Tekst źródłowy strony Karzeł Małej Niedźwiedzicy

{{Koordynaty astronomiczne|15|09|11|34|+67|12|51|7}}
{{Galaktyka infobox
 |nazwa        = Karzeł Małej Niedźwiedzicy
 |zdjęcie      = Ursa Minor Dwarf - Giuseppe Donatiello.jpg
 |opis         = Karzeł Małej Niedźwiedzicy<br />(zdj. Giuseppe Donatiello)
 |odkrywca     = [[Albert George Wilson|Albert Wilson]]<ref name=1955PASP...67...27W>{{Cytuj pismo |nazwisko=Wilson |imię=Andrew G. |tytuł=Sculptor-Type Systems in the Local Group of Galaxies |czasopismo=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |wolumin= 67 |numer = 394 |strony=27–29 |data = 1955 |bibcode = 1955PASP...67...27W}}</ref>
 |dzień        = 
 |rok          = 1954
 |gwiazdozbiór = [[Mała Niedźwiedzica]]
 |typ          = dSph / dE4<ref name=SEDS>{{cytuj stronę |url = http://spider.seds.org/spider/LG/umi_dw.html |tytuł = Ursa Minor Dwarf |nazwisko = Frommert |imię = Hartmut |nazwisko2 = Kronberg |imię2 = Christine |data = 2002-05-29 |praca = SEDS.org |język =en |data dostępu = 2014-04-19}}</ref>
 |rektascensja = {{RA|15|09|11,34}}<ref name=1999ApJS..125..409C>{{Cytuj pismo |nazwisko=Cotton |imię=W.D. |nazwisko2=Condon |imię2=J.J. |nazwisko3=Arbizzani |imię3=E. |tytuł=Arcsecond Positions of UGC Galaxies |url=http://cdsads.u-strasbg.fr/cgi-bin/nph-bib_query?1999ApJS..125..409C&db_key=AST&nosetcookie=1|czasopismo=The Astrophysical Journal Supplement Series |oznaczenie=tom 125 |wolumin=nr 2 |strony=409–412}}</ref>
 |deklinacja   = {{DEC|+67|12|51,7}}<ref name=1999ApJS..125..409C />
 |odl_ly       = 200 (±30) tys. [[rok świetlny|ly]]<ref name=2004AJ....127.2031K>{{Cytuj pismo |nazwisko=Karachentsev |imię=Igor D. |nazwisko2=Karachentseva |imię2=Valentina E. |nazwisko3=Huchtmeier |imię3=Walter K. |nazwisko4=Makarov |imię4=Dmitry I. |tytuł=A Catalog of Neighboring Galaxies |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2004AJ....127.2031K|czasopismo=The Astronomical Journal |oznaczenie=tom 27 |wolumin=nr 4 |strony=2031–2068}}</ref><ref name=2006Ap.....49....3K>{{Cytuj pismo |nazwisko=Karachentsev |imię=Igor D. |nazwisko2= Kashibadze |imię2=O.G. |tytuł=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=2006Ap.....49....3K|czasopismo=Astrophysics |oznaczenie=tom 49 |wolumin=nr 1 |strony=3–18}}</ref>
 |odl_pc       = 60 (±10) [[Kilo|k]][[parsek|pc]]<ref name=parsek>Odległość w parsekach = odległość w latach świetlnych / 3,26.</ref>
 |redshift     = –0,000824 (±0,000003)<ref name=2000AJ....119..188Y>{{Cytuj pismo |nazwisko=Young |imię=L.M. |tytuł=Searches for H I in the Outer Parts of Four Dwarf Spheroidal Galaxies |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/bib_query?2000AJ....119..188Y|czasopismo=The Astronomical Journal |oznaczenie=tom 119 |wolumin=nr 1 |strony=188–196}}</ref>
 |jas_wid      = 11,9<ref name=NED>{{cytuj stronę |url = http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=UGC+9749&extend=no |tytuł = NASA/IPAC Extragalactic Database |język = en |data dostępu = 2007-07-04}}</ref>
 |rozm_kąt     = 30,2[[minuta kątowa|′]] × 19,1′<ref name=NED />
 |wymiary      = 1,8&nbsp;×&nbsp;1,1&nbsp;tys. ly<ref group="uwaga" name="wymiary">Obliczone ze wzoru <math>d = 2l\cdot \operatorname{tg}{\frac{\alpha}{2}},</math> gdzie <math>d</math> – wymiar rzeczywisty obiektu, <math>l</math> – jego odległość, <math>\alpha</math> – wymiar kątowy. Za odległość przyjęto 200 tysięcy lat świetlnych.</ref>
 |jas_abs      = 
 |masa         = 
 |satelity     = 
 |alt_ozn      = [[Uppsala General Catalogue|UGC]] 9749, UMi Dwarf, CGCG 318-018,<br />CGCG 319-001, CGCG 1508.2+6723,<br />DDO 199, EQ 1508+674, KIG 0663,<br />LEDA 54074, [M98j] 104 NED22,<br />MCG +11-18-030, PGC 054074,<br />[RC2] A1508+67, UZC J150910.2+671252,<br />[VDD93] 204, Z 1508.2+6723, Z 318 – 18,<br />Z 319 – 1
}}
'''Karzeł Małej Niedźwiedzicy''' ('''[[Uppsala General Catalogue|UGC]] 9749''', [[język angielski|ang.]] ''Ursa Minor Dwarf'', w skrócie ''UMi Dwarf'') – [[karłowata galaktyka sferoidalna]] w gwiazdozbiorze [[Mała Niedźwiedzica|Małej Niedźwiedzicy]]. Jest jedną z małych [[Galaktyka satelitarna|galaktyk satelitarnych]] [[Droga Mleczna|Drogi Mlecznej]].

