublimation]] of Pluto's atmosphere cools its surface<ref name="KerThan2006-CNN" />. The presence of atmospheric gases was traced up to 1670 kilometers high; the atmosphere does not have a sharp upper boundary.

The presence of methane, a powerful [[greenhouse gas]], in Pluto's atmosphere creates a [[Inversion (meteorology)|temperature inversion]], with the average temperature of its atmosphere tens of degrees warmer than its surface<ref name=Lellouch_2009 />, though observations by ''New Horizons'' have revealed Pluto's upper atmosphere to be far colder than expected (70&nbsp;K, as opposed to about 100&nbsp;K)<ref name=skyandtel />. Pluto's atmosphere is divided into roughly 20 regularly spaced haze layers  up to 150&nbsp;km high<ref name=Stern2015 />, thought to be the result of pressure waves created by airflow across Pluto's mountains<ref name=skyandtel />.

== Satetlity ==
{{Osobny artykuł| Księżyce Plutona}}
Pluton posiada 5 naturalnych satelitów has five known [[natural satellite]]s: [[Charon (księżyc)|Charon]], odkrytego w 1978 przez astronoma [[James W. Christy|Jamesa Christy]]; [[Nix (księżyc)|Nix]] and [[Hydra (księżyc)|Hydra]], odkryte w 2005<ref name="Gugliotta2005" />; [[Kerberos (księżyc)|Kerberos]], odkryty w 2011<ref name="P4" />; i [[Styx (księżyc)|Styx]], odkryty w 2012.<ref>{{Cytuj | url = http://www.space.com/16531-pluto-fifth-moon-hubble-discovery.html | tytuł = Pluto Has a Fifth Moon, Hubble Telescope Reveals | data dostępu = July 11, 2012 | data = July 11, 2012 | opis = Space.com | autor = Mike Wall}}</ref> Orbity satelitów są okrągłe (ekscentryczność <0,006) i współpłaszczyznowe z równikiem Plutona (nachylenie <1 °)<ref name="Buie2012">{{Cytuj | tytuł = The Orbit of Charon is Circular | data = 2012 | autor = M. Buie; D. Tholen; W. Grundy | czasopismo = The Astronomical Journal | s = 15 | wolumin = 144 | doi = 10.1088/0004-6256/144/1/15 | bibcode = 2012AJ....144...15B}}</ref><ref name="ShowalterHamilton2015" />, dlatego przechylają się o około 120 ° w stosunku do orbity Plutona. System plutoński jest bardzo zwarty: the five known satellites orbit within the inner 3% of the region where [[prograde orbit]]s would be stable<ref name="Sternetal 2005" />. Closest to Pluto is Charon, which is large enough to be in [[hydrostatic equilibrium]] and to cause the barycenter of the Pluto–Charon system to be outside Pluto. Beyond Charon there are four much smaller [[circumbinary]] moons, Styx, Nix, Kerberos, and Hydra.

The orbital periods of all Pluto's moons are linked in a system of [[orbital resonance]]s and [[orbital resonance#Coincidental 'near' ratios of mean motion|near resonances]]<ref name="ShowalterHamilton2015">{{Cytuj | tytuł = Resonant interactions and chaotic rotation of Pluto’s small moons | data = June 3, 2015 | autor = M. R. Showalter; D. P. Hamilton | czasopismo = Nature | s = 45–49 | wolumin = 522 | wydanie = 7554 | doi = 10.1038/nature14469 | pmid = 26040889 | bibcode = 2015Natur.522...45S <!-- nieprzetłumaczone parametry: | author1link = Mark R. Showalter -->}}</ref><ref name="Witze2015">{{Cytuj | tytuł = Pluto’s moons move in synchrony | data = 2015 | autor = Alexandra Witze | czasopismo = Nature | doi = 10.1038/nature.2015.17681}}</ref>. When [[apsidal precession|precession]] is accounted for, the orbital periods of Styx, Nix, and Hydra are in an exact 18:22:33 ratio<ref name="ShowalterHamilton2015" />. There is a sequence of approximate ratios, 3:4:5:6, between the periods of Styx, Nix, Kerberos, and Hydra with that of Charon; the ratios become closer to being exact the further out the moons are<ref name="ShowalterHamilton2015" /><ref name="Matson">{{Cytuj | url = http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=pluto-moon-p5 | tytuł = New Moon for Pluto: Hubble Telescope Spots a 5th Plutonian Satellite | data dostępu = July 12, 2012 | data = July 11, 2012 | opis = [[Scientific American]] web site | autor = J. Matson}}</ref>.

[[Plik:Pluto-Charon System.gif|thumb|An oblique view of the Pluto–Charon system showing that Pluto orbits a point outside itself. The two bodies are mutually [[tidal locking|tidally locked]].]]

The Pluto–Charon system is one of the few in the Solar System whose barycenter lies outside the primary body; the [[617 Patroclus|Patroclus–Menoetius]] system is a smaller example, and the [[Jupiter#Mass and size|Sun–Jupiter]] system is the only larger one<ref name="RichardsonWalsh2005" />. The similarity in size of Charon and Pluto has prompted some astronomers to call it a [[double planet|double dwarf planet]]<ref name="Sicardyetal2006nature" />. The system is also unusual among planetary systems in that each is [[Tidal locking|tidally locked]] to the other, which means that Pluto and Charon always have the same hemisphere facing each other. From any position on either body, the other is always at the same position in the sky, or always obscured<ref name="Young1997" />. This also means that the rotation period of each is equal to the time it takes the entire system to rotate around its barycenter<ref name="axis" />.

In 2007, observations by the [[Gemini Observatory]] of patches of ammonia hydrates and water crystals on the surface of Charon suggested the presence of active cryo-geysers<ref name="spaceflightnow2007 Ice machine" />.

Pluto's moons are hypothesized to have been formed by a collision between Pluto and a similar-sized body, early in the history of the Solar System. The collision released material that consolidated into the moons around Pluto<ref name="nasa.gov">{{Cytuj | url = http://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-hubble-finds-pluto-s-moons-tumbling-in-absolute-chaos | tytuł = NASA's Hubble Finds Pluto’s Moons Tumbling in Absolute Chaos | data dostępu = June 3, 2015}}</ref>.<!--Kerberos has a much lower albedo than the other moons of Pluto,<ref name="spaceweirdmoons">{{Cytuj | url = http://www.space.com/29559-pluto-moons-weird-orbit-chaos.html | tytuł = Pluto's moons are even weirder than thought | data dostępu = June 20, 2015}}</ref> which is difficult to explain with a giant collision.<ref name="nationalgeorandombeat">{{Cytuj | url = http://news.nationalgeographic.com/2015/06/150603-pluto-moons-charon-styx-nix-kerberos-hydra-new-horizons/ | tytuł = Pluto's moons dance to a random beat | data dostępu = June 20, 2015}}</ref>-->

{{multiple image
 | perrow = 3
 | direction = horizontal
 | align = center
 | width1 = 182
 | width2 = 248
 | width3 = 330
 | width4 = 186
 | image1 = Pluto moon P5 discovery with moons' orbits.jpg
 | image2 = Pluto charon 150709 color final.png
 | image3 = Nh-pluto moons family portrait-truecolor.png
 | image4 = Charon in Color (HQ).jpg
 | footer = '''1.''' The Pluto system: Pluto, Charon, [[Styx (moon)|Styx]], [[Nix (moon)|Nix]], [[Kerberos (moon)|Kerberos]], and [[Hydra (moon)|Hydra]], imaged by the Hubble Space Telescope in July 2012.<!--<ref name="hubblesite_P5">{{Cytuj | url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/32/image/c/ | tytuł = Hubble Discovers a Fifth Moon Orbiting Pluto | data dostępu = June 24, 2015 | wydawca = [[STScI]] | data = July 11, 2012 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | website = [http://hubblesite.org/ Hubblesite.org] -->}}</ref>--> '''2.''' Pluto and Charon, to scale. Image acquired by ''New Horizons'' on July 8, 2015. '''3.''' Family portrait of the five moons of Pluto, to scale<ref name="hubblesite.org">{{Cytuj | url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2015/24 | tytuł = HubbleSite – NewsCenter – Hubble Finds Two Chaotically Tumbling Pluto Moons (06/03/2015) – Introduction | data dostępu = June 3, 2015 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | website = hubblesite.org -->}}</ref>. '''4.''' Pluto's moon Charon as viewed by ''New Horizons'' on July 13, 2015
}}

== Pochodzenie ==
{{Further|Kuiper belt|Nice model}}
[[Plik:Outersolarsystem objectpositions labels comp.png|thumb|Plot of the known Kuiper belt objects, set against the four [[giant planet]]s]]

Pochodzenie i tożsamość Plutona od dawna intrygowały astronomów. Jedną z wczesnych hipotez było to, że Pluton był uciekającym księżycem Neptuna<ref name="ley195608">{{Cytuj | url = https://archive.org/stream/galaxymagazine-1956-08#page/n79/mode/2up | tytuł = The Demotion of Pluto | data = August 1956 | autor = Willy Ley | s = 79–91 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | magazine = Galaxy Science Fiction | department = For Your Information -->}}</ref>, który został wyrzucony z orbity przez swój największy obecnie księżyc, Tryton. Teoria ta została ostatecznie odrzucona, gdy badania dynamiczne wykazały, że jest niemożliwe, ponieważ Pluton nigdy nie zbliża się do Neptuna nkrążąc po swojej orbicie<ref>{{Cytuj | url = https://books.google.com/books?id=VcY7iYJwJZoC&pg=PA623 | tytuł = Pluto and Charon | wydawca = [[University of Arizona Press]] | data = 1997 | autor = S. Alan Stern; David J. Tholen | isbn = 978-0-8165-1840-1 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 623 | author1link = S. Alan Stern -->}}</ref>.

