Tekst źródłowy strony Widzialny Wszechświat

'''Widzialny '''('''obserwowalny''') '''Wszechświat''' – obszar [[Wszechświat]]a, wraz ze znajdującą się w nim materią, który jest możliwy do zaobserwowania z [[Ziemia|Ziemi]] w chwili obecnej. Widzialny Wszechświat jest ograniczony z uwagi na fakt, iż światło lub inne sygnały są w stanie dotrzeć do ziemskiego obserwatora z okresu nie wcześniejszego od początku [[Wielki Wybuch|Wielkiego Wybuchu]].

Przyjmując [[Zasada kosmologiczna|jednorodność i izotropowość]] Wszechświata, jego widzialny obszar można określić jako [[Sfera|sferę]], w której środku znajduje się obserwator. Prowadzi to do wniosku, że każde położenie we Wszechświecie posiada własny Widzialny Wszechświat.

== Rozmiar ==
[[Plik:Observable Universe with Measurements 01.png|mały|upright=1.15|Wizualizacja 92 miliardów lat świetlnych – trójwymiarowy Widzialny Wszechświat. Kropki reprezentują skupiska supergromad, Supergromada w Pannie (zawierająca Drogę Mleczną) znajduje się w centrum, ale jest za mała, aby być widoczną w tej skali.]]
[[Współrzędne współporuszające się]] z Ziemi do granic widocznego Wszechświata wynoszą około 14 miliardów [[parsek]]ów (4,6 {{e|10}} [[rok świetlny|lat świetlnych]]) w każdym kierunku, co daje średnicę obserwowalnego Wszechświata równą około '''92 miliardy lat świetlnych''', czyli 8,8&nbsp;{{e|26}} metrów{{r|MABB}} (880 [[jotta]]metrów). Należy zwrócić uwagę, że powyższe wielkości określają maksymalną odległość, dla jakiej zdarzenia mogą być obserwowane ''w chwili obecnej'', czyli jednocześnie wyznaczają granice [[horyzont cząstek|horyzontu cząstek]], wewnątrz którego cząstki są w kontakcie przyczynowo-skutkowym{{r|Bolejko}}.

Szacuje się, że widzialny Wszechświat zawiera 300 tryliardów [[gwiazda|gwiazd]] (3 {{e|23}})<ref>{{Cytuj|autor=Dan Vergano|tytuł=Universe holds billions more stars than previously thought - USATODAY.com|data=12/1/2010|data dostępu=2016-08-28|opublikowany=usatoday30.usatoday.com|url=http://usatoday30.usatoday.com/tech/science/space/2010-12-01-dwarf-stars_N.htm}}</ref> składających się na 350 miliardów dużych [[galaktyka|galaktyk]] oraz 3,5 biliona [[galaktyka karłowata|galaktyk karłowatych]]. Te wszystkie galaktyki tworzą 25 miliardów [[grupa galaktyk|grup galaktyk]] zawartych w 10 milionach [[supergromada|supergromad galaktyk]]{{r|astrowww}}.

[[Paul Dirac]] zauważył zależności, związane z [[rząd wielkości|rzędem wielkości]] 10<sup>39</sup>, który pojawia się dla stosunków pewnych [[wielkość fizyczna|wielkości fizycznych]]{{r|Heller}}:

* rząd wielkości stosunku natężenia [[pole elektryczne|pola elektrycznego]] do [[pole grawitacyjne|grawitacyjnego]] (na przykład w oddziaływaniu między [[elektron]]em i [[proton]]em) sięga 10<sup>39</sup>
* rząd wielkości stosunku promienia obserwowalnego Wszechświata do promienia protonu wynosi 10<sup>39</sup>
* rząd wielkości liczby [[atom]]ów w obserwowalnym Wszechświecie jest równy około 10<sup>(2×39)</sup>

