Tekst źródłowy strony Skala podobieństwa do Ziemi

'''Skala podobieństwa do Ziemi''' ({{ang.|Earth Similarity Index}}, ESI) – skala, za pomocą której określa się podobieństwo [[planeta|planet]] do [[Ziemia|Ziemi]]. ESI jest funkcją obwodu, gęstości, [[prędkość ucieczki|prędkości ucieczki]] i temperatury powierzchni planety{{r|ESI}}. Wartość zerowa oznacza brak podobieństwa, jeden – identyczność. Wartości od 0,8 do 1 nadawane są planetom bardzo podobnym do Ziemi ze stałą, skalną powierzchnią i stabilną [[atmosfera|atmosferą]] zdolną do utrzymywania odpowiedniej temperatury.

ESI nie bierze pod uwagę składu atmosfery planety i tego, czy może na niej powstać [[życie pozaziemskie|życie]], czy to podobne do ziemskiego, czy też odmienne{{r|GJ832c}}.

Współczynnik ESI wyrażany jest wzorem:
:: <math>ESI=\prod_{i=1}^n\left(1-\left| \frac{x_i-x_{io}}{x_i+x_{io}} \right|\right)^{\frac{w_i}{n}},</math>

gdzie:
: <math>n</math> – liczba porównywanych cech,
: <math>x_i</math> – porównywany parametr,
: <math>x_{io}</math> – wartość parametru dla Ziemi,
: <math>w_i</math> – waga cechy – ustalana w celu określenia wpływu parametru na całokształt podobieństwa.

{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Wartości parametrów <math>x_{io}</math> oraz <math>w_i</math>
! Właściwość planety
! Wartość <math>x_{io}</math>
! Waga <math>w_i</math>
|-
| Promień
| 1,0 {{promień Ziemi}}
| 0,57
|-
| Gęstość
| 1,0 ρ<sub>⊕</sub>
| 1,07
|-
| Prędkość ucieczki
| 1,0 [[Prędkość ucieczki|''v''<sub>II ⊕</sub>]]
| 0,70
|-
| Średnia temperatura
| 288 K
| 5,58
|}

== Planety podobne do Ziemi ==
{{osobny artykuł|Planeta ziemiopodobna}}
Poniższa tabela wymienia planety o najwyższym indeksie ESI, opisującym podobieństwo do Ziemi, które z największym prawdopodobieństwem są planetami skalistymi o małej masie, krążącymi w klasycznie definiowanej ekosferze{{r|data}}:

{| class="wikitable"
|-
! Lp. !! Planeta !! ESI !! [[Typ widmowy]]<br />gwiazdy !! Masa planety<br />({{masa Ziemi}}) !! Promień<br />({{promień Ziemi}}) !! Okres obiegu<br />([[Doba|d]]) !! Odległość<br />([[Rok świetlny|ly]])
|-
| – || '''Ziemia''' || 1 || [[Gwiazdy typu widmowego G|G]] || 1 || 1 || 365,25 ||
|-
|1
|[[KOI-4878.01]]{{u|nie}}
|0,98
|G
|0,99
|1,04
|449
|1075
|-
| 2 || [[Proxima Centauri b]]|| 0,87 ||[[typ widmowy M|M]]|| 1,07<ref>{{Cytuj |tytuł = Proxima Centauri b - NASA Science |data dostępu = 2024-08-22 |opublikowany = science.nasa.gov |url = https://science.nasa.gov/exoplanet-catalog/proxima-centauri-b/ |język = en-US}}</ref>|| 1,1 ± 0,3 || 11,2 || 4
|-
| 3 || [[TRAPPIST-1e]]|| 0,86 || M || 0,6 || 0,9 || 6,1 || 39
|-
| 4 || [[Gliese 667 Cc]]|| 0,84 || M || 3,8 || 1,5 {{±|0,5|0,4}}|| 28,1 || 24
|-
| 5 || [[Kepler-442b]]|| 0,84 ||[[Gwiazdy typu widmowego K|K]]|| 2,3 {{±|5,9|1,3}}|| 1,3 || 112,3 || 1115
|-
| 6 || [[Gliese 667 Cf]]{{u|nie}}|| 0,77 || M || 2,7 || 1,4 ± 0,4 || 39,0 || 24
|-
| 7 || [[Kepler-1229b]]|| 0,73 || M || 2,7 {{±|7,1|1,5}}|| 1,4 || 86,8 || 769
|-
| 8 || [[TRAPPIST-1f]]|| 0,68 || M || 0,7 || 1,0 || 9,2 || 39
|-
| 9 || [[Kapteyn b]]{{u|nie}}|| 0,67 || M || 4,8 || 1,6 {{±|0,5|0,4}}|| 48,6 || 13
|-
| 10 || [[Kepler-62f]]|| 0,67 || K || 2,8 {{±|7,4|1,6}}|| 1,4 || 267,3 || 1200
|-
| 11 ||[[Kepler-186f]]|| 0,61 || M || 1,2 {{±|2,7|0,7}}|| 1,1 || 129,9 || 492
|-
| – || '''Mars''' || 0,60{{r|cookie}} || G || 0,105 || 0,53 || 686,96 ||
|-
| 12 ||[[Gliese 667 Ce]]{{u|nie}} || 0,60 || M || 2,7 || 1,4 ± 0,4 || 62,2 || 24
|-
| 13 ||[[TRAPPIST-1g]] || 0,58 || M || 1,3 || 1,1 || 12,4 || 39
|}