Pluto's true place in the [[Solar System]] began to reveal itself only in 1992, when astronomers began to find small icy objects beyond Neptune that were similar to Pluto not only in orbit but also in size and composition. This trans-Neptunian population is thought to be the source of many [[short-period comet]]s. Pluto is now known to be the largest member of the [[Kuiper belt]],{{U|name = wiki-kbo}} a stable belt of objects located between 30 and 50 AU from the Sun. As of 2011, surveys of the Kuiper belt to magnitude 21 were nearly complete and any remaining Pluto-sized objects are expected to be beyond 100&nbsp;AU from the Sun.<ref name="Sheppard2011" /> Like other Kuiper-belt objects (KBOs), Pluto shares features with [[comet]]s; for example, the [[solar wind]] is gradually blowing Pluto's surface into space<ref name="pluto.jhuapl cousin" />. It has been claimed that if Pluto were placed as near to the Sun as Earth, it would develop a tail, as comets do<ref name="Tyson1999" />. This claim has been disputed with the argument that Pluto's escape velocity is too high for this to happen<ref>[http://www.philipmetzger.com/blog/nine-reasons-why-pluto-is-a-planet/ "Nine Reasons Why Pluto Is a Planet"] by Philip Metzger</ref>.

Though Pluto is the largest Kuiper belt object discovered<ref name="Plutosize" />, Neptune's moon [[Triton (moon)|Triton]], which is slightly larger than Pluto, is similar to it both geologically and atmospherically, and is thought to be a captured Kuiper belt object<ref name="PlanetaryOrg Triton" />. Eris ([[#Classification|see above]]) is about the same size as Pluto (though more massive) but is not strictly considered a member of the Kuiper belt population. Rather, it is considered a member of a linked population called the [[scattered disc]].

A large number of Kuiper belt objects, like Pluto, are in a 2:3 orbital resonance with Neptune. KBOs with this orbital resonance are called "[[plutino]]s", after Pluto<ref name="Jewitt2004" />.

Like other members of the Kuiper belt, Pluto is thought to be a residual [[planetesimal]]; a component of the original [[protoplanetary disc]] around the [[Sun]] that failed to fully coalesce into a full-fledged planet. Most astronomers agree that Pluto owes its current position to a [[planetary migration|sudden migration]] undergone by Neptune early in the Solar System's formation. As Neptune migrated outward, it approached the objects in the proto-Kuiper belt, setting one in orbit around itself (Triton), locking others into resonances, and knocking others into chaotic orbits. The objects in the [[scattered disc]], a dynamically unstable region overlapping the Kuiper belt, are thought to have been placed in their current positions by interactions with Neptune's migrating resonances<ref name="Hahn2005" />. A computer model created in 2004 by Alessandro Morbidelli of the [[Côte d'Azur Observatory|Observatoire de la Côte d'Azur]] in [[Nice]] suggested that the migration of Neptune into the Kuiper belt may have been triggered by the formation of a 1:2 resonance between Jupiter and Saturn, which created a gravitational push that propelled both Uranus and Neptune into higher orbits and caused them to switch places, ultimately doubling Neptune's distance from the Sun. The resultant expulsion of objects from the proto-Kuiper belt could also explain the [[Late Heavy Bombardment]] 600&nbsp;million years after the Solar System's formation and the origin of the [[Jupiter trojan]]s<ref name="Levison2007" />. It is possible that Pluto had a near-circular orbit about 33 AU from the Sun before Neptune's migration [[Perturbation (astronomy)|perturbed]] it into a resonant capture<ref name="Malhotra1995" />. The Nice model requires that there were about a thousand Pluto-sized bodies in the original planetesimal disk, which included Triton and Eris.<ref name="Levison2007" />

== Obserwacja i eksploracja ==
Odległość Plutona od Ziemi utrudnia jego dogłębne badania i eksplorację
14 lipca 2015 r. Sonda kosmiczna NASA [[New Horizons]] przeleciała przez system Plutona, dostarczając wiele informacji na jej temat<ref name="NASA-20160317-sci">{{Cytuj | url = http://www.nasa.gov/feature/top-new-horizons-findings-reported-in-science | tytuł = Top New Horizons Findings Reported in Science | data dostępu = March 18, 2016 | data = March 17, 2016 | opis = NASA | autor = Tricia Talbert}}</ref>

=== Obserwacja ===
[[Plik:Pluto animiert.gif|thumb|Computer-generated rotating image of Pluto based on observations by the [[Hubble Space Telescope]] in 2002–2003]]
Widoczna jasność Plutona wynosi średnio 15,1, jaśniej do 13,65 na peryhelium<ref name="Pluto Fact Sheet" />.  Aby go zobaczyć, wymagany jest teleskop; pożądany jest otwór około 30 cm (12 cali)<ref name="SSC2002" />. Wygląda jak gwiazda bez widocznego dysku nawet w dużych teleskopach, ponieważ jego [[średnica kątowa]] wynosi tylko 0,11 ".

Najwcześniejsze mapy Plutona, zostały wykonane pod koniec lat 80., były mapami jasności utworzonymi z bliskiej obserwacji zaćmień przez jego największy księżyc, Charona. Obserwowano zmiany całkowitej średniej jasności układu Pluton – Charon podczas zaćmień. Na przykład zaćmienie jasnego punktu na Plutonie powoduje większą całkowitą zmianę jasności niż zaćmienie ciemnego punktu. Komputerowe analizy wielu takich obserwacji można wykorzystać do stworzenia mapy jasności. Tą metodą można też śledzić zmiany jasności w czasie<ref name="YoungBinzelCrane2001" /><ref name="BuieTholenHorne1992" />.

Better maps were produced from images taken by the [[Hubble Space Telescope]] (HST), which offered higher [[angular resolution|resolution]], and showed considerably more detail<ref name="Buie_web_map" />, resolving variations several hundred kilometers across, including polar regions and large bright spots<ref name="Buie_2010 surface-maps" />. These maps were produced by complex computer processing, which finds the best-fit projected maps for the few pixels of the Hubble images<ref name="Buie_mapmaking" />. These remained the most detailed maps of Pluto until the flyby of ''New Horizons'' in July 2015, because the two cameras on the HST used for these maps were no longer in service<ref name="Buie_mapmaking" />.

=== Eksploracja ===
{{Osobny artykuł|Exploration of Pluto|New Horizons|}}
[[Plik:Pluto-Map-Annotated.jpg|thumb|The portions of Pluto's surface mapped by ''New Horizons'' (annotated)]]
Sonda New Horizons, która przeleciała w lipcu 2015 koło Plutona, jest pierwszą i jak dotąd jedyną próbą bezpośredniego zbadania Plutona. Rozpoczęła się w 2006 r., Pierwsze (odległe) obrazy Plutona wysłała pod koniec września 2006 r. Podczas testu Long Range Reconnaissance Imager<ref name="pluto.jhuapl First Pluto Sighting" />. Obrazy wykonane z odległości około 4,2 miliarda kilometrów potwierdziły zdolność sondy kosmicznej do śledzenia odległych celów, krytycznych dla manewrowania w kierunku Plutona i innych obiektów pasa Kuipera. Na początku 2007 roku jednostka wykorzystała wspomaganie grawitacyjne Jowisza.

''New Horizons''  zbliżyła się do Plutona 14 lipca 2015 r. po 3 462 dniach podróży przez Układ Słoneczny. Obserwacje naukowe Plutona rozpoczęły się na pięć miesięcy przed najbliższym podejściem i trwały przez co najmniej miesiąc po spotkaniu. Obserwacje prowadzono za pomocą pakietu do teledetekcji, który zawierał narzędzia do obrazowania i narzędzie do badań radiowych, a także spektroskopowe i inne eksperymenty. Cele naukowe New Horizons polegały na scharakteryzowaniu globalnej geologii i morfologii Plutona i jego księżyca Charona, odwzorowania składu ich powierzchni i przeanalizowania neutralnej atmosfery Plutona i prędkości jego ucieczki. W dniu 25 października 2016 r., o godzinie. 17:48 ET, sonda przesłała ostatnie dane (w sumie z 50 miliardów bitów danych lub 6.25 gigabajtów) z bliskiego spotkania z Plutonem<ref name="NYT-20161028">{{Cytuj | url = https://www.nytimes.com/2016/10/29/science/pluto-nasa-new-horizons.html | tytuł = No More Data From Pluto | data dostępu = October 28, 2016 | data = October 28, 2016 | opis = [[New York Times]] | autor = Kenneth Chang}}</ref><ref>{{Cytuj | url = http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20161027 | tytuł = Pluto Exploration Complete:  New Horizons Returns Last Bits of 2015 Flyby Data to Earth | data dostępu = October 28, 2016 | wydawca = Johns Hopkins Applied Research Laboratory | data = October 27, 2016}}</ref><ref name="NASA-20150115(b)">{{Cytuj | url = http://www.nasa.gov/press/2015/january/nasa-s-new-horizons-spacecraft-begins-first-stages-of-pluto-encounter | tytuł = January 15, 2015 Release 15-011 – NASA's New Horizons Spacecraft Begins First Stages of Pluto Encounter | data dostępu = January 15, 2015 | data = January 15, 2015 | opis = NASA | autor = Dwayne Brown; Michael Buckley; Maria Stothoff}}</ref><ref>{{Cytuj | url = http://pluto.jhuapl.edu/Mission/Spacecraft/Data-Collection.php | tytuł = New Horizons | data dostępu = May 15, 2016 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | website = pluto.jhuapl.edu -->}}</ref>.
{{clear}}

