Tekst źródłowy strony Równowaga Lindahla

'''Równowaga Lindahla''' – rozwiązanie, które prowadzi do określenia efektywnego poziomu [[dobra publiczne]]go, podobnie jak działa [[mechanizm rynkowy]] dla [[dobra prywatne|dóbr prywatnych]]. Różnica polega przede wszystkim na tym, iż dobra prywatne nabywamy w różnych ilościach, ale po tej samej cenie, podczas gdy dobra publiczne wszyscy muszą konsumować w takiej samej ilości, mając różną skłonność do zapłaty. Problem stanowi wyznaczenie „cen podatkowych” odpowiednich dla wszystkich konsumentów.

== Jak wyznaczyć punkt równowagi Lindahla? ==
Zdaniem Wicksella i [[Erik Robert Lindahl|Lindahla]] zarówno problem optymalnej ilości dobra publicznego, jak i finansowania wydatków związanych z jego dostarczeniem, mogą być rozwiązane przez odwołanie się do indywidualnych preferencji ujawnianych przez konsumentów tego dobra. Można poprosić każdą osobę, aby wskazała swój [[popyt]] na dobro publiczne przy jakiejś hipotetycznej jego cenie lub przy jakimś podziale obciążeń podatkowych potrzebnych do jego dostarczenia. Jeśli wartość dobra publicznego, równa jego kosztom, wynosi G, a udział w finansowaniu tego dobra przez osobę i wynosi t<sub>i</sub>, to otrzymujemy <math>\sum\limits_i t_i=1;</math> t<sub>i</sub> może być traktowane jako „indywidualna” cena dobra publicznego. W celu znalezienia wartości G dobra publicznego wspólnej dla dwóch osób (ilość dobra publicznego dostarczonego każdej z osób musi być taka sama, jako że obie konsumują „całość” tego dobra) należy wyprowadzić graficznie ich krzywe popytu na to dobro. Punkt, w którym popyt obu osób na dobro publiczne jest taki sam stanowi równowagę Lindahla. Jest on efektywny w sensie Paretowskim, ponieważ przechodzą przez niego krzywe popytu obu osób, wzdłuż których to krzywych spełnione są warunki maksymalizacji [[Użyteczność (ekonomia)|użyteczności]] dla każdej z osób.

== Problemy z równowagą Lindahla ==
Problem z równowagą Lindahla polega na tym, że zakłada ona, iż konsumenci uznają „indywidualne” ceny za niezależne od deklarowanych przez siebie preferencji. Jest to oczywiście zupełnie nierealistyczne, ponieważ każdy z konsumentów zechce obciążyć kosztami dostarczenia dobra publicznego innych konsumentów, deklarując niższy od rzeczywistego popyt na to dobro. W rezultacie nastąpi niedoszacowanie wielkości popytu, co sprawi, że produkcja dobra publicznego będzie zbyt niska, o ile to dobro w ogóle będzie wytwarzane. Problemu tego można uniknąć, jeżeli [[efekty zewnętrzne|efekt zewnętrzny]] związany z tym dobrem publicznym zostanie zinternalizowany dzięki wypłaceniu każdemu konsumentowi „premii” równej wartości korzyści zewnętrznej ujawnionej przez innych konsumentów. Skłania się go tym samym do tego, aby w swoich działaniach opierał się na kryteriach społecznych, tj. wybierał dobro publiczne w ilości zapewniającej optimum społeczne. Ten system bodźców określa się mianem [[mechanizm Clarke’a-Grovesa|mechanizmu Clarke’a-Grovesa]].

== Bibliografia ==
* N. Acocella: ''Zasady polityki gospodarczej'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

[[Kategoria:Teoria ekonomii]]
[[Kategoria:Podatki]]