Tekst źródłowy strony Parsek

'''Parsek''' – [[jednostka miary|jednostka]] [[odległość|odległości]] używana w [[astronomia|astronomii]]. Jest to odległość, dla której kąt [[paralaksa|paralaksy]] (równy połowie kąta całkowitej rocznej zmiany) położenia Ziemi widzianej prostopadle do płaszczyzny orbity wynosi 1 [[sekunda kątowa|sekundę łuku]]. Parsek można równoważnie opisać jako odległość, z jakiej [[półoś wielka|połowa wielkiej osi]] [[orbita|orbity]] [[Ziemia|ziemskiej]] (czyli 1 [[jednostka astronomiczna|au]]) jest widoczna jako [[łuk okręgu|łuk]] (na [[Sfera niebieska|firmamencie]] obserwującego) o długości 1 sekundy kątowej.

== Definicja ==
Słowo parsek zostało wprowadzone przez brytyjskiego astronoma [[Herbert Hall Turner|Herberta Turnera]] w 1913 roku jako zbitka pierwszych sylab słów '''par'''alaksa i '''sek'''unda. Parsek oznacza się skrótem '''pc''', dawniej '''ps'''{{r|sł|ps}}.

: [[Plik:Parsek pl.png|alt=Graficzna ilustracja parseka.|mały|Graficzna ilustracja parseka]]

<math>1\,\mathrm{pc}=\frac{1\,\mathrm{au}}{\tan 1''} \approx \frac{1\,\mathrm{au}}{1''} \approx 206264{,}8\,\mathrm{au}</math>

W przeliczeniu na inne jednostki:
: '''1 pc ≈ 3,2616 [[rok świetlny|roku świetlnego]] ≈ 206265 [[Jednostka astronomiczna|jednostek astronomicznych]] ≈ 3,086{{e|16}} m'''
Odległość wyrażona w parsekach jest odwrotnością paralaksy heliocentrycznej danego obiektu wyrażonej w sekundach łuku<ref>{{Cytuj | autor = Hannu Karttunen, Pekka Kroger, Heikki Oja, Markku Poutanen, Karl Johann Donner | tytuł = Astronomia ogólna | wydawca = [[Wydawnictwo Naukowe PWN]] | miejsce = Warszawa | data = 2020 | s = 34 | isbn = 978-83-01-20808-0 | język = pl}}</ref>.

Często stosowane jednostki pochodne to
* w astronomii galaktycznej:
** miliparsek ('''mpc''') = {{10^|–3}} pc
** kiloparsek ('''kpc''') = {{10^|3}} pc
* w astronomii pozagalaktycznej i [[kosmologia|kosmologii]]:
** megaparsek ('''Mpc''') = {{10^|6}} pc
** gigaparsek ('''Gpc''') = {{10^|9}} pc

== Przykładowe odległości ==
* Odległość od [[Słońce|Słońca]] do [[Proxima Centauri]] (V645 Centauri) – 1,29 pc.
* Średnica [[Droga Mleczna|Drogi Mlecznej]] – ok. 30 kpc.
* Grubość Drogi Mlecznej (dysk) – ok. 300 pc.
* Odległość Drogi Mlecznej od [[Galaktyka Andromedy|Galaktyki Andromedy]] – ok. 770 kpc.

== Zobacz też ==
{{wikisłownik|parsek}}
* [[pozaukładowe jednostki miary]]
* [[układ SI]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="sł">{{cytuj książkę|autor=|tytuł=Słownik tematyczny. Fizyka|wydawca=PWN|miejsce=Warszawa|rok=2011|strony=118|isbn=978-83-01-16524-6}}</ref>
<ref name="ps">Używanie drugiego ze skrótów nie jest wskazane, gdyż jest on identyczny ze skrótem [[sekunda|pikosekundy]] {{nowrap|1=(1 ps = {{10^|–12}} s).}}</ref>
}}

{{Jednostki odległości}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Astronomiczne jednostki odległości]]