=== Videos ===
{{multiple image |header=Pluto flyover animated (July 14, 2015) |caption_align=center |align=center |width=300 |direction=horizontal
|image1=Pluto-FlyoverAnimation-20150918.webm
|caption1=<center>(00:30; [[:Plik:Pluto-FlyoverAnimation-20150918.webm|released September 18, 2015]])</center>
|image2=15-02652-PlutoFilm-50sec-20150714.webm
|caption2=<center>(00:50; [[:Plik:15-02652-PlutoFilm-50sec-20150714.webm|released December 5, 2015]])</center>
|image3=New Horizons Extreme Close-Up Of Pluto Surface (No Audio).ogg
|caption3=This mosaic strip – extending across the hemisphere that faced the New Horizons spacecraft as it flew past Pluto. (No Audio – 1080p 60fps)
}}
{{clear}}

== See also ==
{{Wikipedia books
 | 1 = Dwarf Planets of the Solar System & Their Satellites
 | 3 = Solar System
}}
* ''[[How I Killed Pluto and Why It Had It Coming]]''
* [[Planets in astrology#Pluto|Pluto in astrology]]
* [[Pluto in fiction]]
{{clear}}<!-- needed for Notes to be double-column as intended -->

== Notes ==
{{notelist| colwidth = 30em| notes =

{{U| name = Surface area| Surface area derived from the radius ''r'': <math>4\pi r^2</math>'''.}}

{{U| name = Volume| Volume ''v'' derived from the radius ''r'': <math>4\pi r^3/3</math>'''.}}

{{U| name = Surface gravity| Surface gravity derived from the mass ''M'', the [[gravitational constant]] ''G'' and the radius ''r'': <math>GM/r^2</math>.}}

{{U| name = Escape velocity| Escape velocity derived from the mass ''M'', the [[gravitational constant]] ''G'' and the radius ''r'': <math>\sqrt{2GM/r}</math>.}}

{{U| name = Angular size| Based on geometry of minimum and maximum distance from Earth and Pluto radius in the factsheet}}

{{U| name = wiki-kbo| The dwarf planet [[Eris (dwarf planet)|Eris]] is roughly the same size as Pluto, about 2330&nbsp;km; Eris is 28% more massive than Pluto. Eris is a [[scattered-disc object]], often considered a distinct population from Kuiper-belt objects like Pluto; Pluto is the largest body in the Kuiper belt proper, which excludes the scattered-disc objects.}}

{{U| name = Perihelion| 1 = The discovery of Charon in 1978 allowed astronomers to accurately calculate the mass of the Plutonian system. But it did not indicate the two bodies' individual masses, which could only be estimated after other moons of Pluto were discovered in late 2005. As a result, because Pluto came to perihelion in 1989, most Pluto perihelion date estimates are based on the Pluto–Charon [[barycenter]]. Charon came to perihelion [http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=901 4 September 1989.] The Pluto–Charon barycenter came to perihelion [http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=9 5 September 1989.] Pluto came to perihelion [http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=999 8 September 1989.]}}

<!--{{U| name = TNOs| Astronomers do not expect to find an object larger than Pluto closer than 100 AU from the Sun (see [[#Origins|Origins]]).<ref name="Sheppard2011" /> Of the 1687 [[trans-Neptunian object|TNOs]] known, {{Plain link|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi?obj_group=all;obj_kind=all;obj_numbered=all;ast_orbit_class=TNO;OBJ_field=0;ORB_field=0;c1_group=ORB;c1_item=Bi;c1_op=%3E;c1_value = 30.1;table_format=HTML;max_rows=100;format_option = comp;c_fields=AcBhBgBjBiBnBsCjCpAi;.cgifields=format_option;.cgifields=obj_kind;.cgifields=obj_group;.cgifields=obj_numbered;.cgifields=ast_orbit_class;.cgifields=table_format;.cgifields=com_orbit_class&query = 1&c_sort=AiA 1471}} of them have [[Apsis|perihelion]] further out than Neptune (30.1 AU).}}-->
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="jpl-ssd-horizons">{{Cytuj | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=9 | tytuł = Horizon Online Ephemeris System for Pluto Barycenter | data dostępu = January 16, 2011 | wydawca = [[JPL Horizons On-Line Ephemeris System]] @ Solar System Dynamics Group}} (set Observer Location to @0 to place the observer at the center of the Sun-Jupiter system)</ref>

<ref name=Lellouch_2015>{{Cytuj | tytuł = Exploring the spatial, temporal, and vertical distribution of methane in Pluto's atmosphere | data = January 15, 2015 | autor = Emmanuel Lellouch; Catherine de Bergh; Bruno Sicardy; François Forget; Mélanie Vangvichith; Hans U. Käufl | czasopismo = Icarus | s = 268–278 | wolumin = 246 | doi = 10.1016/j.icarus.2014.03.027 | bibcode = 2015Icar..246..268L | arxiv = 1403.3208 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<!-- only called from hidden comment
<ref name="planet_years">{{Cytuj | url = http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm | tytuł = Rotation Period and Day Length | data dostępu = August 13, 2009 | autor = Courtney Seligman}}</ref>
-->

<ref name="Young2007">{{Cytuj | tytuł = Pluto's Radius | data = 2007 | autor = Eliot F. Young; Leslie A. Young; Marc W. Buie | czasopismo = American Astronomical Society, DPS meeting No. 39, #62.05; Bulletin of the American Astronomical Society | wolumin = 39 | bibcode = 2007DPS....39.6205Y <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 541 -->}}</ref>

<ref name="Hamilton">{{Cytuj | url = http://www.solarviews.com/eng/pluto.htm | tytuł = Dwarf Planet Pluto | data dostępu = January 10, 2007 | wydawca = Views of the Solar System | data = February 12, 2006 | autor = Calvin J. Hamilton}}</ref>

<ref name="Pluto Fact Sheet">{{Cytuj | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html | tytuł = Pluto Fact Sheet | data dostępu = August 6, 2015 | wydawca = NASA | data = July 24, 2015 | autor = David R. Williams}}</ref>

<ref name="AstDys-Pluto">{{Cytuj | url = http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.3.1&n=134340&oc=500&y0=1870&m0=2&d0=9&h0=0&mi0=0&y1=1870&m1=3&d1=20&h1=0&mi1=0&ti=1.0&tiu=days | tytuł = AstDys (134340) Pluto Ephemerides | data dostępu = June 27, 2010 | wydawca = Department of Mathematics, University of Pisa, Italy}}</ref>

<ref name="jpldata">{{Cytuj | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=Pluto | tytuł = JPL Small-Body Database Browser: 134340 Pluto | data dostępu = June 12, 2008}}</ref>

<ref name="Physorg April 19, 2011">{{Cytuj | url = http://www.physorg.com/news/2011-04-pluto-carbon-monoxide-atmosphere.html | tytuł = Pluto has carbon monoxide in its atmosphere | data dostępu = November 22, 2011 | wydawca = Physorg.com | data = April 19, 2011}}</ref>

<!--<ref name="Wiley-2005">{{Cytuj | url = http://www.worldcat.org/search?q=isbn%3A3527405569 | tytuł = Pluto and Charon: ice worlds on the ragged edge of the solar system | data dostępu = July 3, 2013 | wydawca = Weinheim:[[Wiley-VCH]] | data = 2005 | autor = S. Alan Stern; Jacqueline Mitton | isbn = 3-527-40556-9}}</ref>-->

<!--unused<ref name="hubblesite2007/24">
{{Cytuj | url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/24/full/ | tytuł = Astronomers Measure Mass of Largest Dwarf Planet | data dostępu = November 3, 2007 | data = 2007 | opis = hubblesite}}</ref>-->

<!--unused<ref name="BBC-Akwagyiram 2005-08-02">{{Cytuj | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4737647.stm | tytuł = Farewell Pluto? | data dostępu = March 5, 2006 | data = August 2, 2005 | opis = BBC News | autor = Alexis Akwagyiram}}</ref>-->

<ref name="News.discovery.com">{{Cytuj | url = http://news.discovery.com/space/should-large-moons-be-called-satellite-planets.html | tytuł = Should Large Moons Be Called 'Satellite Planets'? | data dostępu = November 4, 2011 | wydawca = News.discovery.com | data = May 14, 2010}}</ref>

<!--unused<ref name="Olkin_2003">{{Cytuj | url = http://www.as.utexas.edu/~fritz/astrometry/Papers_in_pdf/%7BOlk03%7DPlutoCharon.pdf | tytuł = The mass ratio of Charon to Pluto from Hubble Space Telescope astrometry with the fine guidance sensors | data dostępu = March 13, 2007 | data = 2003 | autor = Catherine B. Olkin; Lawrence H. Wasserman; Otto G. Franz | czasopismo = Icarus | s = 254–259 | wolumin = 164 | wydanie = 1 | doi = 10.1016/S0019-1035(03)00136-2 | bibcode = 2003Icar..164..254O <!-- nieprzetłumaczone parametry: | place = Lowell Observatory }}</ref>-->

<!--unused<ref name="IAU Pluto">[http://www.iau.org/public/pluto/ "Pluto and the Developing Landscape of Our Solar System"] International Astronomical Union. Retrieved on October 27, 2010.</ref>-->

<ref name="Tombaugh1946">{{Cytuj | tytuł = The Search for the Ninth Planet, Pluto | data = 1946 | autor = Clyde W. Tombaugh | czasopismo = Astronomical Society of the Pacific Leaflets | s = 73–80 | wolumin = 5 | bibcode = 1946ASPL....5...73T <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink = Clyde Tombaugh -->}}</ref>

