Tekst źródłowy strony Systemy oznaczania zębów

{{wyróżnienie|AnM}}
'''Systemy oznaczania zębów''' zostały opracowane w celu ujednolicenia i ułatwienia komunikacji pomiędzy [[lekarz]]ami, [[lekarz dentysta|lekarzami dentystami]], [[technik dentystyczny|technikami dentystycznymi]], [[higienista stomatologiczny|higienistami stomatologicznymi]] i przedstawicielami innych zawodów mających do czynienia z [[zęby|zębami]], w szczególności, gdy posługują się różnymi językami. Ich zaletą jest ułatwienie zapisu i prowadzenia historii choroby w kartotece pacjenta. Każdy system stanowi zbiór zasad opisujących schemat, według którego każdemu zębowi w każdym łuku przyporządkowane jest określone i unikalne oznaczenie literowe lub liczbowe (również [[zęby mleczne]] i [[zęby stałe|stałe]] mają odrębne oznaczenia). Przez lata rozwijały się różne systemy – od bardziej opisowych (łaciński) i wizualnych (Zsigmondy’ego, Haderupa) do czysto cyfrowych (Viohla, uniwersalny) ze względu na rozwój [[technologia informacyjna|technologii informacyjnych]] oraz możliwość wprowadzania danych pacjenta do komputera.

== Cechy wspólne systemów ==
Podstawą większości systemów jest schemat krzyża, który dzieli uzębienie pacjenta na łuk górny i dolny, a każdy łuk na prawą i lewą połowę – co daje w sumie 4 ćwiartki. Lewa i prawa połowa nazywane są z perspektywy pacjenta, jednak ich orientacja na diagramie odpowiada perspektywie lekarza patrzącego na pacjenta – prawe zęby pacjenta znajdują się po lewej stronie lekarza (w lewej części diagramu), a lewe zęby pacjenta znajdują się po prawej stronie lekarza (w prawej części diagramu){{odn|Harris|2005}}.

== System łaciński ==
[[Plik:Gray1002.png|thumb|200px|Zęby stałe człowieka]]
[[Plik:Gray1004.png|thumb|200px|Zęby mleczne człowieka]]
Zgodnie ze [[wzór zębowy|wzorem zębowym]] człowieka (<span style="color:#3399ff;">I<math>\tfrac{2}{2}</math></span><span style="color:#00dd00;">C<math>\tfrac{1}{1}</math></span><span style="color:#dd00dd;">P<math>\tfrac{2}{2}</math></span><span style="color:#0000ff;">M<math>\tfrac{3}{3}</math></span>) system ten uwzględnia fakt, że człowiek posiada w każdym łuku po każdej stronie kolejno dwa [[siekacz]]e, jeden [[kieł]], dwa [[ząb przedtrzonowy|przedtrzonowce]] i trzy [[ząb trzonowy|trzonowce]] (w uzębieniu mlecznym brak jest przedtrzonowców i jednego trzonowca).

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="16" | (zęby stałe)
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>3</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>2</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>2</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | I<sub>2</sub>
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I<sub>1</sub>
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | I<sub>2</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>2</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>2</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>3</sub>
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>3</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>2</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>2</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | I<sub>2</sub>
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I<sub>1</sub>
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | I<sub>2</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | P<sub>2</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>2</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | M<sub>3</sub>
 |-
 | colspan="16" | &nbsp;
 |-
 | colspan="16" | (zęby mleczne)
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>2</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | c
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | i<sub>2</sub>
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | i<sub>1</sub>
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | i<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | i<sub>2</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | c
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>1</sub>
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>2</sub>
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>2</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | c
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | i<sub>2</sub>
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | i<sub>1</sub>
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | i<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | i<sub>2</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | c
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>1</sub>
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | m<sub>2</sub>
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
|}
Oznaczenia literowe pochodzą z [[łacina|łaciny]] (wielkie litery dla zębów stałych, małe dla zębów mlecznych){{odn|Harris|2005}}{{odn|Chandra|Chandra|Chandra|2004}}:
* <span style="color:#3399ff;">I – siekacze (''incisivi'')</span>
* <span style="color:#00dd00;">C – kły (''canini'')</span>
* <span style="color:#dd00dd;">P – przedtrzonowce (''premolares'')</span>
* <span style="color:#0000ff;">M – trzonowce (''molares'')</span>

