Tekst źródłowy strony Diagnostyczny iloraz szans

[[Plik:Log-DiagnosticOddsRatio.svg|mały| Logarytm diagnostycznego ilorazu szans dla różnych poziomów czułości i swoistości]]
'''Diagnostyczny iloraz szans''' (ang. ''diagnostic odds ratio'', '''DOR''') – miara skuteczności medycznego testu diagnostycznego zwracającego wynik binarny (tak/nie)<ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref>. DOR można zdefiniować stosunek [[Szansa (statystyka)|szansy]], że wynik testu będzie dodatni w przypadku chorego pacjenta, do szansy, że wynik testu będzie dodatni, gdy pacjent nie jest chory.

Diagnostyczny iloraz szans to pojedynczy wskaźnik podsumowujący skuteczność testu. Jest on jest niezależny od [[Chorobowość|częstości występowania]] (chorobowości). Przedstawia się go w zrozumiałej dla lekarzy formie [[Iloraz szans|ilorazu szans]].

== Definicja ==
Diagnostyczny iloraz szans można zdefiniować w następujący sposób<ref>{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|data=November 2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|język=en}}</ref><ref>{{Cytuj książkę|nazwisko=Macaskill|imię=Petra|tytuł=Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Diagnostic Test Accuracy|data=23 December 2010|wydawca=The Cochrane Collaboration|wydanie=1.0|url=https://methods.cochrane.org/sites/methods.cochrane.org.sdt/files/public/uploads/Chapter%2010%20-%20Version%201.0.pdf|rozdział=Chapter 10: Analysing and presenting results}}</ref>:

: <math>\text{DOR} = \frac{TP/FN}{FP/TN} = \frac{TP/FP}{FN/TN} = \frac{TP \cdot TN}{FP \cdot FN}</math>,

gdzie <math>TP</math>, <math>FN</math>, <math>FP</math> i <math>TN</math> to liczba wyników odpowiednio prawdziwie dodatnich, fałszywie ujemnych, fałszywie dodatnich i prawdziwie ujemnych<ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref>.

=== Przedział ufności ===
[[Logarytm naturalny|Logarytm]] diagnostycznego ilorazu szans ma w przybliżeniu [[rozkład normalny]], zaś [[błąd standardowy]] logarytmu DOR wynosi w przybliżeniu:

: <math>\mathrm{SE}\left(\ln{\text{DOR}}\right) = \sqrt{\frac{1}{TP}+\frac{1}{FN}+\frac{1}{FP}+\frac{1}{TN}}</math>

Na tej podstawie można na przykład wyznaczyć przybliżony 95-procentowy [[przedział ufności]] dla logarytmu DOR:

: <math>\ln{\text{DOR}} \pm 1.96 \times \mathrm{SE}\left(\ln{\text{DOR}}\right)</math>

Przekształcenie powyższego wzoru z wykorzystaniem [[Funkcja wykładnicza|funkcji wykładniczej]] umożliwia wyznaczenie przedziału ufności dla diagnostycznego ilorazu szans<ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref>.

== Interpretacja ==
Diagnostyczny iloraz szans przyjmuje wartości od zera do nieskończoności, choć w przypadku działających poprawnie testów diagnostycznych powinien być większy niż jeden. Wyższe wartości diagnostycznego ilorazu szans wskazują na lepszą skuteczność testu<ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref>. 

''Logarytm'' diagnostycznego ilorazu szans jest czasami używany w metaanalizach badań dokładności testów diagnostycznych ze względu na jego prostotę (ma w przybliżeniu rozkład normalny)<ref name="Gatsonis 2006">{{Cytuj pismo|nazwisko=Gatsonis|imię=C|tytuł=Meta-analysis of diagnostic and screening test accuracy evaluations: Methodologic primer|czasopismo=AJR. American Journal of Roentgenology|wolumin=187|wydanie=2|strony=271–81|rok=2006|doi=10.2214/AJR.06.0226|pmid=16861527}}</ref>. 