<ref name="Hoyt">{{Cytuj | tytuł = W. H. Pickering's Planetary Predictions and the Discovery of Pluto | data = 1976 | autor = William G. Hoyt | czasopismo = Isis | s = 551–564 | wolumin = 67 | wydanie = 4 | doi = 10.1086/351668 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | jstor = 230561 -->}}</ref>

<ref name="Littman1990">{{Cytuj | tytuł = Planets Beyond: Discovering the Outer Solar System | wydawca = Wiley | data = 1990 | autor = Mark Littman | isbn = 0-471-51053-X <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 70 -->}}</ref>

<ref name="BuchwaldDimarioWild2000">{{Cytuj | tytuł = Pluto is Discovered Back in Time | wydawca = San Francisco: Astronomical Society of the Pacific | miejsce = San Francisco | data = 2000 | autor = Greg Buchwald; Michael Dimario; Walter Wild | czasopismo = Amateur—Professional Partnerships in Astronomy | isbn = 1-58381-052-8 | wolumin = 220 | bibcode = 2000ASPC..220..355B <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 335 -->}}</ref>

<ref name="pluto guide">{{Cytuj | url = http://www.space.com/spacewatch/050311_pluto_guide.html | tytuł = Finding Pluto: Tough Task, Even 75 Years Later | data dostępu = September 8, 2006 | wydawca = Space.com | data = March 11, 2005 | autor = Joe Rao}}</ref>

<ref name="Mager">{{Cytuj | url = http://www.discoveryofpluto.com/pluto05.html | tytuł = The Search Continues | data dostępu = November 29, 2011 | opis = Pluto: The Discovery of Planet X | autor = Brad Mager}}</ref>

<ref name="Venetia">{{Cytuj | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4596246.stm | tytuł = The girl who named a planet | data dostępu = April 12, 2007 | data = January 13, 2006 | opis = BBC News | autor = Paul Rincon}}</ref>

<ref name="JPL/NASA Pluto's Symbol">
{{Cytuj | url = http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 | tytuł = NASA's Solar System Exploration: Multimedia: Gallery: Pluto's Symbol | data dostępu = November 29, 2011 | wydawca = NASA | archiwum = https://web.archive.org/web/20061001015053/http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 | zarchiwizowano = October 1, 2006}}</ref>

<ref name="Heinrichs2006">{{Cytuj | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_467650.html | tytuł = Dwarfed by comparison | data dostępu = March 26, 2007 | data = 2006 | opis = Pittsburgh Tribune-Review | autor = Allison M. Heinrichs | archiwum = https://web.archive.org/web/20071114081539/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_467650.html | zarchiwizowano = November 14, 2007 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | df = mdy-all -->}}</ref>

<ref name="ClarkHobart2000">{{Cytuj | url = https://fas.org/sgp/othergov/doe/lanl/pubs/00818011.pdf | tytuł = Reflections on the Legacy of a Legend | data dostępu = November 29, 2011 | data = 2000 | autor = David L. Clark; David E. Hobart}}</ref>

<ref name="nineplan">{{Cytuj | url = http://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/days.html | tytuł = Planetary Linguistics | data dostępu = June 12, 2007 | archiwum = https://web.archive.org/web/20071217070734/http://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/days.html | zarchiwizowano = December 17, 2007}}</ref>

<ref name="Bathrobe">{{Cytuj | url = http://www.cjvlang.com/Dow/UrNepPl.html | tytuł = Uranus, Neptune, and Pluto in Chinese, Japanese, and Vietnamese | data dostępu = November 29, 2011 | opis = cjvlang.com | autor = 'Bathrobe' | archiwum = https://www.webcitation.org/615UJQCyH?url=http://www.cjvlang.com/Dow/UrNepPl.html | zarchiwizowano = August 20, 2011 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | df = mdy-all -->}}</ref>

<ref name="RenshawIhara2000">{{Cytuj | url = http://www2.gol.com/users/stever/nojiri.htm | tytuł = A Tribute to Houei Nojiri | data dostępu = November 29, 2011 | data = 2000 | autor = Steve Renshaw; Saori Ihara | archiwum = https://archive.is/20121206025620/http://www2.gol.com/users/stever/nojiri.htm | zarchiwizowano = December 6, 2012 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | df = mdy-all -->}}</ref>

<ref name="RAS1931.91">{{Cytuj | tytuł = The Discovery of Pluto | data = 1931 | autor = Andrew Claude de la Cherois Crommelin | czasopismo = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | s = 380–385 | wolumin = 91 | wydanie = 4 | doi = 10.1093/mnras/91.4.380 | bibcode = 1931MNRAS..91..380.}}</ref>

<ref name="Nicholson et al 1930">{{Cytuj | tytuł = The Probable Value of the Mass of Pluto | data = December 1930 | autor = Seth B. Nicholson; Nicholas U. Mayall | czasopismo = Publications of the Astronomical Society of the Pacific | wolumin = 42 | wydanie = 250 | doi = 10.1086/124071 | bibcode = 1930PASP...42..350N <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 350 | authorlink2 = Nicholas U. Mayall | authorlink1 = Seth B. Nicholson -->}}</ref>

<ref name="Nicholson et al 1931">{{Cytuj | tytuł = Positions, Orbit, and Mass of Pluto | data = January 1931 | autor = Seth B. Nicholson; Nicholas U. Mayall | czasopismo = Astrophysical Journal | wolumin = 73 | doi = 10.1086/143288 | bibcode = 1931ApJ....73....1N <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 1 | authorlink2 = Nicholas U. Mayall | authorlink1 = Seth B. Nicholson -->}}</ref>

<ref name="Kuiper 10.1086/126255">
{{Cytuj | tytuł = The Diameter of Pluto | data = 1950 | autor = Gerard P. Kuiper | czasopismo = Publications of the Astronomical Society of the Pacific | s = 133–137 | wolumin = 62 | wydanie = 366 | doi = 10.1086/126255 | bibcode = 1950PASP...62..133K}}</ref>

<ref name="ChristyHarrington1978">{{Cytuj | tytuł = The Satellite of Pluto | data = 1978 | autor = James W. Christy; Robert Sutton Harrington | czasopismo = Astronomical Journal | s = 1005–1008 | wolumin = 83 | wydanie = 8 | doi = 10.1086/112284 | bibcode = 1978AJ.....83.1005C <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink2 = Robert Sutton Harrington -->}}</ref>

<ref name="SeidelmannHarrington1988">{{Cytuj | url = http://www.springerlink.com/content/r42h4u7232t724uq/ | tytuł = Planet X&nbsp;– The current status | data dostępu = November 29, 2011 | data = 1988 | autor = P. Kenneth Seidelmann; Robert Sutton Harrington | czasopismo = Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy | s = 55–68 | wolumin = 43 | doi = 10.1007/BF01234554 | bibcode = 1987CeMec..43...55S <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink2 = Robert Sutton Harrington -->}}</ref>

<ref name="Standish1993">{{Cytuj | tytuł = Planet X—No dynamical evidence in the optical observations | data = 1993 | autor = E. Myles Standish | czasopismo = Astronomical Journal | s = 200–2006 | wolumin = 105 | wydanie = 5 | doi = 10.1086/116575 | bibcode = 1993AJ....105.2000S}}</ref>

<ref name="Standage2000">{{Cytuj | tytuł = The Neptune File | wydawca = Penguin | data = 2000 | autor = Tom Standage | isbn = 0-8027-1363-7 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 168 -->}}</ref>

<ref name="Tenn1994">{{Cytuj | url = http://www.phys-astro.sonoma.edu/people/faculty/tenn/asphistory/1994.html | tytuł = History I: The Lowell Observatory in 20th century Astronomy | data dostępu = November 29, 2011 | wydawca = The Astronomical Society of the Pacific | data = June 28, 1994}}</ref>

<ref name="pluto990209">{{Cytuj | url = http://www.jpl.nasa.gov/releases/99/pluto990209.html | tytuł = Pluto to become most distant planet | data dostępu = January 16, 2011 | wydawca = JPL/NASA | data = January 28, 1999}}</ref>

<ref name="sussman88">{{Cytuj | tytuł = Numerical evidence that the motion of Pluto is chaotic | data = 1988 | autor = Gerald Jay Sussman; Jack Wisdom | czasopismo = Science | s = 433–437 | wolumin = 241 | wydanie = 4864 | doi = 10.1126/science.241.4864.433 | pmid = 17792606 | bibcode = 1988Sci...241..433S}}</ref>

<ref name="wisdom91">{{Cytuj | tytuł = Symplectic maps for the n-body problem | data = 1991 | autor = Jack Wisdom; Matthew Holman | czasopismo = Astronomical Journal | s = 1528–1538 | wolumin = 102 | doi = 10.1086/115978 | bibcode = 1991AJ....102.1528W}}</ref>

<ref name="huainn01">{{Cytuj | tytuł = The 1:1 Superresonance in Pluto's Motion | data = 2001 | autor = Xiao-Sheng Wan; Tian-Yi Huang; Kim A. Innanen | czasopismo = The Astronomical Journal | s = 1155–1162 | wolumin = 121 | wydanie = 2 | doi = 10.1086/318733 | bibcode = 2001AJ....121.1155W}}</ref>

<ref name="Hunter2004">{{Cytuj | tytuł = Unmanned scientific exploration throughout the Solar System | data = 2004 | autor = Maxwell W. Hunter | czasopismo = Space Science Reviews | wolumin = 6 | wydanie = 5 | doi = 10.1007/BF00168793 | bibcode = 1967SSRv....6..601H <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 501 -->}}</ref>