System łaciński był używany jako pierwszy i zalecany przez Austriaka Mühlreitera (1870). Ćwiartki oznaczano słownie{{r|sdpt}}: <span style="color:#3399ff;">I<sub>1</sub> ''sup. sin.''</span> oznacza „pierwszy siekacz (łac. ''incisivus'') górny (''superior'') lewy (''sinister''){{odn|Harris|2005}}. Zęby mleczne często wskazywano dodatkową literą ''d''{{r|sdpt}} ([[łacina|łac.]] ''dentes decidui'').
{{clear}}

== System Zsigmondy’ego ==
Inne nazwy: austriacki{{odn|Harris|2005}}, Chevrona{{r|idc}}.

[[Plik:Ptnadult.svg|thumb|Sposób numerowania zębów stałych według systemu Zsigmondy'ego.]]
[[Plik:E0303.svg|thumb|90px|Górny prawy pierwszy przedtrzonowiec (stały).]]
Metoda wiedeńskiego dentysty Adolfa Zsigmondy’ego opracowana w 1861 roku{{r|Zsigmondy-1861|Zsigmondy-1874|idc}} zerwała z dotychczas stosowanym systemem oznaczania zębów długimi nazwami łacińskimi na rzecz krótszego zapisu cyfrowego{{odn|Harris|2005}}. Polega na podaniu pozycji zęba oraz obrysowaniu danej cyfry kątem prostym oznaczającym odpowiednią ćwiartkę. Pozycję zęba podaje się, licząc od siekacza przyśrodkowego do ostatniego trzonowca. Dla zębów stałych używa się [[cyfry arabskie|cyfr arabskich]], dla mlecznych – [[Rzymski system zapisywania liczb|rzymskich]]. Kąt ćwiartki oznacza się dwoma kreskami analogicznymi do kresek ograniczających na diagramie ćwiartkę, w której ten ząb leży. I tak linia pionowa różnicuje stronę lewą i prawą, a linia pozioma – górę i dół{{odn|Harris|2005}}{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}{{odn|Kulas|1983}}.

Wadą systemu jest brak możliwości werbalizacji i zapisu cyfrowego oznaczanych kątów{{odn|Harris|2005}}, gdyż niemożliwe jest wprowadzanie z klawiatury komputerowej kątów oznaczających ćwiartkę{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}} (jednakże, zamiast kątów można stosować skrócony zapis z [[ukośnik]]ami – slash lub backslash – jak w przykładzie pod tabelą).

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="16" | (zęby stałe)
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 8
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 7
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 6
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 3
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 2
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 1
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 1
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 2
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 3
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 6
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 7
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 8
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 8
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 7
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 6
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 3
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 2
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 1
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 1
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 2
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 3
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 6
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 7
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 8
 |-
 | colspan="16" | &nbsp;
 |-
 | colspan="16" | (zęby mleczne)
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | V
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | IV
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | III
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | II
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | II
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | III
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | IV
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | V
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | V
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | IV
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | III
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | II
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | II
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | III
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | IV
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | V
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
|}

'''Przykłady''':

{|
 | colspan="3" | (zęby stałe)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; text-align: center;" | 6
 | – prawy górny pierwszy trzonowiec („prawa górna szóstka”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black;text-align: center;" | 1
 | – lewy górny pierwszy siekacz („lewa górna jedynka”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black;text-align: center;" | 3
 | – prawy dolny kieł („prawa dolna trójka”)
 |-
 | colspan="3" | (zęby mleczne)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black;text-align: center;" | IV
 | – prawy górny pierwszy trzonowiec mleczny („prawa górna czwórka mleczna”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black;text-align: center;" | II
 | – lewy górny drugi siekacz mleczny („lewa górna dwójka mleczna”)
|}

