Tekst źródłowy strony Aloes wielkolistny

{{Takson infobox
 |nazwa                = Aloes wielkolistny
 |grafika              = Aloe polyphylla 3.jpg
 |opis grafiki         = Aloes wielkolistny
 |alt grafiki          = 
 |systematyka ref      = <ref name="ruggiero" /><ref name="apweb" />
 |domena               = [[eukarionty]]
 |królestwo            = [[rośliny]]
 |podkrólestwo         = [[rośliny zielone]]
 |nadgromada           = [[rośliny telomowe]]
 |gromada              = [[rośliny naczyniowe]]
 |podgromada           = [[rośliny nasienne]]
 |nadklasa             = [[okrytonasienne]]
 |klasa                = ''[[Magnoliopsida]]''
 |nadrząd              = [[liliopodobne]] <small>(≡&nbsp;[[jednoliścienne]])</small>
 |rząd                 = [[szparagowce]]
 |rodzina              = [[Złotogłowowe|złotogłowowate]]
 |rodzaj               = [[aloes]]
 |gatunek              = aloes wielkolistny
 |nazwa łacińska       = Aloe polyphylla
 |autor                = [[Selmar Schönland|Schönland]] ex [[Neville Stuart Pillans|Pillans]]
 |cytat                = 
 |synonimy             = 
 |wikispecies          = 
 |commons              = Category:Aloe polyphylla
}}
'''Aloes wielkolistny''' (''Aloe polyphylla'' Schönland ex Pillans), znany też jako aloes spiralny – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[aloes]]u z podrodziny [[Złotogłowowe|złotogłowowatych]]. Jego [[Binominalne nazewnictwo gatunków|epitet gatunkowy]] ''polyphylla'' pochodzi od [[Język łaciński|łacińskich]] słów ''poly'' – „wiele” i ''phyllus'' – „liściowy”<ref>{{cytuj książkę |nazwisko= Albrecht Llamas |imię=Kirsten |tytuł= Etymological Dictionary of Succulent Plant Names |rok=2010 |wydawca= Springer|miejsce=Berlin/Heidelberg |strony = 189|isbn= 978-3-642-05597-3}}</ref>. Jest lesotyjskim [[endemit]]em<ref>{{cytuj stronę| url=http://www.lhda.org.ls/Phase1/Reports/PDF/Posters%20for%20biodiversity%20launch.pdf| tytuł=Aloe polyphylla (Kharatsa)| data dostępu=2017-11-23| autor=| rok=| język=en| archiwum=https://web.archive.org/web/20171201032249/http://www.lhda.org.ls/Phase1/Reports/PDF/Posters%20for%20biodiversity%20launch.pdf| zarchiwizowano=2017-12-01}}</ref>.

== Rozmieszczenie geograficzne ==
Aloes wielkolistny występuje w zachodniej części [[Lesotho]] w [[Góry Smocze|Górach Smoczych]] na stromych, [[bazalt]]owych zboczach, na wysokościach od 2000 do 2500 m n.p.m.<ref>{{cytuj stronę |url=http://pza.sanbi.org/aloe-polyphylla | tytuł=Aloe polyphylla Schonl. ex Pillans | data dostępu=2017-11-23 | autor = | rok= | język=en}}</ref>

== Morfologia ==
[[Plik:Spiral Aloe from above.JPG|thumb|250px|Spiralnie ułożone liście aloesu wielkolistnego (patrz: [[fraktal]])]]
; Pokrój: Roślina bezłodygowa lub z bardzo krótką łodygą, rosnąca pojedynczo lub tworzącą zwarte grupy<ref name=aloes/>. 

; [[Liść|Liście]]: Około 150 jajowatych, wydłużonych i ostro zakończonych liści jest ułożonych w pięć spiralnych rzędów. Szarozielone blaszki liściowe mają długość 20–30 cm i szerokość 6–10 cm. Szczyt liścia jest suchy i ma głęboką purpurową barwę<ref name=aloes>{{cytuj stronę |url=http://www.aloes.wz.cz/index2.htm | tytuł=Aloe polyphylla Schonland ex Pillans (1934) | data dostępu=2017-11-23 | autor = | rok= | język=cs}}</ref>. Powierzchnia liści jest gładka. Twarde, jasnozielone kolce na brzegach liści mają długość 5 do 8 mm i znajdują się w odległości 2 do 12 mm od siebie.

; [[Kwiat]]y: Zebrane w kwiatostan składający się z trzech do ośmiu gałązek i o długości 50 do 60 cm. Gęste, cylindryczne grona mają długość 12 do 15 cm i szerokość 10 cm. Lancetowato-deltoidalne, zwężające się, mięsiste [[Podsadka|podsadki]] mają długość 4 do 6 mm. Kwiaty, w kolorach od jasnoczerwonego do różowo-łososiowego, osadzone są na 4–6 milimetrowych [[szypułka]]ch. Mają długość 45 do 55 mm i u nasady lekko się zwężają. Powyżej [[Zalążnia|zalążni]] kwiaty rozszerzają się do średnicy ok. 10 mm. Płatki okwiatu nie są ze sobą zrośnięte. [[Pręcik (botanika)|Pręciki]] i [[Słupek|słupki]] wystają z kwiatu na 5 mm<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.ecotree.net/article_1.shtml | tytuł=MY QUEST FOR ALOE POLYPHYLLA | data dostępu=2017-11-23 | autor = ALAN C. BEVERLY | rok= | język=en}}</ref>.

== Genetyka ==
Liczba [[chromosom]]ów wynosi <math>2n = 14</math><ref>{{cytuj stronę |url=https://books.google.pl/books?id=7cwfBgAAQBAJ&pg=PA42&lpg=PA42&dq=chromosom+menge+bei+aloes&source=bl&ots=IQeHU5jKOQ&sig=AMKhkanWAn37gng0-FnhfO1SpgI&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwiI7tjuj9PXAhXQSxoKHY2XDaIQ6AEIKDAA#v=onepage&q=chromosom%20menge%20bei%20aloes&f=false | tytuł=Chromosome number | data dostępu=2017-11-23 | autor = | rok= | język=en}}</ref>.

== Systematyka ==
Pierwszy naukowy opis gatunku został opublikowany w 1934 r. przez [[Neville Stuart Pillans|Neville'a Stuarta Pillansa]]<ref>''South African Gardening''. Band 24, 1934, str. 267.</ref>.

== Zagrożenia i ochrona ==
Aloes wielkolistny jest wymieniony w załączniku I [[Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem|Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem]]<ref>{{cytuj stronę |url=https://www.cites.org/eng/app/appendices.php |tytuł=Appendices I, II and III valid from 4 October 2017 | data dostępu=2017-11-23 | autor = | rok= | język=en}}</ref>.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name="ruggiero">{{Ruggiero |data dostępu = 2020-02-20}}</ref>
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2009-06-11}}</ref>
}}

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Złotogłowowate]]