<ref name="malhotra-9planets">{{Cytuj | url = http://www.nineplanets.org/plutodyn.html | tytuł = Pluto's Orbit | data dostępu = March 26, 2007 | data = 1997 | autor = Renu Malhotra}}</ref>

<ref name="sp-345">{{Cytuj | url = https://history.nasa.gov/SP-345/ch8.htm | tytuł = SP-345 Evolution of the Solar System | data dostępu = March 28, 2007 | data = 1976 | autor = Hannes Alfvén; Gustaf Arrhenius}}</ref>

<ref name="williams71">{{Cytuj | tytuł = Resonances in the Neptune-Pluto System | data = 1971 | autor = James G. Williams; G. S. Benson | czasopismo = Astronomical Journal | wolumin = 76 | doi = 10.1086/111100 | bibcode = 1971AJ.....76..167W <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 167 -->}}</ref>

<ref name="axis">{{Cytuj | tytuł = Pluto and Charon: The Odd Couple | wydawca = Springer | data = 2007 | opis = Introduction to Planetary Science | autor = Gunter Faure; Teresa M. Mensing | s = 401–408 | isbn = 978-1-4020-5544-7 | doi = 10.1007/978-1-4020-5544-7}}</ref>

<ref name="oregon">Schombert, Jim; [http://abyss.uoregon.edu/~js/ast121/lectures/lec21.html University of Oregon Astronomy 121 Lecture notes], [http://abyss.uoregon.edu/~js/images/pluto_orient.jpg Pluto Orientation diagram]</ref>

<ref name="quasi">{{Cytuj | tytuł = Plutino 15810 ({{mp|1994 JR|1}}), an accidental quasi-satellite of Pluto | data = 2012 | autor = Carlos de la Fuente Marcos; Raúl de la Fuente Marcos | czasopismo = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters | s = L85 | wolumin = 427 | doi = 10.1111/j.1745-3933.2012.01350.x | bibcode = 2012MNRAS.427L..85D | arxiv = 1209.3116}}</ref>

<ref name="S&T">{{Cytuj | url = http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/plutos-fake-moon/ | tytuł = Pluto's fake moon | data dostępu = September 24, 2012}}</ref>

<ref name="SSC2002">{{Cytuj | url = http://www.science.edu.sg/ssc/detailed.jsp?artid=1950&type=6&root=6&parent=6&cat=66 | tytuł = This month Pluto's apparent magnitude is m=14.1. Could we see it with an 11" reflector of focal length 3400&nbsp;mm? | data dostępu = November 29, 2011 | wydawca = Singapore Science Centre | data = 2002 | archiwum = https://web.archive.org/web/20051111151435/http://www.science.edu.sg/ssc/detailed.jsp?artid=1950&type=6&root=6&parent=6&cat=66 | zarchiwizowano = November 11, 2005}}</ref>

<ref name="YoungBinzelCrane2001">{{Cytuj | url = http://iopscience.iop.org/article/10.1086/318008/pdf | tytuł = A Two-Color Map of Pluto's Sub-Charon Hemisphere | data = 2001 | autor = Eliot F. Young; Richard P. Binzel; Keenan Crane | czasopismo = The Astronomical Journal | s = 552–561 | wolumin = 121 | wydanie = 1 | doi = 10.1086/318008 | bibcode = 2001AJ....121..552Y}}</ref>

<ref name="BuieTholenHorne1992">{{Cytuj | url = http://www.boulder.swri.edu/~buie/biblio/pub015.html | tytuł = Albedo maps of Pluto and Charon: Initial mutual event results | data = 1992 | autor = Marc W. Buie; David J. Tholen; Keith Horne | czasopismo = Icarus | s = 221–227 | wolumin = 97 | wydanie = 2 | doi = 10.1016/0019-1035(92)90129-U | bibcode = 1992Icar...97..211B}}</ref>

<ref name="Buie_web_map">{{Cytuj | url = http://www.boulder.swri.edu/~buie/pluto/hrcmap.html | tytuł = Pluto map information | data dostępu = February 10, 2010 | autor = Marc W. Buie | archiwum = https://web.archive.org/web/20110629005310/http://www.boulder.swri.edu/~buie/pluto/hrcmap.html | zarchiwizowano = June 29, 2011 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | df = mdy-all -->}}</ref>

<ref name="Buie_2010 surface-maps">{{Cytuj | url = http://www.boulder.swri.edu/~buie/biblio/pub073.html | tytuł = Pluto and Charon with the Hubble Space Telescope: II. Resolving changes on Pluto's surface and a map for Charon | data = 2010 | autor = Marc W. Buie; William M. Grundy; Eliot F. Young; Leslie A. Young; S. Alan Stern | czasopismo = Astronomical Journal | s = 1128–1143 | wolumin = 139 | wydanie = 3 | doi = 10.1088/0004-6256/139/3/1128 | bibcode = 2010AJ....139.1128B <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Buie_mapmaking">{{Cytuj | url = http://www.boulder.swri.edu/~buie/pluto/mapstory.html | tytuł = How the Pluto maps were made | data dostępu = February 10, 2010 | autor = Marc W. Buie | archiwum = https://web.archive.org/web/20100209202908/http://www.boulder.swri.edu/~buie/pluto/mapstory.html | zarchiwizowano = February 9, 2010 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | df = mdy-all -->}}</ref>

<ref name="Buie_2010 light curve">{{Cytuj | url = http://www.boulder.swri.edu/~buie/biblio/pub072.html | tytuł = Pluto and Charon with the Hubble Space Telescope: I. Monitoring global change and improved surface properties from light curves | data = 2010 | autor = Marc W. Buie; William M. Grundy; Eliot F. Young; Leslie A. Young; S. Alan Stern | czasopismo = Astronomical Journal | s = 1117–1127 | wolumin = 139 | wydanie = 3 | doi = 10.1088/0004-6256/139/3/1117 | bibcode = 2010AJ....139.1117B <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Hubble2010">{{Cytuj | url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2010/06/full/ | tytuł = New Hubble Maps of Pluto Show Surface Changes | data dostępu = February 10, 2010 | wydawca = News Release Number: STScI-2010-06 | data = February 4, 2010 | autor = Ray Villard; Marc W. Buie}}</ref>

<ref name="tobias">{{Cytuj | tytuł = Surface Ices and the Atmospheric Composition of Pluto | data = 1993 | autor = Tobias C. Owen; Ted L. Roush; Dale P. Cruikshank; James L. Elliot; Leslie A. Young; Catherine de Bergh; Bernard Schmitt; Thomas R. Geballe; Robert H. Brown; Mary Jane Bartholomew | czasopismo = Science | s = 745–748 | wolumin = 261 | wydanie = 5122 | doi = 10.1126/science.261.5122.745 | pmid = 17757212 | bibcode = 1993Sci...261..745O <!-- nieprzetłumaczone parametry: | jstor = 2882241 | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Hussmann2006">{{Cytuj | url = https://www.researchgate.net/profile/Tilman_Spohn/publication/225019299_Subsurface_Oceans_and_Deep_Interiors_of_Medium-Sized_Outer_Planet_Satellites_and_Large_Trans-Neptunian_Objects/links/55018a3a0cf24cee39f7b952.pdf | tytuł = Subsurface oceans and deep interiors of medium-sized outer planet satellites and large trans-neptunian objects | data = November 2006 | autor = Hauke Hussmann; Frank Sohl; Tilman Spohn | czasopismo = [[Icarus (journal)|Icarus]] | s = 258–273 | wolumin = 185 | wydanie = 1 | doi = 10.1016/j.icarus.2006.06.005 | bibcode = 2006Icar..185..258H <!-- nieprzetłumaczone parametry: | ref = {{OdnRef|Hussmann Sohl et al.|2006}} -->}}</ref>

<ref name="pluto.jhuapl Inside Story">{{Cytuj | url = http://pluto.jhuapl.edu/Participate/learn/What-We-Know.php?link=The-Inside-Story | tytuł = The Inside Story | data dostępu = February 15, 2014 | wydawca = Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory | data = 2007 | opis = pluto.jhuapl.edu&nbsp;– NASA New Horizons mission site}}</ref>

<ref name="Davies2001">{{Cytuj | url = http://assets.cambridge.org/052180/0196/excerpt/0521800196_excerpt.pdf | tytuł = Beyond Pluto (extract) | data dostępu = March 26, 2007 | data = 2001 | opis = Royal Observatory, Edinburgh | autor = John Davies}}</ref>

<ref name="Close_2000">{{Cytuj | tytuł = Adaptive optics imaging of Pluto–Charon and the discovery of a moon around the Asteroid 45 Eugenia: the potential of adaptive optics in planetary astronomy | wydawca = European Southern Observatory | data = 2000 | seria = Adaptive Optical Systems Technology | autor = Laird M. Close; William J. Merline; David J. Tholen; Tobias C. Owen; François J. Roddier; Christophe Dumas | czasopismo = Proceedings of the International Society for Optical Engineering | s = 787–795 | wolumin = 4007 | doi = 10.1117/12.390379 | bibcode = 2000SPIE.4007..787C <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Millis 10.1006/icar.1993.1126">
{{Cytuj | tytuł = Pluto's radius and atmosphere&nbsp;– Results from the entire 9 June 1988 occultation data set | data = 1993 | autor = Robert L. Millis; Lawrence H. Wasserman; Otto G. Franz; Ralph A. Nye; James L. Elliot; Edward W. Dunham; Amanda S. Bosh; Leslie A. Young; Stephen M. Slivan; Alan C. Gilmore <!--
Pamela M. Kilmartin; W. H. Allen; R. D. Watson; Stefan W. Dieters; K. M. Hill; A. Barry Giles; G. Blow; J. Priestley; W. M. Kissling; W. S. G. Walker; B. F. Marino; D. G. Dix; A. A. Page; J. E. Ross; H. P. Avey; D. Hickey; H. D. Kennedy; K. A. Mottram; G. Moyland; T. Murphy; C. C. Dahn; Arnold R. Klemola
--> | czasopismo = Icarus | s = 282–297 | wolumin = 105 | wydanie = 2 | doi = 10.1006/icar.1993.1126 | bibcode = 1993Icar..105..282M <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Plutosize">{{Cytuj | url = http://www.mikebrownsplanets.com/2010/11/how-big-is-pluto-anyway.html | tytuł = How big is Pluto, anyway? | data dostępu = June 9, 2015 | data = November 22, 2010 | autor = Michael E. Brown <!-- nieprzetłumaczone parametry: | website = Mike Brown's Planets -->}} [http://tech.groups.yahoo.com/group/mpml/message/24568 (Franck Marchis on 8 November 2010)]</ref>