Użycie ukośników zamiast kątów do oznaczania ćwiartek:
* / zamiast <span style="border-bottom: solid 1px black; border-right: solid 1px black; padding-right: 2px;">&nbsp;</span> i <span style="border-top: solid 1px black; border-left: solid 1px black; padding-left: 2px;">&nbsp;</span>, np. 3/ zamiast <span style="border-bottom: solid 1px black; border-right: solid 1px black; padding-right: 2px;">3</span> i  /3 zamiast <span style="border-top: solid 1px black; border-left: solid 1px black; padding-left: 2px;">3</span>
* \ zamiast <span style="border-bottom: solid 1px black; border-left: solid 1px black; padding-left: 2px;">&nbsp;</span> i  <span style="border-top: solid 1px black; border-right: solid 1px black; padding-left: 2px;">&nbsp;</span>, np. \3 zamiast <span style="border-bottom: solid 1px black; border-left: solid 1px black; padding-left: 2px;">3</span> i 3\ zamiast <span style="border-top: solid 1px black; border-right: solid 1px black; padding-right: 2px;">3</span>

===  System Palmera ===
[[Plik:Ptnchild.svg|thumb|Propozycja Palmera oznaczania zębów mlecznych w ćwiartkach.]]
[[Plik:E0508.svg|thumb|left|50px|Pierwszy dolny prawy siekacz mleczny.]]
Inne nazwy: ćwiartkowy{{odn|Harris|2005}}, PNS ([[język angielski|ang.]] ''Palmer’s Notation System''){{r|idc}}.

Dentysta Corydon Palmer z [[Ohio]] opracował podobny system równolegle z Zsigmondy’m (1870 r.{{odn|Harris|2005}}){{r|Palmer-1891}} i w krajach anglojęzycznych zapis Zsigmondy’ego znany jest właśnie pod nazwiskiem Palmera{{r|sdpt}}. Zęby stałe oznaczał tak samo, inaczej jedynie zęby mleczne{{odn|Harris|2005}}{{odn|Scheid|Woelfel|2007}}{{odn|Chandra|Chandra|Chandra|2004}}.

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="10" | (zęby mleczne)
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | E
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | D
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | B
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | A
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | A
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | B
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | D
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | E
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | E
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | D
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | B
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | A
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | A
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | B
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | D
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | E
|}

Istnieje również inny zapis w tym systemie, w którym kreski są zastąpione literami oznaczającymi ćwiartkę, np. UR8 (ang. ''upper right 8'' = <span style="border-bottom: solid 1px black; border-right: solid 1px black; padding-right: 2px;">8</span> ) i LL1 (ang. ''lower left 1'' = <span style="border-top: solid 1px black; border-left: solid 1px black; padding-left: 2px;">1</span> ){{r|sdpt}}.

== System Haderupa ==
Inne nazwy: duński{{odn|Harris|2005}}, plus/minus{{r|idc}}.

Duński lekarz Viktor Haderup w 1887 r.{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}} (według niektórych w 1891 r.{{r|idc}}) zrezygnował z bezpośredniego odnoszenia się do krzyża na diagramie i zastąpił go znakami „+” (plus) dla zębów górnych i „-” (minus) dla zębów dolnych, które pełnią funkcję linii poziomej z systemu Zsigmondy’ego. Funkcję linii pionowej pełni położenie znaku „+” lub „-” względem cyfry. Znak ten umieszcza się po mezjalnej stronie zęba, tj. przyśrodkowo (po stronie linii centralnej łuku zębowego). Tak więc znak po prawej stronie cyfry oznacza ząb prawej połowy łuku zębowego, a znak po stronie lewej – ząb lewej połowy{{odn|Harris|2005}}{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}{{odn|Kulas|1983}}.

Do oznaczania zębów mlecznych Haderup zdecydował się używać również cyfr arabskich, jednak dla rozróżnienia ze stałymi pozycję zęba mlecznego poprzedzał literą ''l'' (łac. ''lacteus'' – mleczny){{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}, później zmieniono literę na jedno zero wiodące{{odn|Kulas|1983}}.

Wadą systemu jest brak możliwości zapisu cyfrowego oznaczanych kątów{{odn|Harris|2005}}, gdyż znaki „+” i „-” dla systemów komputerowych oznaczają działania na liczbach{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}.

Jest to najbardziej rozpowszechniony system w Skandynawii{{r|sdpt}}.