UGC 9749 odkrył w 1954 roku pracujący w [[Obserwatorium Lowella]] [[astronom]] [[Albert George Wilson|Albert Wilson]] na zdjęciach wykonanych na początku 1954 w ramach programu [[Palomar Observatory Sky Survey]] (POSS). Oprócz niej Wilson odnalazł również karłowatą galaktykę [[UGC 10822]] leżącą w [[gwiazdozbiór Smoka|konstelacji Smoka]]<ref name=1955PASP...67...27W />.

Galaktyka znajduje się w odległości około 200 (±30) tys. [[rok świetlny|lat świetlnych]] od [[Ziemia|Ziemi]]<ref name=2004AJ....127.2031K /><ref name=2006Ap.....49....3K /> i zbliża się z prędkością około 247 (±1)<ref name=NED /> km/s.

UGC 9749 zawiera [[gwiazda|gwiazdy]] starej populacji. Prawdopodobnie procesy gwiazdotwórcze nie zachodzą w niej lub są bardzo rzadkie. W 2007 w świetle jednej z gwiazd galaktyki, [[COS82]], odkryto linie widmowe [[Tor (pierwiastek)|toru]]<ref name=COS82>{{Cytuj stronę |url = http://subarutelescope.org/Pressrelease/2007/06/25/index.html |tytuł = First Detection of Thorium in an Extragalactic Star |praca = Serwis Teleskopu Subaru |data = 25 czerwca 2007 |język = en |data dostępu = 2007-07-04}}</ref><ref name=astronomiapl>{{Cytuj stronę |url = http://astronomia.pl/wiadomosci/index.php?id=1567 |tytuł = Wykryto pierwiastek tor w gwieździe poza Drogą Mleczną |data = 2007-06-28 |praca = Astronomia.pl |archiwum = https://web.archive.org/web/20120418135112/http://astronomia.pl/wiadomosci/index.php?id=1567 |zarchiwizowano = 2012-04-18 |data dostępu = 2016-04-04 }}</ref>. Był to pierwszy przypadek odkrycia tego [[pierwiastek chemiczny|pierwiastka]] poza Drogą Mleczną.

== Zobacz też ==
* [[Muñoz 1]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{NED|UGC 9749}}
* [http://spider.seds.org/spider/LG/umi_dw.html UGC 9749 na stronie ''Students for Exploration and Development of Space''] {{lang|en}}
* {{simbad|UGC 9749}}
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?UGC%209749 UGC 9749 w bazie danych ''VizieR''] {{lang|en}}

{{Droga Mleczna}}

[[Kategoria:Podgrupa Drogi Mlecznej]]
[[Kategoria:Galaktyki satelitarne]]
[[Kategoria:Gwiazdozbiór Małej Niedźwiedzicy]]
[[Kategoria:Karłowate galaktyki sferoidalne]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 1954]]