<ref name="YoungBinzel 10.1006/icar.1994.1056">
{{Cytuj | tytuł = A new determination of radii and limb parameters for Pluto and Charon from mutual event lightcurves | data = 1994 | autor = Eliot F. Young; Richard P. Binzel | czasopismo = Icarus | s = 219–224 | wolumin = 108 | wydanie = 2 | doi = 10.1006/icar.1994.1056 | bibcode = 1994Icar..108..219Y}}</ref>

<ref name="Croswell1992">{{Cytuj | url = http://www.kencroswell.com/NitrogenInPlutosAtmosphere.html | tytuł = Nitrogen in Pluto's Atmosphere | data dostępu = April 27, 2007 | wydawca = [[New Scientist]] | data = 1992 | autor = Ken Croswell <!-- nieprzetłumaczone parametry: | website = KenCroswell.com -->}}</ref>

<ref name=Lellouch_2009>{{Cytuj | tytuł = Pluto's lower atmosphere structure and methane abundance from high-resolution spectroscopy and stellar occultations | data = 2009 | autor = Emmanuel Lellouch; Bruno Sicardy; Catherine de Bergh; Hans U. Käufl; Samir Kassi; Alain Campargue | czasopismo = Astronomy and Astrophysics | s = L17–L21 | wolumin = 495 | wydanie = 3 | doi = 10.1051/0004-6361/200911633 | bibcode = 2009A&A...495L..17L | arxiv = 0901.4882 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="KerThan2006-CNN">{{Cytuj | url = http://www.cnn.com/2006/TECH/space/01/03/pluto.temp/index.html | tytuł = Astronomers: Pluto colder than expected | data dostępu = November 30, 2011 | wydawca = Space.com (via CNN.com) | data = 2006 | autor = Ker Than}}</ref>

<ref name="BuieGrundyYoung_2006">{{Cytuj | tytuł = Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2 | data = 2006 | autor = Marc W. Buie; William M. Grundy; Eliot F. Young; Leslie A. Young; S. Alan Stern | czasopismo = Astronomical Journal | s = 290–298 | wolumin = 132 | wydanie = 1 | doi = 10.1086/504422 | bibcode = 2006AJ....132..290B | arxiv = astro-ph/0512491 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Archinal">{{Cytuj | tytuł = Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements: 2009 | data = 2010 | autor = B. A. Archinal; M. F. a'Hearn; E. Bowell; A. Conrad; G. J. Consolmagno; R. Courtin; T. Fukushima; D. Hestroffer; J. L. Hilton; G. A. Krasinsky | czasopismo = Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy | s = 101–135 | wolumin = 109 | wydanie = 2 | doi = 10.1007/s10569-010-9320-4 | bibcode = 2011CeMDA.109..101A <!-- nieprzetłumaczone parametry: | first17 = I. P. | last17 = Williams | first16 = P. C. | last16 = Thomas | first15 = D. J. | last15 = Tholen | first14 = P. | last14 = Stooke | first13 = P. K. | last13 = Seidelmann | first12 = J. | last12 = Oberst | first11 = G. | last11 = Neumann | display-authors = 5 -->}}</ref>

<ref name=Grundy_2013>{{Cytuj | url = http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2013.Pluto_SpeX.pdf | tytuł = Near-infrared spectral monitoring of Pluto's ices: Spatial distribution and secular evolution | data = 2013 | archiwum = https://web.archive.org/web/20151108210124/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2013.Pluto_SpeX.pdf | zarchiwizowano = November 8, 2015 | czasopismo = Icarus | s = 710–721 | wolumin = 223 | wydanie = 2 | doi = 10.1016/j.icarus.2013.01.019 | bibcode = 2013Icar..223..710G | arxiv = 1301.6284 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | author5 = Young, E. F. | author4 = Buie, M. W. | author3 = Young, L. A. | author2 = Olkin, C. B. | author1 = Grundy, W. M. -->}}</ref>

<ref name="Gugliotta2005">{{Cytuj | url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/31/AR2005103101426.html | tytuł = Possible New Moons for Pluto | data dostępu = October 10, 2006 | data = November 1, 2005 | opis = Washington Post | autor = Guy Gugliotta}}</ref>

<ref name="P4">{{Cytuj | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/science/pluto-moon.html | tytuł = NASA's Hubble Discovers Another Moon Around Pluto | data dostępu = July 20, 2011 | wydawca = NASA | data = July 20, 2011}}</ref>

<ref name="Sternetal 2005">{{Cytuj | tytuł = Characteristics and Origin of the Quadruple System at Pluto | data = 2005 | autor = S. Alan Stern; Harold A., Jr. Weaver; Andrew J. Steffl; Max J. Mutchler; William J. Merline; Marc W. Buie; Eliot F. Young; Leslie A. Young; John R. Spencer | czasopismo = Submitted to Nature | s = arXiv:astro–ph/0512599 | bibcode = 2005astro.ph.12599S | arxiv = astro-ph/0512599 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="RichardsonWalsh2005">{{Cytuj | tytuł = Binary Minor Planets | data = 2005 | autor = Derek C. Richardson; Kevin J. Walsh | czasopismo = Annual Review of Earth and Planetary Sciences | s = 47–81 | wolumin = 34 | wydanie = 1 | doi = 10.1146/annurev.earth.32.101802.120208 | bibcode = 2006AREPS..34...47R}}</ref>

<ref name="Sicardyetal2006nature">{{Cytuj | tytuł = Charon's size and an upper limit on its atmosphere from a stellar occultation | data = 2006 | autor = Bruno Sicardy; Aurélie Bellucci; Éric Gendron; François Lacombe; Sylvestre Lacour; Jean Lecacheux; Emmanuel Lellouch; Stefan Renner; Sylvain Pau; Françoise Roques | czasopismo = Nature | s = 52–4 | wolumin = 439 | wydanie = 7072 | doi = 10.1038/nature04351 | pmid = 16397493 | bibcode = 2006Natur.439...52S <!-- nieprzetłumaczone parametry: | last30 = Carrier <!--
Olivier Mousis; Philippe Rousselot; Alvaro Alvarez-Candal; D. Lazzaro; C. Veiga; A. H. Andrei; M. Assafin; D. N. da Silva Neto; Cristóvão Jacques; E. Pimentel; D. Weaver; J.-F. Lecampion; F. Doncel; T. Momiyama; Gonzalo Tancredi
--> | first30 = Fabien | last29 = Behrend | first29 = Raoul | last28 = Masi | first28 = Gianluca | last27 = Mallia | first27 = Franco | last26 = Di Sora | first26 = Mario | last25 = Lavayssière | first25 = Maylis | last24 = Gaillard | first24 = Boris | last23 = Frappa | first23 = Éric | last22 = Maury | first22 = Alain | last21 = Levato | first21 = Hugo | last20 = Feinstein | first20 = Carlos | last19 = Hummel | first19 = Evi | last18 = Beisker | first18 = Wolfgang | last17 = De Marco | first17 = Orsola | last16 = Hainaut | first16 = Olivier R. | last15 = Ageorges | first15 = Nancy | last14 = Vieira-Martins | first14 = Roberto | last13 = Vachier | first13 = Frédéric | last12 = Colas | first12 = François | last11 = Widemann | first11 = Thomas | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Young1997">{{Cytuj | url = http://www.boulder.swri.edu/~layoung/projects/talks03/IfA-jan03v1.ppt | tytuł = The Once and Future Pluto | data dostępu = March 26, 2007 | data = 1997 | opis = Southwest Research Institute, Boulder, Colorado | autor = Leslie A. Young}}</ref>

<ref name="spaceflightnow2007 Ice machine">{{Cytuj | url = http://www.spaceflightnow.com/news/n0707/17charon/ | tytuł = Charon: An ice machine in the ultimate deep freeze | data dostępu = July 18, 2007 | data = 2007 | opis = Gemini Observatory News Release}}</ref>

<ref name="pluto.jhuapl cousin">{{Cytuj | url = http://pluto.jhuapl.edu/science/everything_pluto/8_cousin.php | tytuł = Colossal Cousin to a Comet? | data dostępu = February 15, 2014 | wydawca = Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory | opis = pluto.jhuapl.edu&nbsp;– NASA New Horizons mission site | archiwum = https://web.archive.org/web/20141113225441/http://pluto.jhuapl.edu/science/everything_pluto/8_cousin.php | zarchiwizowano = November 13, 2014}}</ref>