Jeżeli masa lub promień planety nie są znane z bezpośredniego pomiaru, podano różne wartości odnoszące się do trzech możliwości budowy planety. Oprócz najbardziej prawdopodobnej ([[planeta skalista]]) uwzględniono przypadki o skrajnych wartościach gęstości: ciało żelazne (wysoka masa, mały promień) i [[planeta oceaniczna]] (duży promień, mniejsza masa){{r|data}}.

Niektóre planety mają wyższy wskaźnik ESI niż podane w powyższej tabeli, w szczególności [[TRAPPIST-1d]] (ESI 0,90), [[Kepler-438b]] (ESI 0,88) i [[Kepler-296e]] (ESI 0,85), jednak ich orbity przebiegają blisko gwiazd, poza „zachowawczo” definiowaną ekosferą. Inne ciała z mniejszym prawdopodobieństwem są skaliste (np. [[Kepler-22b]], ESI 0,71){{r|data}}.

Znane są dwa układy, w których aż trzy planety mogą znajdować się w ekosferze: [[TRAPPIST-1]] oraz [[Gliese 667]] C{{r|Gl667C}}.

== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name=nie>Istnienie planety nie zostało potwierdzone.</ref>
}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="cookie">{{Cytuj pismo |autor = Dirk Schulze-Makuch, Abel Méndez, Alberto G. Fairén, Philip von Paris, Carol Turse, Grayson Boyer, Alfonso F. Davila, Marina Resendes de Sousa António, David Catling, Louis N. Irwin |tytuł = A Two-Tiered Approach to Assessing the Habitability of Exoplanets |url = http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/ast.2010.0592 |czasopismo = Astrobiology |data = grudzień 2011 |wolumin= 11 |wydanie = 10 |strony= 1041–1052 |doi=10.1089/ast.2010.0592. |data dostępu = 2017-03-29}}</ref>
<ref name="GJ832c">{{cytuj pismo |autor = Robert A. Wittenmyer ''et al.'' |tytuł = GJ 832c: A super-earth in the habitable zone |url = http://iopscience.iop.org/article/10.1088/0004-637X/791/2/114/meta|czasopismo = [[Astrophysical Journal]] |wolumin = 791 |wydanie = 2 |strony = 114 |data = 2014 |język = en |arxiv = 1406.5587 |doi = 10.1088/0004-637X/791/2/114 |data dostępu = 2014-06-26}}</ref>
<ref name="data">{{cytuj stronę |url = http://phl.upr.edu/projects/habitable-exoplanets-catalog/data |tytuł = The Habitable Exoplanets Catalog: Data |praca = Planetary Habitability Laboratory |opublikowany = University of Puerto Rico at Arecibo |język = en |data = 22017-02-23 |data dostępu = 2017-02-24 |archiwum = https://www.webcitation.org/68BTROjg8?url=http://phl.upr.edu/projects/habitable-exoplanets-catalog/data |zarchiwizowano = 2012-06-05 }}</ref>
<ref name="ESI">{{cytuj stronę |url = http://phl.upr.edu/projects/earth-similarity-index-esi |tytuł = Earth Similarity Index (ESI) |praca = Planetary Habitability Laboratory |opublikowany = University of [[Portoryko|Puerto Rico]] at [[Arecibo]] |język = en |data dostępu = 2017-02-24}}</ref>
<ref name="Gl667C">{{cytuj pismo |nazwisko = Anglada-Escudé |imię = Guillem |nazwisko2 = Tuomi i in. |imię2 = Mikko |tytuł = A dynamically-packed planetary system around GJ 667C with three super-Earths in its habitable zone |url = http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1328/eso1328a.pdf|czasopismo = Astronomy & Astrophysics |język = pl |data = 2013-06-07}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{cytuj stronę |url = http://phl.upr.edu/projects/habitable-exoplanets-catalog |tytuł = The Habitable Exoplanets Catalog |praca = Planetary Habitability Laboratory |opublikowany = University of Puerto Rico at Arecibo |język = en}}

[[Kategoria:Planetologia]]