Tekst źródłowy strony Informacja

'''Informacja''' ([[Łacina|łac.]] ''informatio'' – przedstawienie, wizerunek; informare – kształtować, przedstawiać) – [[termin]] [[Interdyscyplinarność|interdyscyplinarny]], [[definicja|definiowany]] różnie w różnych dziedzinach [[Nauka|nauki]]; najogólniej – właściwość pewnych [[przedmiot|obiektów]]<ref name=fan>[[Klemens Szaniawski]], hasło „Informacja”, w: ''Filozofia a nauka'', 1987, s. 244.</ref>, [[Relacja (matematyka)|relacja]] między elementami [[Zbiór|zbiorów]] pewnych obiektów, której istotą jest zmniejszanie niepewności (nieokreśloności)<ref name=wep>Grzegorz Lissowski, hasło „Informacja”, w: ''Wielka encyklopedia powszechna'', 2002, s. 126.</ref>.

Można wyróżnić dwa podstawowe punkty widzenia informacji<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.cmmsigma.eu/download/mat_info/wstep_do_teorii_informacji.pdf | tytuł = Paweł Przybyłowicz Wstęp do teorii informacji i kodowania | opublikowany = cmmsigma.eu | archiwum = https://web.archive.org/web/20091007124322/http://www.cmmsigma.eu/download/mat_info/wstep_do_teorii_informacji.pdf | zarchiwizowano = 2009-10-07}}.</ref>:
: 1. obiektywny – informacja oznacza pewną właściwość fizyczną lub strukturalną obiektów ([[układ]]ów, [[system]]ów), przy czym jest kwestią dyskusyjną<ref>[[Edward Kowalczyk (1924–2000)|Edward Kowalczyk]], ''O istocie informacji'', 1981, s. 18.</ref>, czy wszelkich obiektów, czy jedynie systemów samoregulujących się (w tym organizmów żywych);
: 2. subiektywny – informacja istnieje jedynie względem pewnego [[Podmiot (filozofia)|podmiotu]], najczęściej rozumianego jako [[umysł]], gdyż jedynie umysł jest w stanie nadać elementom [[rzeczywistość|rzeczywistości]] [[znaczenie]] (sens) i wykorzystać je do własnych celów.

Wyróżnia się trzy, powiązane ze sobą, koncepcje (teorie) informacji<ref name=fan /><ref name=wep />, związane z jej aspektami [[Semiotyka (logika)|semiotycznymi]]<ref name=ets1>Stefan Mynarski, ''Elementy teorii systemów i cybernetyki'', 1979, s. 141.</ref>:
: 1. [[Statystyka|statystyczno]]-[[Syntaktyka (logika)|syntaktyczną]] z [[Teoria prawdopodobieństwa|probabilistycznym]] i [[Gramatyka|składniowym]];
: 2. [[Semantyka (logika)|semantyczną]] ze [[Znaczenie|znaczeniowym]];
: 3. [[Pragmatyka|pragmatyczną]] z wartościowym (cennościowym) – w odniesieniu do problemu podejmowania przez jej odbiorcę decyzji związanych z jego celem.

== Informacja obiektywna ==
W [[cybernetyka|cybernetyce]] i [[Teoria informacji|teorii informacji]] najbardziej ogólnie: każde rozpoznanie [[Stan układu|stanu układu]], odróżnialnego od innego stanu tego układu (stanu wyróżnionego)<ref name=msc>[[Krzysztof Boruń]], hasło „Informacja”, w: ''Mały słownik cybernetyczny'', pod red. M. Kempisty, 1973, s. 155.</ref>; wyróżnienie pewnego stanu wyróżnionego (odróżnialnego) z repertuaru (zbioru stanów wyróżnionych)<ref>[[Marian Mazur (naukowiec)|Marian Mazur]], [http://autonom.edu.pl/publikacje/mazur_marian/cybernetyczna_teoria_ukladow_samodzielnych-tiff.pdf ''Cybernetyczna teoria układów samodzielnych''], 1966, s. 35.</ref>. „...w pojęciu informacji istotne jest nie samo zaistniałe zjawisko, lecz jego stosunek do zbioru zdarzeń, które mogły były zaistnieć”<ref>Wiktor Głuszkow, ''Wstęp do cybernetyki'', 1967, za: J. L. Kulikowski, ''Informacja i świat w którym żyjemy'', 1978, s. 43.</ref>.