<ref name=TOP2013>{{Cytuj | tytuł = New analytical planetary theories VSOP2013 and TOP2013 | data = September 2013 | autor = J.L. Simon; G. Francou; A. Fienga; H. Manche | czasopismo = Astronomy and Astrophysics | s = A49 | wolumin = 557 | wydanie = 2 | doi = 10.1051/0004-6361/201321843 | bibcode = 2013A&A...557A..49S}} The elements in the clearer and usual format [https://drive.google.com/file/d/0B7EgQjYURXMTSGE5LVMyMUMwa00/view?usp=sharing  is in the spreadsheet] and the original TOP2013  [ftp://ftp.imcce.fr/pub/ephem/planets/top2013/TOP2013-secular.txt  elements here.]</ref>

<ref name="Tyson1999">{{Cytuj | url = http://www.planetary.org/explore/topics/topten/tyson_pluto_is_not.html | tytuł = Pluto Is Not a Planet | data dostępu = November 30, 2011 | data = 1999 | opis = The Planetary Society | autor = Neil deGrasse Tyson | archiwum = https://web.archive.org/web/20110927042714/http://www.planetary.org/explore/topics/topten/tyson_pluto_is_not.html | zarchiwizowano = September 27, 2011 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink = Neil deGrasse Tyson -->}}</ref>

<ref name="PlanetaryOrg Triton">{{Cytuj | url = http://www.planetary.org/explore/topics/neptune/triton.html | tytuł = Neptune's Moon Triton | data dostępu = November 30, 2011 | opis = The Planetary Society | archiwum = https://web.archive.org/web/20111210143839/http://www.planetary.org/explore/topics/neptune/triton.html | zarchiwizowano = December 10, 2011}}</ref>

<ref name="Jewitt2004">{{Cytuj | url = http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/plutino.html | tytuł = The Plutinos | data dostępu = March 26, 2007 | data = 2004 | opis = University of Hawaii | autor = David C. Jewitt | archiwum = https://web.archive.org/web/20070419234021/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/plutino.html | zarchiwizowano = April 19, 2007 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink = David C. Jewitt -->}}</ref>

<ref name="Hahn2005">{{Cytuj | url = http://gemelli.colorado.edu/~hahnjm/pubs/migrate.pdf | tytuł = Neptune's Migration into a Stirred–Up Kuiper Belt: A Detailed Comparison of Simulations to Observations | data dostępu = March 5, 2008 | wydawca = Saint Mary's University | data = 2005 | autor = Joseph M. Hahn}}</ref>

<ref name="Levison2007">{{Cytuj | tytuł = Origin of the Structure of the Kuiper Belt during a Dynamical Instability in the Orbits of Uranus and Neptune | data = 2007 | autor = Harold F. Levison; Alessandro Morbidelli; Christa Van Laerhoven; Rodney Gomes; Kleomenis Tsiganis | czasopismo = Icarus | s = 258–273 | wolumin = 196 | wydanie = 1 | doi = 10.1016/j.icarus.2007.11.035 | bibcode = 2008Icar..196..258L | arxiv = 0712.0553 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = 3 -->}}</ref>

<ref name="Malhotra1995">{{Cytuj | tytuł = The Origin of Pluto's Orbit: Implications for the Solar System Beyond Neptune | data = 1995 | autor = Renu Malhotra | czasopismo = Astronomical Journal | wolumin = 110 | doi = 10.1086/117532 | bibcode = 1995AJ....110..420M | arxiv = astro-ph/9504036 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 420 -->}}</ref>

<ref name=Olkin_2015>{{Cytuj | url = https://www.researchgate.net/publication/262937542 | tytuł = Evidence that Pluto's atmosphere does not collapse from occultations including the 2013 May 04 event | data = January 2015 | czasopismo = Icarus | s = 220–225 | wolumin = 246 | doi = 10.1016/j.icarus.2014.03.026 | bibcode = 2015Icar..246..220O <!-- nieprzetłumaczone parametry: | display-authors = etal | author3 = Borncamp, D. | author2 = Young, L. A. | author1 = Olkin, C. B. -->}}</ref>

<ref name="pluto.jhuapl First Pluto Sighting">{{Cytuj | url = http://pluto.jhuapl.edu/news_center/news/112806.php | tytuł = New Horizons, Not Quite to Jupiter, Makes First Pluto Sighting | data dostępu = November 29, 2011 | wydawca = Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory | data = November 28, 2006 | opis = pluto.jhuapl.edu&nbsp;– NASA New Horizons mission site | archiwum = https://www.webcitation.org/5x3ryrA7R?url=http://pluto.jhuapl.edu/news_center/news/112806.php | zarchiwizowano = March 9, 2011 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | df = mdy-all -->}}</ref>

<ref name="Tyson2001">{{Cytuj | url = http://www.space.com/1925-astronomer-responds-pluto-planet-claim.html | tytuł = Astronomer Responds to Pluto-Not-a-Planet Claim | data dostępu = November 30, 2011 | wydawca = Space.com | data = February 2, 2001 | autor = Neil deGrasse Tyson <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink = Neil deGrasse Tyson -->}}</ref>

<ref name="NASA-JPL press release 07-29-2005">{{Cytuj | url = http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/jul/HQ_05209_10th_Planet.html | tytuł = NASA-Funded Scientists Discover Tenth Planet | data dostępu = February 22, 2007 | data = July 29, 2005 | opis = NASA press releases}}</ref>

<ref name="what">{{Cytuj | url = http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=what-is-a-planet&page=2 | tytuł = What is a Planet? | data = 2007 | autor = Steven Soter | czasopismo = The Astronomical Journal | s = 2513–2519 | wolumin = 132 | wydanie = 6 | doi = 10.1086/508861 | bibcode = 2006AJ....132.2513S | arxiv = astro-ph/0608359 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | place = Department of Astrophysics, American Museum of Natural History -->}}</ref>

<ref name="IAU2006 GA26-5-6">{{Cytuj | url = http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf | tytuł = IAU 2006 General Assembly: Resolutions 5 and 6 | wydawca = IAU | data = August 24, 2006}}</ref>

<ref name="IAU0603">{{Cytuj | url = http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0603/ | tytuł = IAU 2006 General Assembly: Result of the IAU Resolution votes | data dostępu = June 15, 2008 | wydawca = International Astronomical Union (News Release – IAU0603) | data = August 24, 2006}}</ref>

<ref name="IAU0804">{{Cytuj | url = http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0804/ | tytuł = Plutoid chosen as name for Solar System objects like Pluto | data dostępu = December 1, 2011 | wydawca = [[International Astronomical Union]] (News Release – IAU0804) | miejsce = Paris | data = June 11, 2008}}</ref>

<ref name="IAUC 8747">{{Cytuj | url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/08700/08747.html#Item1 | tytuł = (134340) Pluto, (136199) Eris, and (136199) Eris I (Dysnomia) | data dostępu = December 1, 2011 | data = September 13, 2006 | autor = Daniel W. E. Green | archiwum = https://web.archive.org/web/20070205035336/http://www.cfa.harvard.edu/iau/special/08747.pdf | zarchiwizowano = February 5, 2007 | czasopismo = IAU Circular | wolumin = 8747}}</ref>

<ref name="geoff2006c">{{Cytuj | url = http://space.com/scienceastronomy/060824_planet_definition.html | tytuł = Pluto Demoted: No Longer a Planet in Highly Controversial Definition | data dostępu = September 8, 2006 | wydawca = Space.com | data = August 24, 2006 | autor = Robert Roy Britt | archiwum = https://www.webcitation.org/615UmlUZa?url=http://space.com/scienceastronomy/060824_planet_definition.html | zarchiwizowano = August 20, 2011 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | df = mdy-all -->}}</ref>

<ref name="Ruibal-1999">{{Cytuj | tytuł = Astronomers question if Pluto is real planet | data = January 6, 1999 | opis = [[USA Today]] | autor = Sal Ruibal}}</ref>

<ref name="Britt-2006">{{Cytuj | url = http://www.space.com/scienceastronomy/061121_exoplanet_definition.html | tytuł = Why Planets Will Never Be Defined | data dostępu = December 1, 2006 | wydawca = Space.com | data = November 21, 2006 | autor = Robert Roy Britt}}</ref>

<ref name="geoff2006a">{{Cytuj | url = http://msnbc.msn.com/id/14489259/ | tytuł = Scientists decide Pluto's no longer a planet | data dostępu = September 8, 2006 | wydawca = MSNBC | data = August 24, 2006 | autor = Robert Roy Britt}}</ref>

<ref name="newscientistspace">{{Cytuj | url = https://www.newscientist.com/article/dn9846-new-planet-definition-sparks-furore.html | tytuł = New planet definition sparks furore | data dostępu = September 8, 2006 | wydawca = NewScientist.com | data = August 25, 2006 | autor = David Shiga}}</ref>

<ref name="Buie2006 IAU response">{{Cytuj | url = http://www.boulder.swri.edu/~buie/pluto/iauresponse.html | tytuł = My response to 2006 IAU Resolutions 5a and 6a | data dostępu = December 1, 2011 | wydawca = Southwest Research Institute | data = September 2006 | autor = Marc W. Buie | archiwum = https://web.archive.org/web/20070603104622/http://www.lowell.edu/users/buie/pluto/iauresponse.html | zarchiwizowano = June 3, 2007}}</ref>

<ref name="Overbye2006">{{Cytuj | url = https://www.nytimes.com/2006/08/24/science/space/25pluto.html | tytuł = Pluto Is Demoted to 'Dwarf Planet' | data dostępu = December 1, 2011 | czasopismo = The New York Times | data = August 24, 2006 | autor = Dennis Overbye}}</ref>