=== Inne odległości ===
Z [[Prawo Hubble’a-Lemaître’a|prawa Hubble’a]] wynika, że prędkość ucieczki galaktyk <math>v</math> jest proporcjonalna do odległości między nimi <math>r,</math> a stałą proporcjonalności jest stała Hubble’a <math>H_0{:}</math>
:: <math>v=H_0 r</math>

Ponieważ dla widzialnego Wszechświata <math>v</math> nie może przekroczyć [[Prędkość światła|prędkości światła]] w próżni <math>c,</math> stąd ze wzoru:
:: <math>r=c/H_0</math>

otrzymuje się wartość <math>r</math> równą ok. 1,3 {{e|10}} [[rok świetlny|lat świetlnych]], co jest największą występującą w obserwowalnym Wszechświecie odległością dwóch punktów{{r|Massalski}}. Odnosząc to do sfery, wielkość ta określa odległość obserwatora od jego [[antypody]].

{{Duża grafika|Earth's Location in the Universe (JPEG).jpg|2000px|Lokalizacja Ziemi w Widzialnym Wszechświecie. ([[:Plik:Earth's Location in the Universe SMALLER (JPEG).jpg|Kliknij, aby zobaczyć wersję alternatywną]].)}}

== Zobacz też ==
* [[objętość Hubble’a]]
* [[horyzont cząstek]]
* [[Wszechświat]]
* [[Wieloświat]]
* [[Wielki Wybuch]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="MABB">{{Cytuj pismo |nazwisko = Lineweaver |imię = Charles H. |nazwisko2 = Davis |imię2 = Tamara M. |tytuł = Misconceptions about the Big Bang |url = http://www.mso.anu.edu.au/~charley/papers/LineweaverDavisSciAm.pdf|czasopismo = Scientific American |strony = 36–45 |język = en |data = marzec 2005}}</ref>
* <ref name="Massalski">{{cytuj książkę |nazwisko = Massalski| imię = Jerzy Michał| autor link = |tytuł = Cząstki, plazma, Wszechświat| wydawca = Wydawnictwo AGH| miejsce = Kraków| rok =1991 |strony = 362| isbn = 0239-6114}}</ref>
* <ref name="Bolejko">{{cytuj pismo |nazwisko = Bolejko |imię = Krzysztof |tytuł = Wewnątrz horyzontu|url = http://urania.pta.edu.pl/node/236|czasopismo = [[Urania (czasopismo)|Urania]]|wolumin = 6/2009|wydanie = |strony = |data = |issn = |archiwum = http://web.archive.org/web/20130406173130/http://urania.pta.edu.pl/node/236}}</ref>
* <ref name="astrowww">{{cytuj stronę| url = http://wszechswiat.astrowww.pl/universe.html| tytuł = Wszechświat w odległości 14 miliardów lat świetlnych| autor = Richard Powell| opublikowany = Atlas Wszechświata| data = 2000-08-01| język = pl| archiwum = https://web.archive.org/web/20120511232445/http://wszechswiat.astrowww.pl/universe.html| zarchiwizowano = 2012-05-11| data dostępu = 2012-03-18}}</ref>
* <ref name="Heller">{{cytuj książkę |nazwisko =Heller |imię =Michał |autor link = Michał Heller |tytuł = Początek jest wszędzie. Nowa hipoteza pochodzenia Wszechświata| wydawca = [[Prószyński i S-ka]]| miejsce = |rok =2002 |strony = |isbn =}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę |url = http://wszechswiat.astrowww.pl/ |tytuł = Atlas Wszechświata |nazwisko = Powell |imię = Richard |archiwum = https://web.archive.org/web/20141014090628/http://wszechswiat.astrowww.pl/ |zarchiwizowano = 2014-10-14 |data dostępu = 2015-10-03 }}

{{Lokalizacja Ziemi}}
{{Kosmologia fizyczna}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Kosmologia fizyczna]]
[[Kategoria:Wszechświat]]