Można odróżnić<ref>[[Léon Brillouin]], ''Nauka a teoria informacji'', 1969, s. 202–203.</ref>:
: 1. informację swobodną, kiedy możliwości (stany, zdarzenia) uważamy za abstrakcyjne i nie przypisujemy im żadnego znaczenia fizycznego,
: 2. informację związaną, kiedy możliwości (stany, zdarzenia) mogą być interpretowane jako [[mikrostan]]y (lub zbiory mikrostanów<ref>R. Bujakiewicz-Korońska, ''O przemianach energii i informacji w strukturach dyssypatywnych'', 2000, s. 77.</ref>) pewnego [[układ fizyczny|układu fizycznego]].

Informacja zawarta w stanach [[układ kwantowy|układu kwantowego]] to [[informacja kwantowa]].

Bardziej szczegółowo można rozpatrywać informację:
: 1. w odniesieniu do procesu komunikowania się (systemu przekazywania informacji, toru sterowniczego),
: 2. w odniesieniu do budowy układu.

=== Informacja w odniesieniu do procesu komunikowania się ===
Informacja jest to wyróżnienie przez pewien układ informacyjny (odbiorcę), ze swojego repertuaru, pewnego stanu wyróżnionego (przez odróżnienie go od innego stanu wyróżnionego), odbijające wyróżnienie stanu wyróżnionego układu informacyjnego będącego nadawcą<ref name=msc /> (''Definicja 1'').

O informacji można tu mówić jedynie w odniesieniu do układu, który jest zdolny ją odebrać (odbić wyróżnienie stanu wyróżnionego nadawcy), i tylko w takim zakresie, w jakim jest zdolny. Różne układy informacyjne mogą odbijać (rozpoznawać) różne stany wyróżnione z różnych repertuarów.

W tym znaczeniu informacja ma charakter relatywny i jest nazywana informacją względną.

Informacja przekazywana w postaci [[komunikat]]u nie jest wewnętrzną własnością tego komunikatu, lecz zależy od zbioru (repertuaru), z którego ten komunikat pochodzi<ref>W. Ross Ashby, ''Wstęp do cybernetyki'', 1963, s. 177.</ref>. Można mówić o ''różnorodności'' takiego zbioru<ref>W. Ross Ashby, ''Wstęp do cybernetyki'', 1963, s. 178.</ref>, której miarą jest [[Entropia (teoria informacji)|entropia informacyjna]]<ref>W. Ross Ashby, ''Wstęp do cybernetyki'', 1963, s. 247.</ref>. Przekazanie komunikatu, czyli wyróżnienie z repertuaru pewnego stanu wyróżnionego lub zbioru stanów wyróżnionych stanowi ''ograniczenie różnorodności'' – relację między zbiorem-repertuarem a zbiorem stanów wyróżnionych przez komunikat<ref>W. Ross Ashby, ''Wstęp do cybernetyki'', 1963, s. 181.</ref> (informację).

„...informacja (...) jest różnorodnością, jaką jeden obiekt zawiera o innym obiekcie, jest wzajemną i względną różnorodnością. (...) informację można określić jako odbitą różnorodność, jako różnorodność, którą obiekt odbijający zawiera o obiekcie odbijanym...”<ref>A. D. Ursuł: ''Informacija'', 1971 za: J. L. Kulikowski, ''Informacja i świat w którym żyjemy'', 1978, s. 44.</ref>.

