Tekst źródłowy strony Węglan wapnia

{{Związek chemiczny infobox
 |nazwa                      = Węglan wapnia
 |1. grafika                 = Calcium carbonate.png
 |opis 1. grafiki            = 
 |2. grafika                 = Calcium-carbonate-xtal-3D-SF.png
 |opis 2. grafiki            = 
 |3. grafika                 = Calcium carbonate.jpg
 |opis 3. grafiki            = 
 |nazwa systematyczna        = węglan(IV) wapnia
 |nazwy farmaceutyczne       = ''Calcii carbonas praecipitatus''<ref name="FP6">{{FP6|s=1176}}</ref>
 |inne nazwy                 = E170, [[Międzynarodowy Indeks Barw|C.I.]] 77220
 |wzór sumaryczny            = CaCO<sub>3</sub>
 |inne wzory                 = 
 |masa molowa                = 100,09
 |wygląd                     = biały, drobnokrystaliczny proszek{{r|FP6}}
 |SMILES                     = [Ca+2].[O-]C([O-])=O
 |numer CAS                  = 471-34-1
 |PubChem                    = 10112
 |DrugBank                   = DB06724
 |gęstość                    = 2,83
 |gęstość źródło             = 
 |stan skupienia w podanej g = ciało stałe
 |g warunki niestandardowe   = 
 |rozpuszczalność w wodzie   = 14 mg/l
 |rww źródło                 = <ref name=GESTIS>{{GESTIS|ZVG=1650|nazwa=Calcium carbonate}}</ref>
 |rww warunki niestandardowe = 20 [[skala Celsjusza|°C]]
 |inne rozpuszczalniki       = 
 |temperatura topnienia      = 
 |tt źródło                  = 
 |tt warunki niestandardowe  = 
 |temperatura wrzenia        = 
 |tw źródło                  = 
 |tw warunki niestandardowe  = 
 |temperatura krytyczna      = 
 |tk źródło                  = 
 |ciśnienie krytyczne        = 
 |ck źródło                  = 
 |logP                       = 
 |kwasowość                  = 
 |zasadowość                 = 
 |lepkość                    = 
 |l źródło                   = 
 |l warunki niestandardowe   = 
 |napięcie powierzchniowe    = 
 |np źródło                  = 
 |np warunki niestandardowe  = 
 |układ krystalograficzny    = 
 |moment dipolowy            = 
 |moment dipolowy źródło     = 
 |karta charakterystyki      = {{Sigma-Aldrich|link=tak|C6763|SIAL}}
 |zagrożenia GHS źródło      = 
 |piktogram GHS              = 
 |hasło GHS                  = 
 |zwroty H                   = 
 |zwroty EUH                 = 
 |zwroty P                   = 
 |zagrożenia UE źródło       = &nbsp;według MSDS
 |piktogram UE               = {{Piktogram ostrzegawczy|Xi}}
 |zwroty R                   = {{Zwroty R|37/38|41}}
 |zwroty S                   = {{Zwroty S|26|36/37/39}}
 |NFPA 704                   = {{NFPA 704|zdrowie=2|palność=0|reaktywność=0|inne=}}
 |NFPA 704 źródło            = 
 |temperatura zapłonu        = 
 |tz źródło                  = 
 |tz warunki niestandardowe  = 
 |temperatura samozapłonu    = 
 |ts źródło                  = 
 |ts warunki niestandardowe  = 
 |numer RTECS                = FF9335000
 |dawka śmiertelna           = LD<sub>50</sub> 6450 mg/kg ([[szczur]], doustnie)<ref>{{Sigma-Aldrich|C6763|SIAL}}</ref>
 |pochodne                   = 
 |podobne związki            = [[węglan magnezu]]
 |ATC                        = [[ATC (A12)#A 12 A – Związki wapnia|A12 AA04]]
 |legalność w Polsce         = 
 |stosowanie w ciąży         = 
 |działanie                  = w niedoborach wapnia, zapobiegawczo w osteoporozie
 |procent wchłaniania        = 
 |biodostępność              = 
 |okres półtrwania           = 
 |wiązanie z białkami osocza = 
 |metabolizm                 = 
 |wydalanie                  = 
 |drogi podawania            = 
 |objętość dystrybucji       = 
 |commons                    = 
}}
'''Węglan wapnia''' (''[[Numer E|E170]]'') – [[związki nieorganiczne|nieorganiczny związek chemiczny]], [[Sole|sól]] [[Kwas węglowy|kwasu węglowego]] i [[Wapń|wapnia]].

== Występowanie ==
Węglan wapnia jest szeroko rozpowszechniony w [[Natura|przyrodzie]], stanowiąc podstawowy składnik wielu [[minerał]]ów (np. [[kalcyt]]u i [[aragonit]]u)<ref name=pwn1>{{cytuj książkę |tytuł = Encyklopedia popularna, Tom IV |wydanie = II |wydawca = [[Wydawnictwo Naukowe PWN|PWN]] |miejsce = Warszawa |rok = 1987 |isbn = 83-01-00000-7}}</ref>, a także niektórych [[Skała|skał]] ([[dolomit (skała)|dolomitu]], [[kreda (skała)|kredy]] i [[Koralowina|koralu]]<ref name=e213>{{cytuj książkę |autor = Bill Statham |tytuł = E213: Tabele dodatków i składników chemicznych |wydawca = Wydawnictwo RM |miejsce = Warszawa |rok = 2006 |isbn = 978-83-7243-529-3}}</ref>).

