Tekst źródłowy strony Władysław Wilczyński (matematyk)

{{Naukowiec infobox
 |imię i nazwisko           = Władysław Wilczyński
 |grafika                   = 
 |opis grafiki              = 
 |państwo                   = Polska
 |data urodzenia            = 21 maja 1946
 |miejsce urodzenia         = [[Łódź]]
 |stopień lub tytuł naukowy = [[profesor]]
 |jakich nauk               = matematycznych
 |specjalność               = [[analiza rzeczywista]]
 |almamater                 = [[Uniwersytet Łódzki]]
 |aktywność zawodowa        = Nauczyciel akademicki
 |jednostka1 typ            = Uczelnia
 |jednostka1 nazwa          = [[Uniwersytet Łódzki]], [[Politechnika Łódzka]]
 |odznaczenia               = {{order|OOP|KK}} {{order|KZ|B}} 
}}
'''Władysław Ryszard Wilczyński'''<ref name="NP">{{ludzie nauki|57033|osoba=prof. zw. dr hab. Władysław Ryszard Wilczyński|data dostępu=2022-09-12}}</ref> (ur. [[21 maja]] [[1946]] w [[Łódź|Łodzi]]) – [[Polska|polski]] [[matematyk]], profesor, wykładowca [[Uniwersytet Łódzki|Uniwersytetu Łódzkiego]] i [[Politechnika Łódzka|Politechniki Łódzkiej]], specjalista w dziedzinie funkcji rzeczywistych.

== Życiorys ==
Urodził się 21 maja 1946 roku w [[Łódź|Łodzi]] (rodzice: Ryszard i Marianna z domu Kurzyk). W latach 1959–1963 był uczniem [[I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Łodzi|I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi]], a następnie rozpoczął studia matematyczne na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii [[Uniwersytet Łódzki|Uniwersytetu Łódzkiego]].

Ukończył je w 1968 roku i został zatrudniony na stanowisku asystenta. W 1970 roku uzyskał [[Doktor (stopień naukowy)|stopień doktora]] nauk matematycznych, broniąc pracy „O pewnych rodzinach funkcji w przestrzeniach metrycznych i o uogólnionej wypukłości” napisanej pod kierunkiem prof. [[Jan Stanisław Lipiński|J. Lipińskiego]] na Uniwersytecie Łódzkim i od 1971 roku pracował na stanowisku adiunkta. W 1974 roku na Uniwersytecie Łódzkim uzyskał [[Habilitacja|stopień doktora habilitowanego]] na podstawie pracy „Składanie przekształceń o wahaniu skończonym” i rok później zaczął pracować na stanowisku docenta. W latach 1975–1980 był Kierownikiem Zakładu Informatyki i Cybernetyki UŁ, 1980 został kierownikiem Pracowni Funkcji Rzeczywistych, zaś w 1981 roku kierownikiem Zakładu Funkcji Rzeczywistych. W latach 1980–1981 był zastępcą dyrektora Instytutu Matematyki UŁ, następnie był prodziekanem (1981-84) oraz dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii UŁ (1984-1990). Był dyrektorem Studiów Doktoranckich w Instytucie Matematyki UŁ (1976-2010, z kilkuletnią przerwą). W 1984 roku został profesorem nadzwyczajnym, w 1990 roku profesorem zwyczajnym. W roku 1989 Rada Naukowa [[Międzynarodowe Centrum Matematyczne imienia Stefana Banacha|Międzynarodowego Centrum Matematycznego im. Stefana Banacha]] powierzyła mu kierowanie semestrem z teorii funkcji rzeczywistych. W latach 1996–1999 był członkiem [[Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego|Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego]], pełniąc funkcję Zastępcy Przewodniczącego Sekcji Uniwersytetów, był także ekspertem [[Polska Komisja Akredytacyjna|Państwowej Komisji Akredytacyjnej]] (2002-2002). W latach 1994–1998 pracował w Instytucie Matematyki [[Politechnika Łódzka|Politechniki Łódzkiej]].

W 1987 roku był promotorem profesora [[Zygmunt Zahorski|Z. Zahorskiego]] podczas uroczystości wręczenia mu doktoratu honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego, zaś w 2010 roku był promotorem prof. [[Jan Stanisław Lipiński|Jana Stanisława Lipińskiego]] podczas uroczystości odnowienia doktoratu z okazji 50-lecia jego uzyskania na UŁ.
Profesor Władysław Wilczyński przez około dwadzieścia lat był redaktorem Naczelnym czasopisma „[[Folia Mathematica]]”. Obecnie jest członkiem komitetów redakcyjnych czasopism: „Folia Mathematica” i „[[Journal of Applied Analysis]]”.

