Tekst źródłowy strony Skrzydło (lotnictwo)

{{Inne znaczenia|skrzydła [[samolot]]u|[[skrzydło|inne znaczenia tego słowa]]}}
'''Skrzydło samolotu''' (płat nośny) – zespół [[płatowiec|płatowca]], jeden z głównych elementów konstrukcyjnych [[stałopłat]]ów ([[samolot]]ów, [[szybowiec|szybowców]]) służący do wytwarzania [[siła nośna|siły nośnej]]. W przekroju skrzydło ma kształt [[profil lotniczy|profilu lotniczego]]. Na krawędzi skrzydła umieszczone są [[Lotki (lotnictwo)|lotki]] i często urządzenia do zwiększenia siły nośnej ([[Skrzela (lotnictwo)|sloty]], [[klapy]]). Skrzydło tworzy często zespół konstrukcyjny w skład którego mogą wchodzić [[Gondola (lotnictwo)|gondole]] silnikowe, [[Podwozie (lotnictwo)|podwozie]], [[Zbiornik paliwa|zbiorniki paliwa]] oraz pomieszczenia na ładunek użytkowy.

W zależności od posiadania lub braku zewnętrznych elementów wzmacniających skrzydła można podzielić na:
* podparte (zwane zastrzałowymi),
* wolnonośne (pozbawione wzmocnień zewnętrznych).

Skrzydła są połączone z [[Kadłub (lotnictwo)|kadłubem]] okuciami nośnymi. W dwupłatach skrzydła są połączone ze sobą [[stójka (lotnictwo)|stójkami]] i usztywnione taśmami lub [[cięgno|cięgnami]].

Skrzydła (podobnie, jak inne części płatowca) mogą być [[Drewno (technika)|drewniane]], [[metal (materiałoznawstwo)|metalowe]], [[Materiał kompozytowy|kompozytowe]] lub o konstrukcji mieszanej.

Skrzydła używane są też w niektórych pojazdach poruszających się w wodzie (np. wodoloty, [[Okręt podwodny|okręty podwodne]]). Z uwagi na większe siły działające na skrzydło w wodzie, mogą być one znacznie mniejsze.

== Parametry wpływające na własności skrzydła ==
{|class="wikitable"
| bgcolor="#ccccff" rowspan=2 align="center"| Parametr
| bgcolor="#ccccff" rowspan=2 align="center"| Oznaczenie
| bgcolor="#ccccff" colspan=2 align="center"| Zwiększenie parametru
| bgcolor="#ccccff" rowspan=2 align="center"| Rząd wielkości
|-
| bgcolor="#ccccff" align="center"| zalety
| bgcolor="#ccccff" align="center"| wady
|- <!-- Stosunek ciężaru do powierzchni -->
| bgcolor="FFF2B2"| [[Obciążenie powierzchni (lotnictwo)|Obciążenie powierzchni nośnej]]
| align="center"| <math>\frac{Q}{S}</math>
| • wzrost prędkości maksymalnej<br />
• zmniejszenie obciążeń w burzliwej atmosferze
| • wzrost masy jednostkowej konstrukcji skrzydła<br />
• wzrost prędkości lądowania<br />
• zmniejszenie pułapu<br />
• większa utrata wysokości po [[przeciągnięcie|przeciągnięciu]]
| • 586–5860 N/m²
• samoloty doświadczalne 9800 N/m²
|- <!-- Wydłużenie -->
| bgcolor="FFF2B2" align="center"| [[Wydłużenie płata|Wydłużenie]]
| align="center"| <math>\lambda</math>
| • zmniejszenie [[Opór aero(hydro)dynamiczny|oporu indukowanego]]<br />
• zwiększenie [[pułap]]u i [[Zasięg samolotu|zasięgu]]
|• wzrost momentu gnącego i masy skrzydła<br />
• pogorszenie zwrotności<br />
• zmniejszenie <math>Ma_{kr}</math> i wzrost <math>C_x</math> przy <math>Ma > Ma_{kr}</math>
| • w myśliwcach 3–5<br />
• w bombowcach 6–9<br />
• w komunikacyjnych do 12
|-
| bgcolor="FFF2B2" align="center"| Zbieżność>
| align="center"| <math>\eta</math>
| • zmniejszenie momentu gnącego<br />
• zmniejszenie masy skrzydła<br />
• bardziej równomierny rozkład kryzysu falowego
| • wzrost tendencji do oderwania strug na końcach skrzydła<br />
• pogorszenie sterowności poprzecznej
| 1,5–3,5
|-
| bgcolor="FFF2B2" align="center"| Kąt skosu
| align="center"| <math>\chi</math>
| • wzrost <math>Ma_{kr}</math><br />
• wzrost stateczności poprzecznej<br />
• złagodzenie przyrostu oporu falowego przy <math>Ma > Ma_{kr}</math>
| • wzrost masy skrzydła<br />
• wzrost tendencji do oderwania:
:: przy <math>\chi > 0</math> na końcach
:: przy <math>\chi < 0</math> u nasady skrzydła<br />
• zmniejszenie <math>C_{z max}</math><br />
• zmniejszenie doskonałości maksymalnej
| 35–60°
|-
| bgcolor="FFF2B2" align="center"| Kąt wzniosu
| align="center"| <math>\Psi</math>
| • wzrost stateczności poprzecznej
| • pogorszenie sterowności poprzecznej
| bez skosu 0–6°
|}

== Zobacz też ==
* [[latające skrzydło]]
* [[powierzchnie sterowe]]
* [[skrzydło o zmiennej geometrii]]
* [[skrzydło pasmowe]]
* [[skrzydło rozbieżne]]

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Pilecki |imię = Szymon |tytuł = Lotnictwo i kosmonautyka. Zarys encyklopedyczny |strony = 151 |wydawca = WKŁ |miejsce = Warszawa |rok = 1984}}

{{Części składowe samolotu}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Konstrukcja statków powietrznych]]