<gallery widths="150" heights="110" perrow="4">
Plik:Calcite-HUGE.jpg|Kalcyt
Plik:Aragonite.jpg|Aragonit
Plik:Dolomite-Magnésite- Navarre.jpg|Dolomit
Plik:Koralowiec.jpg|Koral (gałązki)
</gallery>

== Właściwości ==
Pod wpływem wysokiej [[Temperatura|temperatury]] rozkłada się na [[tlenek wapnia]] i [[dwutlenek węgla]]<ref name="pwn1" />:
: <math>\mathrm{CaCO_3 \xrightarrow {temp.} CaO + CO_2}</math>

== Zastosowanie ==
=== [[Budownictwo]] ===
Używany jako materiał budowlany. W postaci [[Wapień|wapienia]] stosowany jako kamień budowlany, zaś w formie sproszkowanych skał wapiennych jako surowiec do produkcji [[Tlenek wapnia|wapna palonego]]<ref name="pwn1" />. Bardzo drobno zmielony może być także wykorzystywany jako biały barwnik – w postaci farby wodnej (tzw. ''biel wiedeńska'').

=== [[Przemysł spożywczy]] ===
Jest [[Dodatki do żywności|chemicznym dodatkiem do żywności]], oznaczonym jako ''E170''. Używany jako [[utwardzacz]], a także biały [[Barwniki spożywcze|barwnik spożywczy]] w produktach takich jak: [[pieczywo]], [[herbatnik]]i, [[wyroby cukiernicze]], [[lody]], [[Cukierek|cukierki]] oraz [[Konserwacja żywności|konserwowane]] [[Owoce jadalne|owoce]] i [[warzywa]]. Choć w niewielkich ilościach jest uznawany za nieszkodliwy, to jego nadmiar może powodować [[Ból brzucha|bóle brzucha]] oraz [[Zaparcie|zaparcia]]<ref name="e213" />.

=== [[Medycyna]] ===
Jest jedną z najczęściej spotykanych w [[suplement diety|suplementach diety]] form dostarczania [[wapń|wapnia]] do organizmu, którego przyswajalność w takiej formie szacuje się średnio na poziomie ok. 30%<ref>{{Cytuj stronę |url = https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=1338 |tytuł = Wapń (węglan wapnia) (opis profesjonalny) |opublikowany = Medycyna Praktyczna |data dostępu = 2021-02-21}}</ref>. Stosowany pomocniczo w leczeniu [[Zgaga|zgagi]] i [[Choroba refluksowa przełyku|refluksu żołądkowo-przełykowego]] ze względu na działanie zobojętniające wobec [[Kwas solny|kwasu solnego]]<ref>{{Cytuj stronę |url = https://solgar.pl/wiedza/profilaktyka/wapniowa-gasnica |tytuł = Wapniowa gaśnica |opublikowany = Solgar.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20210123111529/https://solgar.pl/wiedza/profilaktyka/wapniowa-gasnica |zarchiwizowano = 2021-01-23 |data dostępu = 2021-02-21}}</ref>:
: <math>\mathrm{2 HCl + CaCO_3 \to H_2O + CaCl_2 + CO_2\uparrow}</math>

=== [[Rolnictwo]] ===
Stosowany w rolnictwie jako składnik wapna nawozowego węglanowego do [[Wapnowanie gleby|wapnowania gleby]].

=== Inne zastosowania ===
Węglan wapnia można znaleźć również w [[Kosmetyki|kosmetykach]] (np. w [[Puder|pudrze]] do twarzy), a także w [[wybielacz]]ach, [[tabletka]]ch z [[Witaminy|witaminami]] oraz w [[papieros]]ach<ref name="e213" />. W technologii oczyszczania [[woda|wody]] wykorzystywany do wzrostu [[Skala pH|zasadowości]] oraz związania [[agresywny dwutlenek węgla|agresywnego dwutlenku węgla]]. Stopień zasadowości bywa podawany jako [g CaCO<sub>3</sub>/m³], im więcej gramów CaCO<sub>3</sub> na jednostkę [[objętość|objętości]], tym wyższa zasadowość.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

{{Klasyfikacja ATC|A12}}
{{Chemiczne barwniki żywności}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:ATC-A12]]
[[Kategoria:Barwniki w żywności]]
[[Kategoria:Chemiczne dodatki do żywności]]
[[Kategoria:Nieorganiczne sole wapnia]]
[[Kategoria:Pigmenty nieorganiczne]]
[[Kategoria:Nieorganiczne sole kwasu węglowego|Wapnia, węglan]]