== Zainteresowania naukowe ==
Profesor Władysław Wilczyński uważa się za ucznia profesorów: [[Zygmunt Zahorski|Zygmunta Zahorskiego]], [[Jan Stanisław Lipiński|Jana Lipińskiego]], [[Tadeusz Świątkowski|Tadeusza Światkowskiego]] i jego praca naukowa jest kontynuacją ich badań. Zajmuje się teorią funkcji rzeczywistych oraz jej powiązaniami z [[teoria miary|teorią miary]], [[topologia|topologią]] i [[teoria mnogości|teorią mnogości]]. Jest autorem lub współautorem ok. 120 prac dotyczących różnych rodzajów liczb granicznych, wahania funkcji jednej lub wielu zmiennych, klas funkcji rzeczywistych ciągłych względem różnych topologii w dziedzinie i przeciwdziedzinie, zbieżności ciągów funkcji mierzalnych i funkcji o własnościach Baire’a, topologii gęstości dla miary i kategorii Baire’a w przestrzeniach euklidesowych, topologii typu gęstości, zbieżności ciągów i ciągów podwójnych względem ideału podzbiorów zbioru liczb naturalnych.
Najważniejszym jego wynikiem jest sformułowanie definicji punktu I-gęstości zbioru o własności Baire’a, topologii I-gęstości oraz zbadanie ich własności. Dzięki tym pojęciom profesor W. Wilczyński jest jedynym matematykiem łódzkim mającym hasło (I-density, I-density topology) w [[Encyclopaedia of Mathematics]] wydawanej przez Kluwer Akademic Publishers. Punktem wyjścia było sformułowanie równoważnej definicji punktu gęstości opartej na pojęciu zbieżności według miary, którą można opisać przy pomocy wybierania podciągów oraz zbieżności prawie wszędzie (wykorzystującej jedynie zbiory miary zero). Rozważając <math>\sigma</math>-ciało zbiorów mających [[własność Baire’a]] oraz <math>\sigma</math>-ideał [[zbiór pierwszej kategorii|zbiorów I kategorii]] (zamiast <math>\sigma</math>-ciała [[miara Lebesgue’a|zbiorów mierzalnych w sensie Lebesgue’a]] oraz <math>\sigma</math>-ideału [[zbiór miary zero|zbiorów miary zero]]) otrzymujemy punkt I-gęstości oraz odpowiadającą mu topologię. Związane z tym pojęciem artykuły<ref>W. Wilczyński, A category analogue of the density topology, approximate continuity and the approximate derivative. Real Anal. Exchange 10 (1984/85), no. 2, 241–265.</ref><ref>W. Poreda, E. Wagner-Bojakowska, W. Wilczyński, A category analogue of the density topology. Fund. Math. 125 (1985), no. 2, 167–173.</ref> zaliczane są do najczęściej cytowanych prac profesora.

J. Lukeš, J. Maly i L. Zajiček<ref>J. Lukeš, J. Maly i L. Zajiček, Fine Topology Methods in Real Analysis and Potential Theory Springer-Verlag 1986.</ref> przedstawiają topologię I-gęstości jako jedyny przykład „fine topology” niezależny od miary. W 1994 roku została opublikowana książka w całości poświęcona tej topologii<ref>K. Ciesielski, L. Larson i K. Ostaszewski, I-Density Continuous Functions, Memoirs of the American Mathematical Society, 1994.</ref>.
Profesor interesuje się różnymi rodzajami pojęcia gęstości, m.in. topologią gęstości oraz I-gęstości na płaszczyźnie<ref>R. Carrese, W. Wilczyński, I-density points of plane sets, Ricerche Mat. 34 (1985), no. 1,147–157.</ref>, topologią typu core<ref>E. Wagner-Bojakowska, W. Wilczyński, Approximate core topologies, Real Anal. Exchange20 (1994/95), no. 1, 192–203.</ref>, topologią <math>\psi</math>-gęstości<ref>E. Wagner-Bojakowska, W. Wilczyński, ''The interior operation in a <math>\psi</math>-density topology'', Rend. Circ. Mat. Palermo (2) 49 (2000), no. 1, 5–26.</ref>, topologią prostej gęstości<ref>V. Aversa, W. Wilczynski, Simple density topology, Rend. Circ. Mat. Palermo (2) 53(2004), no. 3, 344–352.</ref>.

Tematyka badań profesora Wilczyńskiego obejmuje także topologie i klasy funkcji ciągłych z nimi związanych<ref>V. Aversa, W. Wilczynski, Classes of continuous functions. Atti Sem. Mat. Fis. Univ. Modena 44 (1996),no. 2, 385–393.</ref><ref>W. Wilczyński, Topologies and classes of continuous real functions of a real variable, Rend. Circ. Mat. Palermo (2) 26 (1977), no. 1-3, 113–116.</ref>, np. klasy funkcji ciągłych związanych z topologią gęstości<ref>K. Ciesielski, W. Wilczyński, Density continuous transformations on <math>R^2,</math> Real Anal. Exchange 20 (1994/95), no. 1, 102–118.</ref>, z topologią I-gęstości<ref>W. Wilczyński, Sequence conditions which imply I-approximate continuity, Tatra Mt. Math. Publ.2 (1993), 135–139.</ref>.