<ref name="Minkel2008">{{Cytuj | url = http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=rekindling-the-pluto-planet-debate | tytuł = Is Rekindling the Pluto Planet Debate a Good Idea? | data dostępu = December 1, 2011 | data = April 10, 2008 | autor = J. R. Minkel | czasopismo = Scientific American}}</ref>

<ref name="The Great Planet Debate">{{Cytuj | url = http://gpd.jhuapl.edu/ | tytuł = The Great Planet Debate: Science as Process. A Scientific Conference and Educator Workshop | data dostępu = December 1, 2011 | wydawca = Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory | data = June 27, 2008 | opis = gpd.jhuapl.edu}}</ref>

<ref name="PSIedu press release 2008-09-19">"Scientists Debate Planet Definition and Agree to Disagree", Planetary Science Institute press release of September 19, 2008, [http://www.psi.edu/press/archive/20080919planetdebate/ PSI.edu]</ref>

<ref name="Discover 2009-JANp76">"Plutoids Join the Solar Family", Discover Magazine, January 2009, p. 76</ref>

<ref name="Science News, July 5, 2008 p. 7">Science News, July 5, 2008, p. 7</ref>

<ref name="DeVore2006">{{Cytuj | url = http://www.space.com/2855-planetary-politics-protecting-pluto.html | tytuł = Planetary Politics: Protecting Pluto | data dostępu = December 1, 2011 | wydawca = Space.com | data = September 7, 2006 | autor = Edna DeVore}}</ref>

<ref name="Holden2007">{{Cytuj | tytuł = Rehabilitating Pluto | data = March 23, 2007 | autor = Constance Holden | czasopismo = Science | wolumin = 315 | wydanie = 5819 | doi = 10.1126/science.315.5819.1643c <!-- nieprzetłumaczone parametry: | page = 1643 -->}}</ref>

<ref name="Gutierrez2007">{{Cytuj | url = http://www.nmlegis.gov/Sessions/07%20Regular/memorials/house/HJM054.html | tytuł = A joint memorial. Declaring Pluto a planet and declaring March 13, 2007, 'Pluto planet day' at the legislature | data dostępu = September 5, 2009 | wydawca = Legislature of New Mexico | data = 2007 | autor = Joni Marie Gutierrez}}</ref>

<ref name="ILGA SR0046">{{Cytuj | url = http://www.ilga.gov/legislation/BillStatus.asp?DocNum=46&GAID=10&DocTypeID=SR&LegId=40752&SessionID=76&GA=96 | tytuł = Illinois General Assembly: Bill Status of SR0046, 96th General Assembly | data dostępu = March 16, 2011 | wydawca = Illinois General Assembly | opis = ilga.gov}}</ref>

<ref name="Sapa-AP">{{Cytuj | url = http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=31&art_id=qw1161415265563B221 | tytuł = Pluto's still the same Pluto | data dostępu = November 29, 2011 | czasopismo = Independent Newspapers | data = October 21, 2006 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | quote = Mickey Mouse has a cute dog. | agency = Associated Press -->}}</ref>

<ref name="msnbc">{{Cytuj | url = http://www.msnbc.msn.com/id/16529756 | tytuł = 'Plutoed' chosen as '06 Word of the Year | data dostępu = January 10, 2007 | data = January 8, 2007 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | agency = Associated Press -->}}</ref>

<!--<ref name="horizons">{{Cytuj | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=9 | tytuł = HORIZONS Web-Interface for Pluto Barycenter (Major Body = 9) | data dostępu = October 11, 2012 | wydawca = [[JPL Horizons On-Line Ephemeris System]]}} Select "Ephemeris Type: Elements", "Target Body: Pluto Barycenter" and "Center: @Sun".</ref>-->

<ref name = Sheppard2011>{{Cytuj | tytuł = A Southern Sky and Galactic Plane Survey for Bright Kuiper Belt Objects | data = 2011 | autor = Scott S. Sheppard; Chadwick A. Trujillo; Andrzej Udalski; Marcin Kubiak; Grzegorz Pietrzynski; Radoslaw Poleski; Igor Soszynski; Michal Szyma; Krzysztof Ulaczyk | czasopismo = Astronomical Journal | s = 98 | wolumin = 142 | wydanie = 4 | doi = 10.1088/0004-6256/142/4/98 | bibcode = 2011AJ....142...98S | arxiv = 1107.5309 <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink4 = Marcin Kubiak | display-authors = 3 | authorlink3 = Andrzej Udalski | authorlink2 = Chad Trujillo | authorlink1 = Scott S. Sheppard -->}}</ref>

<ref name = Zalucha2011>{{Cytuj | tytuł = An analysis of Pluto occultation light curves using an atmospheric radiative-conductive model | data = 2011 | autor = Angela M. Zalucha; Amanda A. S. Gulbis; Xun Zhu; Darrell F. Strobel; James L. Elliot | czasopismo = Icarus | s = 804–818 | wolumin = 211 | wydanie = 1 | doi = 10.1016/j.icarus.2010.08.018 | bibcode = 2011Icar..211..804Z <!-- nieprzetłumaczone parametry: | authorlink5 = James L. Elliot | display-authors = 3 -->}}</ref>
}}

== Further reading ==
{{refbegin}}
* Stern, S A and Tholen, D J (1997), ''Pluto and Charon'', University of Arizona Press {{ISBN|978-0816518401}}
{{refend}}

== Linki zewntrzne ==
{{Sisterlinks|Pluto}}
{{refbegin}}
* [http://www.nasa.gov/mission_pages/newhorizons/main/index.html ''New Horizons'' homepage]
* [https://www.webcitation.org/69kxUVU4Y?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Pluto Pluto Profile] at [http://solarsystem.nasa.gov/ NASA's Solar System Exploration site]
* [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html NASA Pluto factsheet]
* [http://www.lowell.edu/ Website of the observatory that discovered Pluto]
* [http://www.astrobio.net/pressrelease/5055/sharpest-ever-views-of-pluto-and-charon Earth telescope image of Pluto system]
* [http://www.ifa.hawaii.edu/info/press-releases/PlutoPictures/Pluto-Tholen-10-07.html Keck infrared with AO of Pluto system]
* {{Cytuj | url = http://www.sixtysymbols.com/videos/pluto.htm | tytuł = Pluto | wydawca = [[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] | data = 2009 | opis = Sixty Symbols | autor = Meghan Gray}}
* [http://www.nasa.gov/image-feature/goddard/views-of-pluto-through-the-years Video – Pluto – viewed through the years (GIF)] (NASA; animation; July 15, 2015).
* [http://photojournal.jpl.nasa.gov/archive/PIA19873_FLYTHROUGH_ANIMATION_V5.mp4 Video – Pluto – "FlyThrough" (00:22; MP4)] [https://www.youtube.com/watch?v=ds_OlZnV9qk (YouTube)] (NASA; animation; August 31, 2015).
* [http://www.scientificamerican.com/video/a-day-on-pluto-reconstructed-from-new-horizons-images/ "A Day on Pluto Video made from July 2015 New Horizon Images"] [[Scientific American]]
* NASA CGI [http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20170714-2 video] of Pluto flyover (July 14, 2017)
* [https://www.flickr.com/photos/136797589@N04/35260746413/in/photostream/ CGI video] simulation of rotating Pluto by Seán Doran (see [https://www.flickr.com/photos/136797589@N04/albums/72157686474817595 album] for more)
* [https://www.google.com/maps/space/pluto/@26.4828801,-19.6602925,11338964m/data=!3m1!1e3 Google Pluto 3D], interactive map of the dwarf planet

{{refend}}
{{Navboxes|title=Articles related to Pluto
|list=
{{Pluto}}
{{Dwarf planets}}
{{Trans-Neptunian objects navbox}}
{{MinorPlanets Navigator|(134339) 5628 T-3|number=134340|(134341) 1979 MA|PageName = 134340 Pluto|state = autocollapse}}
{{Solar System}}
}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{Featured article}}

== Zobacz też ==
{{Wikibooks|Układ Słoneczny}}
* [[Planets in astrology#Pluto|Pluto in astrology]]
* [[Pluto in fiction]]
* [[Solar eclipses on Pluto]]
* [[Planeta karłowata#Lista planet karłowatych|Planety Karłowate]]

== Bibliografia ==
*{{Cytuj książkę
|tytuł = Planet Quest: The Epic Discovery of Alien Solar Systems
|autor = K. Croswell
|wydawca = The Free Press
|rok = 1997
|isbn = 978-0-684-83252-4}}

== Linki zewnętrzne ==
{{Commons|Pluto}}
{{Sisterlinks|Pluto}}
* [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Pluto Pluto Profile] at [http://solarsystem.nasa.gov/ NASA's Solar System Exploration site]
* [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html NASA Pluto factsheet]
* [http://www.lowell.edu/ Website of the observatory that discovered Pluto]
{{Pluton}}
{{Trans-Neptunian dwarf planets}}
{{Trans-Neptunian objects}}
{{MinorPlanets Navigator|(134339) 5628 T-3|(134341) 1979 MA|PageName=(134340) Pluto|state=autocollapse}}
{{Układ Słoneczny}}

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

[[134340 Pluton]]
<!--------------------------------------------------------------------------------------
PO PRZETŁUMACZENIU ARTYKUŁ NALEŻY ZINTEGROWAĆ Z OBECNĄ WERSJĄ NA PL WIKI
--------------------------------------------------------------------------------------->

{{Planety karłowate}}
{{Układ Słoneczny}}
{{Obiekty transneptunowe}}
{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Pluton}}
[[:Kategoria:Pluton| ]]
[[:Kategoria:Nazwane planetoidy]]
[[:Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1930]]