Według [[Marian Mazur (naukowiec)|Mariana Mazura]]:

''Informacja jest to transformacja '''poprzeczna''' komunikatów w torze sterowniczym'', tj. zmiana pewnego stanu wyróżnionego w pewnym punkcie toru sterowniczego (systemu przekazywania informacji) na inny stan wyróżniony w '''tym samym''' punkcie; przyporządkowanie sobie tych stanów (relacja między nimi)<ref>Marian Mazur, ''Cybernetyczna teoria układów samodzielnych'', 1966, s. 35–37.</ref><ref>Marian Mazur, [http://autonom.edu.pl/publikacje/mazur_marian/jakosciowa_teoria_informacji-tiff.pdf ''Jakościowa teoria informacji''], 1970, s. 70–71.</ref><ref>Marian Mazur, [http://autonom.edu.pl/publikacje/mazur_marian/cybernetyka_i_charakter1976-tiff.pdf ''Cybernetyka i charakter''], 1976, s. 120–121.</ref> (''Definicja 2'').

Przykład 1.: Na początku toru sterowniczego mogą zachodzić stany wyłącznika: wyłączony, włączony; w miejscu pośrednim toru stany napięcia: zerowe, niezerowe; na końcu toru stany żarówki: nieświecąca, świecąca. Informacjami są transformacje: wyłącznik wyłączony – wyłącznik włączony, napięcie zerowe – napięcie niezerowe, żarówka nieświecąca – żarówka świecąca. Natomiast transformacje: wyłącznik wyłączony – napięcie zerowe – żarówka nieświecąca i wyłącznik włączony – napięcie niezerowe – żarówka świecąca są transformacjami '''wzdłużnymi''' komunikatów w torze sterowniczym, tj. zmianami stanów wyróżnionych w pewnym punkcie toru (systemu przekazywania informacji) na stany wyróżnione w '''innym''' punkcie toru (przyporządkowaniami sobie tych stanów, relacjami między nimi) i nazywane są [[kod]]ami.

Przykład 2.: Informacja o odległości „w terenie” to relacja między długością danego odcinka a długością odcinka wzorcowego ([[Jednostka miary|jednostki miary]]), np. 3 km&nbsp;: 1 km = 3. Informacja ta może być zakodowana na mapie, jako relacja między długością odcinka na mapie a długością odcinka wzorcowego mapy np. 3 cm&nbsp;: 1 cm = 3. Kodem jest tu relacja między długością odcinka wzorcowego mapy a długością odcinka wzorcowego „w terenie” – skala (podziałka) mapy np. 1 cm&nbsp;: 1 km = 1:100&nbsp;000.

Wyróżnienie przez układ (nadawcę lub odbiorcę) pewnego swojego stanu wyróżnionego (odróżnienie go od innego stanu wyróżnionego), o którym mowa w definicji pierwszej, skutkuje właśnie ustanowieniem relacji między tymi stanami, o której mowa w definicji drugiej.

Ujmowana ilościowo informacja ([[ilość informacji]]) o stanach wyróżnionych (możliwościach, zdarzeniach, wartościach [[zmienna losowa|zmiennej losowej]], przewidywanych wynikach doświadczenia, strukturze układu modelowanego, treści komunikatu nadanego) β zawarta w stanach wyróżnionych (możliwościach, zdarzeniach, wartościach zmiennej losowej, otrzymanych wynikach doświadczenia, strukturze modelu, treści komunikatu odebranego) α, to [[Informacja wzajemna|usunięta przez α część]] nieokreśloności ([[Entropia (teoria informacji)|entropii informacyjnej]]) β<ref>A. M. Jagłom, I. M. Jagłom, ''Prawdopodobieństwo i informacja'', 1963, s. 91.</ref>.

To, ile informacji zawierają komunikaty, zależy od stanu niewiedzy odbiorcy, co do nadawcy. Im większą zmianę w nieokreśloności (niewiedzy) odbiorcy, co do nadawcy, wywołuje komunikat odebrany, tym dostarcza (zawiera) więcej informacji<ref name=ets1 />.

=== Informacja w odniesieniu do budowy układu ===
Informacja jest to stopień uporządkowania (lub zorganizowania) układu<ref name=msc /> (''Definicja 3'').

W tym znaczeniu informacja dotyczy [[struktura|struktury]] układu i jest nazywana informacją strukturalną.

Według Mariana Mazura:

''Informacja to struktura'' (układ relacji wiążących elementy układu)<ref>Marian Mazur, ''Cybernetyczna teoria układów samodzielnych'', 1966, s. 48–49.</ref> (''Definicja 4'').