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="16" | (zęby stałe)
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 8+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 7+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 6+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 3+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 2+
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 1+
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | +1
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | +2
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | +3
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | +4
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | +5
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | +6
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | +7
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | +8
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 8-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 7-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 6-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 3-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 2-
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 1-
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | -1
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | -2
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | -3
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | -4
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | -5
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | -6
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | -7
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | -8
 |-
 | colspan="16" | &nbsp;
 |-
 | colspan="16" | (zęby mleczne)
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 05+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 04+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 03+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 02+
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 01+
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | +01
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | +02
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | +03
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | +04
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | +05
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 05-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 04-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 03-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 02-
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 01-
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | -01
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | -02
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | -03
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | -04
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | -05
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
|}

'''Przykłady''':

{|
 | colspan="3" | (zęby stałe)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | 6+
 | – prawy górny pierwszy trzonowiec („prawa górna szóstka”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | +1
 | – lewy górny pierwszy siekacz („lewa górna jedynka”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | 3-
 | – prawy dolny kieł („prawa dolna trójka”)
 |-
 | colspan="3" | (zęby mleczne)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | 04+
 | – prawy górny pierwszy trzonowiec mleczny („prawa górna czwórka mleczna”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | +02
 | – lewy górny drugi siekacz mleczny („lewa górna dwójka mleczna”)
|}

=== System Haderupa z poprawką Allerhanda ===
W późniejszym czasie wprowadzono poprawkę do systemu Haderupa, która polegała na przywróceniu numeracji zębów mlecznych według systemu Zsigmondy’ego, tj. liczbami rzymskimi. W 1932 r. system ten został przyjęty jako obowiązujący{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}{{odn|Kulas|1983}}.

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="10" | (zęby mleczne)
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | V+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | IV+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | III+
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | II+
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I+
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | +I
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | +II
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | +III
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | +IV
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | +V
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | V-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | IV-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | III-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | II-
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | I-
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | -I
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | -II
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | -III
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | -IV
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | -V
|}

== System Viohla ==
Inne nazwy: międzynarodowy, FDI, dwuwskaźnikowy{{odn|Harris|2005}}{{odn|Scheid|Woelfel|2007}}, TDS (ang. ''two-digit system''){{r|idc}}.

[[Plik:ISO-3950 37+.png|thumb|Kolejność numerowania ćwiartek (po lewej zęby stałe, po prawe – mleczne). Ząb zakolorowany na czerwono ma oznaczenie ''37''.]]
System ten w 1970 r. został oficjalnie przyjęty przez Komisję [[FDI]] ([[język francuski|fr.]] ''Fédération Dentaire Internationale''){{odn|Scheid|Woelfel|2007}} jako norma [[Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna|ISO]]-3950{{r|ISO-3950}} i obecnie jest zalecany przez [[Światowa Organizacja Zdrowia|WHO]] ze względu na łatwość posługiwania się nim w mowie i piśmie oraz w gromadzeniu i opracowywaniu danych. Jest powszechnie używany na świecie (poza USA), również w Polsce{{odn|Harris|2005}}{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}.

Berliński lekarz Joachim Viohl{{odn|Kulas|1983}} (choć niektórzy jako pierwszego autora podają Theilmana, 1932{{r|idc}}) wprowadził w 1966 r.{{r|sdpt}} system opierający się całkowicie na cyfrach arabskich, tzn. zarówno pozycję zęba w ćwiartce, jak i samą ćwiartkę oznaczał cyfrą arabską. W systemie oznaczenie zęba jest dwucyfrowe: pierwsza cyfra oznacza ćwiartkę, a druga – pozycję zęba w ćwiartce{{odn|Chandra|Chandra|Chandra|2004}}{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}{{odn|Kulas|1983}}.

