Tekst źródłowy strony Świeca standardowa

'''Świeca standardowa''' – obiekt astronomiczny o znanej [[Absolutna wielkość gwiazdowa|absolutnej wielkości gwiazdowej]].
Znając jasność absolutną oraz [[obserwowana wielkość gwiazdowa|jasność pozorną]] (obserwowaną) można wyznaczyć odległość do takiego obiektu, z zależności:

: <math>5 \log_{10} {D}\ = m - M + 5,</math>

gdzie: ''D'' – odległość do obiektu w [[parsek]]ach, ''m'' – jego wielkość gwiazdową obserwowaną, a ''M'' – jego wielkość absolutną.

Tak wyznaczona odległość nazywana jest [[Odległość jasnościowa|odległością jasnościową]], i jest
jedną z podstawowych metod [[Drabina odległości kosmicznych|wyznaczania odległości]] do odległych obiektów. Co ważniejsze, wyznaczenie w ten sposób odległości do jednej gwiazdy w odległej [[gromada gwiazd|gromadzie]] czy [[galaktyka|galaktyce]]
daje oszacowanie odległości do całej gromady lub galaktyki. Podobnie, wyznaczenie odległości do jednej galaktyki w [[gromada galaktyk|gromadzie galaktyk]] daje ocenę odległości do całej gromady galaktyk.

Jako świec standardowych używa się między innymi:
* [[Gwiazdy zmienne typu RR Lyrae|gwiazd zmiennych typu RR Lyrae]] – pozwalają mierzyć odległości w ramach [[Droga Mleczna|naszej Galaktyki]], do należących do niej [[Gromada kulista|gromad kulistych]], a także do galaktyk należących do [[Grupa Lokalna Galaktyk|Grupy Lokalnej]].
* [[Cefeida|cefeid]] – odległości pozagalaktyczne do około 20 [[parsek|Mpc]].
* [[Supernowa typu Ia|supernowych typu Ia]] – do większych odległości pozagalaktycznych, są obserwowane w całym widzialnym [[Wszechświat|Wszechświecie]]. Wadą jest konieczność zaobserwowania wybuchu supernowej, który nawet w dużych galaktykach zachodzi średnio raz na kilkadziesiąt lat.
* [[najjaśniejsza galaktyka klastra|najjaśniejsza galaktyka w gromadzie]] – mało dokładna, ale łatwa do zastosowania miara odległości do dużych, odległych gromad galaktyk.

== Linki zewnętrzne ==
{{wikisłownik|świeca standardowa}}
* [http://www.deltami.edu.pl/temat/fizyka/grawitacja_i_wszechswiat/2012/09/27/I_znowu_rewolucja/ Mateusz Iskrzyński, ''Skąd wiadomo, że Wszechświat rozszerza się coraz szybciej, i co to oznacza?'']

{{Kontrola autorytatywna}}

[[Kategoria:Astrofizyka]]