Ujmowana ilościowo taka informacja to różnica między [[entropia|entropią]] (odpowiednio termodynamiczną lub strukturalną) układu maksymalną a entropią (odpowiednio termodynamiczną lub strukturalną) układu daną, czyli [[negentropia]] (termodynamiczna lub strukturalna) układu<ref>R. Bujakiewicz-Korońska, ''O przemianach energii i informacji w strukturach dyssypatywnych'', 2000, s. 79.</ref>.

Informację strukturalną (strukturę) niekiedy uważa się<ref>Marian Mazur, ''Cybernetyczna teoria układów samodzielnych'', 1966, s. 49.</ref><ref>Stefan Mynarski, ''Elementy teorii systemów i cybernetyki'', 1979, s. 140.</ref> za jeden z trzech składników każdego układu (czyli pośrednio całej rzeczywistości). Każda rzecz, proces czy zjawisko może być bowiem rozpatrywane w wymiarze [[Materia (fizyka)|materialnym]] (czyli pewnej [[Liczność materii|liczby cząstek]]), tzw. „energetycznym” (czyli ruchu fizycznego, którego miarą jest [[Energia (fizyka)|energia]]) i strukturalnym (informacyjnym).

=== Miary ilości informacji ===
Ilościowym aspektem informacji zajmuje się [[Statystyka|statystyczno]]-[[Syntaktyka (logika)|syntaktyczna]] teoria informacji [[Ralph Hartley|Hartleya]] i [[Claude E. Shannon|Shannona]]. Miary [[ilość informacji|ilości informacji]] są w niej oparte na [[prawdopodobieństwo|prawdopodobieństwie]] zajścia zdarzenia. Jako miarę ilości informacji przyjmuje się wielkość niepewności, która została usunięta w wyniku zajścia zdarzenia (otrzymania komunikatu)<ref>Stefan Mynarski, ''Elementy teorii systemów i cybernetyki'', 1979, s. 155.</ref>. Zdarzenia (komunikaty) mniej prawdopodobne dają więcej informacji. To podejście pomija znaczenie ([[semantyka (logika)|semantykę]]), jakie niesie komunikat, a skupia się jedynie na jego składni ([[syntaktyka (logika)|syntaktyce]]).

1. Ilość informacji otrzymanej przy zajściu zdarzenia x<sub>i</sub> (entropia tego zdarzenia, entropia indywidualna) to (Hartley 1928):
:: <math>I_i = h_i = \log_r \frac{1}{p_i} = -\log_r {p_i},</math>

gdzie:
: <math>I_i</math> – ilość informacji otrzymanej przy zajściu zdarzenia x<sub>i</sub>,
: <math>p_i</math> – prawdopodobieństwo zajścia zdarzenia x<sub>i</sub>,
: <math>r</math> – podstawa [[logarytm]]u.

W teorii informacji najczęściej stosuje się logarytm o podstawie <math>r</math> = 2, wówczas [[Jednostka informacji|jednostką informacji]] jest [[bit]] (szanon<ref>{{encyklopedia PWN|id = 3982470|tytuł=szanon|data dostępu=2009-10-13}}</ref>). Przy <math>r</math> = ''[[Podstawa logarytmu naturalnego|e]]'' jednostką jest [[Nat (jednostka miary)|nat]] (nit), natomiast przy <math>r</math> = 10 – [[Ban (informacja)|dit]] (hartley).

2. Przeciętna ilość informacji przypadająca na zajście zdarzenia z pewnego zbioru n zdarzeń (entropia bezwarunkowa tego zbioru, entropia przeciętna) jest [[Średnia arytmetyczna|średnią arytmetyczną]] ważoną ilości informacji otrzymywanej przy zajściu poszczególnych zdarzeń, gdzie wagami są prawdopodobieństwa tych zdarzeń<ref>Stefan Mynarski, ''Elementy teorii systemów i cybernetyki'', 1979, s. 156.</ref> (Shannon 1948):
:: <math>H(X)=\sum_{i=1}^np_i\log_r \frac{1}{p_i}= -\sum_{i=1}^np_i\log_r {p_i},</math>

gdzie:
: <math>H(X)</math> – entropia bezwarunkowa zbioru X,
: <math>n</math> – liczba zdarzeń w zbiorze,
: <math>p_i</math> – prawdopodobieństwo zajścia zdarzenia <math>x_i.</math>