Ćwiartki porównał do tarczy zegara podzielonej na 4 kwadranty i numerował od górnej lewej (z perspektywy lekarza patrzącego na pacjenta ''en face'') zgodnie z ruchem wskazówek zegara (ćwiartki od 1 do 4). Kwadrant 1 miał być kwadrantem najbliżej lekarza, gdyż lekarz zwykle znajdował się z prawej strony pacjenta{{odn|Harris|2005}} – obecnie jednak coraz więcej lekarzy przyjmuje, siedząc za pacjentem. Dla zębów mlecznych postanowił kontynuować numerację i oznaczał je w tej samej kolejności ćwiartkami od 5 do 8. Numerację zębów Viohl pozostawił taką samą – zęby stałe oznaczał cyframi 1-8, licząc od siekacza przyśrodkowego do ostatniego trzonowca, zęby mleczne – cyframi arabskimi 1-5 (licząc również od siekacza przyśrodkowego do ostatniego trzonowca){{odn|Harris|2005}}{{odn|Chandra|Chandra|Chandra|2004}}{{odn|Krocin|Dargiewicz|Grodner|2010}}{{odn|Kulas|1983}}.

Należy pamiętać, że oznaczenie zęba (np. „13”) wymawia się jak dwie oddzielne cyfry („jeden-trzy”), a nie jak liczbę dwucyfrową („trzynaście”){{odn|Harris|2005}}{{odn|Kulas|1983}}.

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="16" | (zęby stałe)
|
 |-
 | colspan="8" style="border-right: solid 1px black;" | górne prawe – 1#
 | colspan="8" style="border-left: solid 1px black;" | górne lewe – 2#
|
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 18
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 17
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 16
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 15
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 14
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 13
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 12
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 11
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 21
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 22
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 23
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 24
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 25
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 26
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 27
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 28
|
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 48
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 47
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 46
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 45
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 44
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 43
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 42
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 41
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 31
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 32
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 33
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 34
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 35
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 36
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 37
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 38
|
 |-
 | colspan="8" style="border-right: solid 1px black;" | dolne prawe – 4#
 | colspan="8" style="border-left: solid 1px black;" | dolne lewe – 3#
|
 |-
 | colspan="16" | &nbsp;
|
 |-
 | colspan="16" | (zęby mleczne)
|
 |-
 | colspan="8" style="border-right: solid 1px black;" | górne prawe – 5#
 | colspan="8" style="border-left: solid 1px black;" | górne lewe – 6#
|
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 55
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 54
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 53
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 52
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 51
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 61
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 62
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 63
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 64
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 65
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
|
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 85
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 84
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 83
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 82
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 81
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 71
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 72
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 73
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 74
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 75
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
|
 |-
 | colspan="8" style="border-right: solid 1px black;" | dolne prawe – 8#
 | colspan="8" style="border-left: solid 1px black;" | dolne lewe – 7#
|
|}

=== System OMS ===
System ten (z 1981 r.) jest odmianą systemu FDI, w którym jedyną modyfikacją jest zapis z kropką pomiędzy cyframi, np. „2.4” zamiast „24”{{r|idc}}. Zapobiega to pomyłkowemu odczytywaniu oznaczenia jak liczby dwucyfrowej („dwadzieścia cztery” zamiast „dwa-cztery”).

== System uniwersalny ==
[[Plik:Universal Numbering System.svg|thumb|System uniwersalny (UNS)]]
Inne nazwy: UNS ([[język angielski|ang.]] ''universal numbering system''), amerykański, Parreidta, ADA{{odn|Harris|2005}}{{odn|Scheid|Woelfel|2007}}.

W [[Stany Zjednoczone|USA]] powszechnie używa się tzw. systemu uniwersalnego, opracowanego przez J. Perreidta w 1882 roku (niektórzy podają jako autora Brytyjczyka Geoarge'a Cunninghama, 1883{{r|sdpt}}) zatwierdzonego 18 kwietnia 1975 r. przez [[American Dental Association|ADA]] ([[język angielski|ang.]] ''American Dental Association''), w którym zrezygnowano z oznaczania ćwiartek, a zęby numeruje się po kolei od ostatniego górnego prawego trzonowca (#1) do przodu i dalej do ostatniego górnego lewego trzonowca (#16), dalej od ostatniego dolnego lewego trzonowca (#17) do przodu i dalej do ostatniego dolnego prawego trzonowca (#32){{odn|Kulas|1983}}. W zębach mlecznych stosuje się litery alfabetu łacińskiego (A-T), numerując zęby w analogicznej kolejności{{odn|Harris|2005}}{{odn|Scheid|Woelfel|2007}}{{odn|Chandra|Chandra|Chandra|2004}}.