Profesor zajmował się między innymi zbiorami liczb granicznych i uogólnieniem twierdzenia Younga. Uzyskał charakteryzację rodziny zbiorów liczb granicznych funkcji rzeczywistej zmiennej rzeczywistej<ref>J.M. Jędrzejewski, W. Wilczyński, The family of sets of (B) limit numbers. Zeszyty Nauk. Uniw. Łódzk. Nauki Mat. Przyrod. Ser. II, No. 52 Mat. (1973), 39–43.</ref>, a następnie charakteryzację rodziny zbiorów aproksymatywnych i jakościowych liczb granicznych.

Innym pojęciem, które znalazło oddźwięk wśród matematyków na całym świecie, była I-zbieżność<ref>P. Kostyrko, T. Šalát, W. Wilczyński, I-convergence, Real Anal. Exchange 26 (2000/01), no. 2, 669–685.</ref>, czyli zbieżność ciągów i ciągów podwójnych względem ideału I podzbiorów zbioru liczb naturalnych.

W. Wilczyński jest autorem rozdziału o topologii gęstości i jej uogólnieniach w dwutomowym wydawnictwie Handbook of measure theory<ref>W. Wilczyński, Density topologies, Handbook of measure theory, Vol. I, II, 675–702, North-Holland, Amsterdam, 2002.</ref>.

Wraz z Jackiem Jędrzejewskim, jest także autorem, podręcznika dla studentów „Przestrzenie metryczne w zadaniach”, który w 1999 roku zdobył nagrodę Rektora UŁ w konkursie na najlepszy podręcznik dla studentów.
Zespół, którym kieruje, powszechnie znany jako Łódzka Szkoła Funkcji Rzeczywistych (za granicą znany także pod nazwą „Wilczyński’s School of Real Functions”) owocnie współpracuje z zespołem naukowym Instytutu Matematyki PŁ (początkowo prowadzonym przez profesora Tadeusza Świątkowskiego, później przez W. Wilczyńskiego, a obecnie przez profesora Marka Balcerzaka) oraz z ośrodkami w Neapolu (Włochy), Bratysławie (Słowacja), Atenach (Grecja), Northfield i Morgantown (USA).

W. Wilczyński był organizatorem odbywających się w Łodzi konferencji międzynarodowych w 1981, 1994 i 1999 roku (ta ostatnia z cyklu Symposia on Real Functions we współpracy z [[Real Analysis Exchange]]). Był wielokrotnie zapraszany jako visiting professor przez uniwersytety w Palermo i Neapolu, jako invited speaker uczestniczył w Symposium on Real Functions w Esztergom na Węgrzech oraz Conference on Real Functions w Bratysławie i wielu innych międzynarodowych konferencjach naukowych (m.in. w Polsce, Czechach, Słowacji, Węgrzech, Włoszech, Grecji, Turcji, Łotwie i Stanach Zjednoczonych). W. Wilczyński od kilku lat uczestniczy także w cyklicznej, interdyscyplinarnej konferencji organizowanej przez [[Katedra|Katedrę]] Historii Języka Polskiego UŁ i [[Archidiecezja łódzka|Archidiecezję Łódzką]]. Systematycznie ma odczyty popularnonaukowe dla uczniów łódzkich szkół podstawowych i średnich. Współpracuje ze Szkołą Podstawową nr 172 im. prof. Stefana Banacha w Łodzi. W dorobku profesora są też prace o charakterze popularnonaukowym.

Pod jego kierunkiem 15 osób zdobyło stopień doktora. Pięciu doktorantów profesora uzyskało stopnie doktora habilitowanego, w tym jeden tytuł profesora. Ma 29 wnuków naukowych<ref>Mathematics Genealogy Project, https://archive.is/20160605113401/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=147094</ref>.

== Nagrody i odznaczenia ==
* 1970: Nagroda [[Polskie Towarzystwo Matematyczne|Polskiego Towarzystwa Matematycznego]] oraz nagroda [[Minister|Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego]] za pracę doktorską.
* 1975: Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pracę habilitacyjną.
* 1978: Brązowy [[Krzyż Zasługi]].
* 1980: Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za badania naukowe i rozwój młodej kadry.
* 1985: [[Złota Odznaka]] UŁ.
* 1986: [[Medal UŁ]] „W Służbie Społeczeństwa i Nauki”.
* 1989: [[Order Odrodzenia Polski|Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski]].
* 2007: [[Nagroda Miasta Łodzi]].

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* M. Filipczak, E. Wagner-Bojakowska (eds.), ''Real functions, density topology and related topics'', Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2011.

{{Kontrola autorytatywna}}

{{SORTUJ:Wilczyński, Władysław}}
<!-- Zajęcia -->
[[Kategoria:Polscy matematycy XX wieku]]
[[Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku]]
[[Kategoria:Analiza rzeczywista – polscy naukowcy]]
[[Kategoria:Wykładowcy Uniwersytetu Łódzkiego]]
[[Kategoria:Wykładowcy Politechniki Łódzkiej]]
<!-- Honory -->
[[Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)]]
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]]
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Łodzi]]
<!-- Inne -->
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1946]]
[[Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Łódzkiego]]
[[Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi]]