3. Ilość informacji o zdarzeniach ze zbioru X (wartościach [[zmienna losowa|zmiennej losowej]] X), np. komunikatach nadanych (stanach źródła informacji), zawarta w zdarzeniach ze zbioru Y (wartościach zmiennej losowej Y), np. komunikatach odebranych (stanach odbiorcy), tzw. [[informacja wzajemna]], równa jest różnicy pomiędzy entropią bezwarunkową zbioru X (entropią źródła) a entropią zbioru X, jaka pozostaje po odebraniu komunikatu ze zbioru Y ([[Entropia warunkowa|entropią warunkową]] X pod warunkiem Y)<ref>Stefan Mynarski, ''Elementy teorii systemów i cybernetyki'', 1979, s. 159.</ref>:
:: <math>I(X;Y) = H(X) - H(X|Y),</math>

gdzie:
: <math>I(X;Y)</math> – informacja wzajemna Y o X,
: <math>H(X)</math> – entropia bezwarunkowa zbioru X,
: <math>H(X|Y)</math> – entropia warunkowa X pod warunkiem Y.

Gdy odebrany komunikat zmniejsza nieokreśloność X do zera <math>(H(X|Y) = 0),</math> ilość przekazanej informacji jest równa entropii źródła <math>I(X;Y) = H(X).</math> Także <math>I(X;X) = H(X)</math> (zawartość informacji w źródle, w zmiennej losowej, samoinformacja), gdyż <math>H(X|X) = 0.</math>

=== Przenoszenie i przetwarzanie informacji ===
Informacja może być przenoszona w [[czas]]ie i [[Przestrzeń (fizyka)|przestrzeni]]<ref name=ets1 />. Przenoszenie w czasie nazywamy magazynowaniem lub zapamiętywaniem, przenoszenie w przestrzeni – przekazem lub komunikowaniem. Przenoszenie informacji odbywa się za pośrednictwem [[Przedmiot fizyczny|obiektów fizycznych]] i [[zjawisko fizyczne|zjawisk fizycznych]] zwanych [[Nośnik danych|nośnikami informacji]]<ref>Dzięki wykorzystaniu superpozycji kwantowej możliwe jest obustronne przekazywanie informacji poprzez przesłanie cząstki tylko w jedną stronę: [https://arxiv.org/pdf/1802.05102.pdf Experimental two-way communication with one photon].<br />Za sprawą zjawisk kwantowych (konkretniej [[Pomiar bez oddziaływania|pomiaru bez oddziaływania]]) możliwa jest komunikacja bez przekazywania cząstek pomiędzy nadawcą a odbiorcą informacji – jest to komunikacja kontrafaktualna ([https://arxiv.org/pdf/1808.04856.pdf Genuine Counterfactual Communication with a Nanophotonic Processor], [https://arxiv.org/pdf/1805.10634.pdf Modification of “Counterfactual communication protocols” which eliminates weak particle traces]). Za sprawą [[Problem testowania bomb Elitzura-Vaidmana|testera bomb Elitzura-Vaidmana]] można kontrafaktualnie przekazać jedną wartość bitu (0). Informacje można też przekazywać poprzez manipulacje próżnią kwantową: [https://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/PhysRevLett.122.023603 Dirac Vacuum as a Transport Medium for Information]. Uznanie protokołu za kontrafatualny zależy od przyjętej definicji kontrafatualności: [https://arxiv.org/pdf/1901.05765.pdf Analysis of counterfactuality of counterfactual communication protocols].</ref>. Magazynowanie związane jest najczęściej ze stanami wyróżnionymi obiektu fizycznego – podłoża zapisu, a przekaz ze stanami wyróżnionymi zjawiska fizycznego – [[sygnał]]ami.