Trudnością w tym systemie jest zapamiętanie numerów konkretnych zębów, gdyż np. numery #4, #13, #20 i #29 nie od razu wskazują na to, że są to wszystkie drugie przedtrzonowce{{odn|Harris|2005}}.

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="16" | (zęby stałe)
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 1
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 2
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 3
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 6
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 7
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 8
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 9
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 10
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 11
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 12
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 13
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 14
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 15
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 16
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 32
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 31
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 30
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 29
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 28
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 27
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 26
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 25
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 24
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 23
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 22
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 21
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 20
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 19
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 18
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 17
 |-
 | colspan="16" | &nbsp;
 |-
 | colspan="16" | (zęby mleczne)
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | A
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | B
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | D
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | E
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | F
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | G
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | H
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | I
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | J
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | T
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | S
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | R
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | Q
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | P
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | O
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | N
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | M
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | L
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | K
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 |-
 | colspan="16" | &nbsp;
 |-
 | colspan="16" | (zęby mleczne – alternatywa){{odn|Chandra|Chandra|Chandra|2004}}
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 1d
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 2d
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 3d
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 4d
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 5d
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 6d
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 7d
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 8d
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 9d
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 10d
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 20d
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 19d
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 18d
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 17d
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 16d
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 15d
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 14d
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 13d
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 12d
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 11d
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
|}

'''Przykłady''':

{|
 | colspan="3" | (zęby stałe)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | 3
 | – prawy górny pierwszy trzonowiec („prawa górna szóstka”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | 9
 | – lewy górny pierwszy siekacz („lewa górna jedynka”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | 27
 | – prawy dolny kieł („prawa dolna trójka”)
 |-
 | colspan="3" | (zęby mleczne)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | B
 | – prawy górny pierwszy trzonowiec mleczny („prawa górna czwórka mleczna”)
 |-
 | •&nbsp;
 | style="text-align: center;" | G
 | – lewy górny drugi siekacz mleczny („lewa górna dwójka mleczna”)
|}

=== System uniwersalny 2 ===
Inne nazwy: Navy Notation{{r|sdpt}}.

W tym systemie zęby są numerowane tak samo jak w UNS jedynie w innej kolejności – nie zgodnie ze wskazówkami zegara, ale oba łuki od prawej (pacjenta) do lewej. Tak więc górny łuk jest numerowany tak samo, a dolny w odwrotnej kolejności. Dla zębów mlecznych zmiana jest analogiczna{{r|sdpt}}.

{|cellspacing="0" style="text-align: center;"
 | colspan="16" | (zęby stałe)
 |-
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 1
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 2
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 3
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 4
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 5
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 6
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 7
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 8
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 9
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 10
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 11
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 12
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 13
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 14
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 15
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 16
 |-
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 17
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 18
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 19
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 20
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 21
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 22
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 23
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 24
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | 25
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | 26
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | 27
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 28
 | style="border-top: solid 1px black; color:#dd00dd; padding: 0 4px;" | 29
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 30
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 31
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | 32
 |-
 | colspan="16" | &nbsp;
 |-
 | colspan="16" | (zęby mleczne)
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | A
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | B
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | C
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | D
 | style="border-right: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | E
 | style="border-left: solid 1px black; border-bottom: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | F
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | G
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | H
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | I
 | style="border-bottom: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | J
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 |-
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | K
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | L
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | M
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | N
 | style="border-right: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | O
 | style="border-left: solid 1px black; border-top: solid 1px black; padding: 0 4px; color:#3399ff;" | P
 | style="border-top: solid 1px black; color:#3399ff; padding: 0 4px;" | Q
 | style="border-top: solid 1px black; color:#00dd00; padding: 0 4px;" | R
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | S
 | style="border-top: solid 1px black; color:#0000ff; padding: 0 4px;" | T
 | colspan="3" | <!-- pusta -->
|}