== Związek z innymi miarami trafności testów diagnostycznych ==
Diagnostyczny iloraz szans można wyrazić w kategoriach [[Czułość i swoistość|czułości (''sensitivity'') i swoistości (''specificity'')]] testu<ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref>:

: <math>\text{DOR} = \frac{\text{sensitivity}\times\text{specificity}}{\left(1-\text{sensitivity}\right)\times\left(1-\text{specificity}\right)}</math>

DOR można również wyrazić jako funkcję [[Wartość predykcyjna|dodatniej wartości predykcyjnej]] (PPV) i [[Wartość predykcyjna|ujemnej wartości predykcyjnej]] (NPV)<ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref>:

: <math>\text{DOR} = \frac{\text{PPV}\times\text{NPV}}{\left(1-\text{PPV}\right)\times\left(1-\text{NPV}\right)}</math>

Jest on również powiązany ze [[Tablica pomyłek|wskaźnikami wiarygodności]] <math>LR+</math> I <math>LR-</math><ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref>:

: <math>\text{DOR} = \frac{LR+}{LR-}</math>

== Przykład ==
Rozważmy test z następującą [[Tablica pomyłek|tablicą pomyłek]] 2×2:
{| class="wikitable"
! 
! Pozytywny wynik testu
|'''Negatywny wynik testu'''
|-
! Rzeczywista klasa pozytywna
| style="text-align: center" | 26
| style="text-align: center" | 3
|-
! Rzeczywista klasa negatywna
| style="text-align: center" | 12
| style="text-align: center" | 48
|}
Obliczamy diagnostyczny iloraz szans jako:

: <math>\text{DOR} = \frac{TP/FP}{FN/TN} = \frac{26/12}{3/48} = 34.666\ldots \approx 35</math>

DOR testu jest większy niż jeden, co oznacza, że test działa prawidłowo. Przedział ufności dla diagnostycznego ilorazu szans tego testu to [9, 134].

== Wady ==
Diagnostyczny iloraz szans jest nieokreślony, gdy liczba wyników fałszywie ujemnych ''lub'' fałszywie dodatnich wynosi zero (jeśli nie ma zarówno wyników fałszywie ujemnych, jak i fałszywie dodatnich, test jest doskonały; jeśli jednak tylko jedna z tych liczebności wynosi zero, DOR nie jest nieokreślony, co nie jest pożądane). Takiemu scenariuszowi zwykle przeciwdziała się, dodając 0,5 do wszystkich komórek [[Tabela krzyżowa|tabeli kontyngencji]]<ref name="Glas 2003">{{Cytuj pismo|nazwisko=Glas|imię=Afina S.|tytuł=The diagnostic odds ratio: a single indicator of test performance|url=|czasopismo=Journal of Clinical Epidemiology|wolumin=56|wydanie=11|strony=1129–1135|rok=2003|doi=10.1016/S0895-4356(03)00177-X|pmid=14615004|jstor=}}</ref><ref name="Cox 1970">{{Cytuj książkę|imię=D.R.|nazwisko=Cox|tytuł=The analysis of binary data|wydawca=Methuen|miejsce=London|rok=1970|isbn=9780416104004|url=https://books.google.com/books?id=BRPvAAAAMAAJ}}</ref>; taką czynność nazywa się często mylący poprawką, chociaż trudno ją uznać to za korektę, ponieważ wprowadza ona swoiste obciążenie w wynikach<ref name="Moses 1993">{{Cytuj pismo|nazwisko=Moses|imię=L. E.|tytuł=Combining independent studies of a diagnostic test into a summary ROC curve: Data-analytic approaches and some additional considerations|czasopismo=Statistics in Medicine|wolumin=12|wydanie=14|strony=1293–316|rok=1993|doi=10.1002/sim.4780121403|pmid=8210827}}</ref>. Niektórzy sugerują dokonanie takiej „korekty” we wszystkich tabelach kontyngencji, nawet jeśli nie mają komórek z zerami<ref name="Moses 1993" />.

== Zobacz też ==

* [[Czułość i swoistość]]
* [[Klasyfikator binarny]]
* [[Wartość predykcyjna|Dodatnia wartość predykcyjna]] i [[Wartość predykcyjna|ujemna wartość predykcyjna]]
* [[Iloraz szans]]

==Przypisy==
{{Przypisy}}

[[Kategoria:Epidemiologia]]
[[Kategoria:Miary zależności]]