Problemami [[Przetwarzanie informacji|przetwarzania informacji]] zajmuje się [[informatyka]].

=== Informacje a dane ===
Wielu autorów zajęło się definiowaniem informacji zestawiając to pojęcie z pojęciem [[Dane|danych]].

* Informacja (…) pochodzi z wyselekcjonowania danych, ich podsumowania i prezentacji w taki sposób, by były użyteczne dla odbiorcy<ref>{{Cytuj |autor = David Avison, Guy Fitzgerald |tytuł = Editorial |czasopismo = Information Systems Journal |data = 1995-07 |data dostępu = 2022-01-11 |issn = 1350-1917 |wolumin = 5 |numer = 3 |s = 159–160 |doi = 10.1111/j.1365-2575.1995.tb00105.x}}</ref>. (zob. [[wizualizacja informacji]])
* Informacje są produktem istotnego przetwarzania danych<ref>{{Cytuj |autor = P. Loucopoulos, P. J. Layzell |tytuł = RUBRIC: A Rule Based Approach to the Development of Reliable Information Systems |data = 1987 |data dostępu = 2022-01-11 |isbn = 978-94-010-8244-0 |miejsce = Dordrecht |wydawca = Springer Netherlands |s = 253–263 |doi=10.1007/978-94-009-3931-8_20}}</ref>.
* Informacje są tym, co powstaje w wyniku pewnych działań myślowych człowieka (obserwacji, analiz) z sukcesem zastosowanych do danych, by określić ich istotę i znaczenie<ref>{{Cytuj |autor = Robert B. Galland |tytuł = Nonspecific Enhancement of Resistance to Local Bacterial Infection in Starved Mice |czasopismo = Archives of Surgery |data = 1982-02-01 |data dostępu = 2022-01-11 |issn = 0004-0010 |wolumin = 117 |numer = 2 |s = 161 |doi = 10.1001/archsurg.1982.01380260041007}}</ref>. 
* (Informacje to) dane przetworzone tak, by miały znaczenie dla decydenta w konkretnej sytuacji decyzyjnej<ref>{{Cytuj |autor = D. A. Collard |tytuł = High Hicks, Deep Hicks, and Equilibrium |czasopismo = History of Political Economy |data = 1993-06-01 |data dostępu = 2022-01-11 |issn = 0018-2702 |wolumin = 25 |numer = 2 |s = 331–350 |doi = 10.1215/00182702-25-2-331}}</ref>.
* (Informacje to) dane, które zostały ukształtowane lub uformowane przez człowieka w istotną i użyteczną postać<ref>{{Cytuj |autor = Joan E. Underwood, Katherine J. Laudon, Thomas S. Laudon |tytuł = Seismic and Resistivity Investigations Near Norway, Michigan |czasopismo = Groundwater Monitoring & Remediation |data = 1984-12 |data dostępu = 2022-01-11 |issn = 1069-3629 |wolumin = 4 |numer = 4 |s = 86–91 |doi = 10.1111/j.1745-6592.1984.tb00898.x}}</ref>.
* Informacje pochodzą z danych, które zostały przetworzone tak, by stały się użyteczne w podejmowaniu decyzji w zarządzaniu<ref>{{Cytuj |tytuł = Powell, Martin |data = 2011-10-31 |data dostępu = 2022-01-11 |opis = Benezit Dictionary of Artists |wydawca = Oxford University Press |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00145346}}</ref>.

== Informacja subiektywna ==
=== Znaczenie informacji – koncepcja semantyczna ===
{{sekcja stub}}

=== Wartość informacji – koncepcja pragmatyczna ===
{{sekcja stub}}

=== Kognitywistyka ===
W tej perspektywie, informacja jest indywidualną lub grupową interpretacją otrzymanego ciągu [[sygnał]]ów (np. dźwiękowych czy optycznych) i musi zawsze opisywać stan jakiejś dziedziny.