== Zobacz też ==
* [[wzór zębowy]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=idc>{{cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20130704181047/http://www.internationaldentalcharts.com:80/toothnumberingsystems.htm | tytuł = TOOTH NUMBERING SYSTEMS - INTERNATIONAL DENTAL CHARTS | język = en | data dostępu = 2013-04-07}}</ref>
<ref name=ISO-3950>{{cytuj stronę | url = http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=41835 | tytuł = ISO 3950:2009 - Dentistry -- Designation system for teeth and areas of the oral cavity | język = en | data dostępu = 2013-04-06}}</ref>
<ref name=Palmer-1891>{{cytuj pismo | nazwisko = Palmer | imię = C. | data = 1891 | tytuł = Palmer’s dental notation | język = en | czasopismo = Dent Cosmos | wolumin = 33 | strony = 194-198}}</ref>
<ref name=sdpt>{{cytuj stronę | url = http://www.sdpt.net/hcd/hcd10.htm | tytuł = Salud Dental  Para Todos | język = es}}</ref>
<ref name=Zsigmondy-1861>{{cytuj pismo | nazwisko = Zsigmondy | imię = A. | data = 1861 | tytuł = Grundzüge einer praktischen Methode zur raschen und genauen Vormerkung der zahnärztlichen Beobachtungen und Operationen | język = de | czasopismo = Deutsch Viertel Zahnhk | wolumin = 1 | strony = 209-211}}</ref>
<ref name=Zsigmondy-1874>{{cytuj pismo | nazwisko = Zsigmondy | imię = A. | data = 1874 | tytuł = A practical method for rapidly noting dental observations and operations | język = en | czasopismo = Br J Dent Sci | wolumin = 17 | strony = 580-582}}</ref>
}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj pismo | imię = Edward F. | nazwisko = Harris | data = 2005 | url = http://web.archive.org/web/20120106031551/http://anthropology.osu.edu:80/DAA/back%20issues/DAVol18%202.pdf | tytuł = Tooth-Coding Systems in the Clinical Dental Setting | czasopismo = Dental Anthropology | wolumin = 18 | wydanie = 2(44) | issn = 1096-9411 | język = en | strony = 43–49 | odn = tak}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Scheid | imię = R.C. | nazwisko2 = Woelfel | imię2 = J.B. | tytuł = Woelfel’s dental anatomy: its relevance to dentistry | rok = 2007 | wydawca = Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins | isbn = 9780781768603 | język = en | strony = 111–113 | odn = tak}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Chandra | imię = Satish | nazwisko2 = Chandra | imię2 = Shaleen | nazwisko3 = Chandra | imię3 = Sourabh | tytuł = Textbook of Dental and Oral Anatomy, Physiology and Occlusion with Multiple Choice Questions | rok = 2004 | wydawca = Jaypee Brothers Medical Publishers | isbn = 9788180612305 | język = en | strony = 48–52 | odn = tak}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Krocin | imię = Andrzej | nazwisko2 = Dargiewicz | imię2 = Dorota | nazwisko3 = Grodner | imię3 = Małgorzata | tytuł = Modelowanie w protetyce dentystycznej | wydawca = PZWL | data = 2010 | miejsce = Warszawa | isbn = 9788320040011 | strony = 24–28 | odn = tak}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Kulas | imię = Józef | tytuł = Modelowanie koron zębów | wydawca = LECO | data = 1983 | miejsce = Długołęka k. Wrocławia | isbn = 8320005515 | strony = 6–10 | odn = tak}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://www.dentopolis.org/pl/Sposoby_Oznaczania | tytuł = Sposoby Oznaczania – dentopolis.org – encyklopedia stomatologii | opublikowany = dentopolis.org | archiwum = https://web.archive.org/web/20130906022130/http://www.dentopolis.org/pl/Sposoby_Oznaczania | zarchiwizowano = 2013-09-06}}
* {{Cytuj stronę | url = http://czaja33.republika.pl/numzebow.htm | tytuł = Numeracja zębów człowieka | opublikowany = czaja33.republika.pl | archiwum = https://web.archive.org/web/20130417033437/http://czaja33.republika.pl/numzebow.htm | zarchiwizowano = 2013-04-17}}
* [http://www.drbunn.com/faq/tooth-numbering Tooth Numbering | DrBunn.com] {{lang|en}}

{{Zastrzeżenia|Medycyna}}

[[Kategoria:Zęby]]
[[Kategoria:Diagnostyka stomatologiczna]]