Podejście kognitywistyczno-systemowe w [[Metateoria|meta-teorii]] TOGA<ref>Zobacz: Meta-teoria TOGA (''Top-down Object-based Goal-oriented Approach''), Adam Maria Gadomski, 1993, [https://archive.is/20120709151610/http://erg4146.casaccia.enea.it/wwwerg26701/Gad-toga.htm TOGA Meta-Theory – Real-World Computational Philosophy & Goal-oriented Reasoning Framework and computational unified problem-solving methodology], [https://web.archive.org/web/20070220174421/http://erg4146.casaccia.enea.it/wwwerg26701/gad-dict.htm Information Preferences Knowledge Paradigm: Meta-Ontology for Knowledge Engineering & Management, TOGA standards] i [https://web.archive.org/web/20100221141211/http://erg4146.casaccia.enea.it/wwwerg26701/HID/ HID – ENEA: Grupa Badań Kognitywistycznych Wysokiej Inteligencji i procesów Decyzyjnych].</ref> daje nam ścisłe definicje rozróżniające ''[[dane]], informacje, [[wiedza|wiedzę]]'' i ''[[preferencja|preferencje]]'' jako podstawowe [[funkcja (inżynieria)|funkcjonalne]] elementy procesów myślowych naturalnych i sztucznych (zobacz też: [[Sztuczna inteligencja]]).
W tej systemowej interpretacji, informacja jest przetwarzana przez naszą [[wiedza|wiedzę]] i w wyniku daje inną informację lub nową wiedzę. W zależności od tzw. indywidualnego systemu [[konceptualizacja|konceptualizacji]], ten sam ciąg sygnałów/znaków ([[dane|danych]]) może być źródłem różnych informacji dla różnych osób lub [[robot]]ów.

Jeśli grupa ludzi lub społeczeństwo ma w pewnej dziedzinie ten sam system konceptualizacyjny (np. teorie, zbiory poglądów, definicje), to te same sygnały komunikacyjne odbierają w ten sam sposób, to znaczy dostarczają im one tę samą informację do przetwarzania.

Jeżeli [[dane|danymi]] nazywamy wszystko, to co jest przetwarzalne (Gadomski), to informacja jest danymi, ale nie każde dane są informacją, np. „gołe” liczby są zawsze danymi, ale jeśli nadamy im znaczenie w określonej dziedzinie, to są też informacją, np. (5) i (5 stopni Celsjusza za naszym oknem).

Podejście kognitywistyczne jest też bliskie rozumieniu informacji w języku naturalnym i jakie jest przyjęte w [[zarządzanie wiedzą|zarządzaniu wiedzą]].

== Inne interpretacje ==
Informacja i [[wiedza]] są obecnie uważane za nowy [[towar]] na rynku, podobny do dóbr materialnych czy energii. Równocześnie, ze względu na [[internet]] i inne masowe źródła informacji, obecne społeczeństwo globalne nazywane jest też [[społeczeństwo informacyjne|społeczeństwem informacyjnym]] (''Information Society''). Tak zastosowane pojęcie „informacji” dotyczy również wiedzy faktycznej lub domniemanej, a także reguł preferencji w różnych dziedzinach ważności i użyteczności. W tym sensie, ''informując'' kogoś o kimś lub czymś, zawiadamiamy go o faktach lub dzielimy się naszą wiedzą albo preferencjami na dany temat.

Pojęcie informacji stosuje również [[ekonomia informacji]]. Jednym z nurtów w tej dziedzinie jest analiza zachowania graczy na rynku z uwzględnieniem posiadanych przez nich informacji na temat oferowanych dóbr i innych cech rynku. Szczególnie, gdy rozkład informacji wśród graczy jest asymetryczny.

== Zobacz też ==
{{Wikicytaty|dopełniacz=związanych z informacją}}
* [[dezinformacja]]
* [[informacja niejawna]]
* [[system informacyjny]]

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{otwarty dostęp}} Zdzisław A. Błasiak i Marcin Koszowy, ''[http://ptta.pl/pef/pdf/i/Informacja.pdf Informacja]'', [[Powszechna Encyklopedia Filozofii]], Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, ptta.pl [dostęp 2024-05-05].
* {{SEP| url = information/ |autor = Pieter Adriaans |tytuł = Information |data = 2012-10-26 |data dostępu = 2018-08-07}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Informacja| ]]